آمریکا و رویایی که دیگر ندارد

آنها می‌خواستند این تصور را برای مردم دیگر کشورهای جهان القا کنند که با ورود به ایالات متحده می‌توانند رویاهای مدنظرشان برای زندگی را جامه‌عمل بپوشانند، اما حالا و پس از بحران‌های شدید مالی و اقتصادی که آمریکا طی چند دهه گذشته پشت‌سر گذاشته است، بسیاری از کارشناسان و مردم این کشور بر این باورند که این رویا دیگر در دسترس نیست و نمی‌توان به آن افتخار کرد. این موضوع به قدری مشخص شده که حتی سیاستمداران این کشور نیز بر این موضوع صحه می‌گذارند. به عنوان مثال، دونالد ترامپ نامزد جمهوری‌خواهان در انتخابات ریاست جمهوری سال جاری با این شعار به میدان آمد که رویای آمریکایی مرده است و او قصد دارد این رویا را بار دیگر احیا کند. در واقع به عقیده بسیاری، اجزای اصلی رویای آمریکایی (حداقل دستمزد، امنیت بازنشستگی و فرصت مناسب برای فرزندان به منظور پیشرفت) برای بخش زیادی از طبقات جامعه آمریکا دست‌نیافتنی شده است.

در واقع این آمار و ارقام رسمی است که نشان می‌دهد این رویا همچون گذشته دیگر رنگ و بویی ندارد. در حدود 40 سال پیش، آمریکایی‌های طبقه متوسط می‌توانستند تا سن 65 سالگی کار کرده و پس از آن به دنبال حقوق مطمئن بازنشستگی باشند. شرکت‌های مستمری‌دهنده به بازنشستگان نیز برای باقی سال‌های زندگی آنها حقوق و مزایای قابل قبولی در نظر می‌گرفتند. این حقوق در کنار درآمد امنیت اجتماعی و پس‌انداز‌های فرد در طول دوره کاری، باعث می‌شد طبقه متوسط آمریکا شرایط قابل قبولی داشته باشند، اما این روزها، دیگر این اوضاع و شرایط وجود ندارد. افزایش هزینه‌ها باعث شده تا بخش زیادی از مردم این کشور به جای پس‌انداز، در انبوهی از بدهی‌ها غرق شده باشند. بر همین اساس، گزارش‌های رسمی می‌گوید بیش از 20 درصد از آمریکایی‌ها که به سن بازنشستگی می‌رسند، پس‌انداز مناسبی از سال‌های اشتغال و کار خود ندارند. در این میان، شرکت‌ها در حال از بین بردن این برنامه‌های مستمری‌بگیران به نفع بخش کوچکی از جامعه هستند. بحران مالی سال 2008 که به واسطه طمع یک درصد از سرمایه‌داران وال استریت به وجود آمد، بخش زیادی از دارایی‌های خانوارهای آمریکایی را از بین برد.

بر همین اساس گروه «مدیریت دارایی‌های جهانی ناتیکس» جایگاه آمریکا را در بین کشورهای پیشرفته از لحاظ امنیت بازنشستگی در رتبه نوزدهم قرار داد. این گروه برای این مساله دو دلیل را عنوان کرده که عبارتند از: 1 ـ ضعف برنامه‌های مربوط به مستمری‌بگیران و 2 ـ عدم پراکندگی گسترده برنامه خدمات درمانی که حتی با وجود داشتن برنامه‌های درمانی مشخص برای افراد سالمند، از دیگر کشورهای پیشرفته همچون اتریش و سوئیس به مراتب پایین‌تر است. اقتصاددانان بر این باورند که امنیت بازنشستگی ابزاری سه پایه است که حقوق بازنشستگی، پس‌اندازهای دوران کار و امنیت اجتماعی سه اصل آن را تشکیل می‌دهند. کارشناسان بر این باورند که این سه پایه هم اکنون اوضاع مناسبی در آمریکا ندارد.

موضوع دیگری که این مساله را تائید می‌کند، نظرسنجی‌هایی است که در بین اقشار مختلف مردم آمریکا انجام شده است. یکی از این نظرسنجی‌ها توسط شبکه سی‌ان‌‌ان و شرکت تحقیقات نظرسنجی انجام شد و نتایج آن نشان داد که 63 درصد مردم آمریکا معتقدند فرزندان آنها در مقایسه با خودشان در شرایط بدتری زندگی کرده و آینده نامشخص‌تری در انتظار آنهاست. نکته قابل تامل این است که سی‌ان‌ان در سال 1999 همین نظرسنجی را انجام داده بود و نتایج نشان داد که نیمی از آمریکایی‌ها در آن زمان می‌گفتند فرزندان آنها آینده مناسبی پیش رو خود دارند. نتایج این نظرسنجی در واقع خط بطلانی بر این باور میان آمریکایی‌ها بود که هر نسل در مقایسه با نسل پیش از خود آینده‌ای بهتری دارد. بخش دیگری از این نظرسنجی نشان داد که 66 درصد از مردم آمریکا معتقدند شرایط اقتصادی زندگی آنها در مقایسه با 10‌سال گذشته به مراتب بدتر شده است. همچنین 74 درصد آنها اعلام کردند که پیداکردن شغل مناسب در این کشور در مقایسه با گذشته به مراتب سخت‌تر شده است.

موضوع دیگری که نشان می‌دهد مردم آمریکا دیگر به تحقق رویاهای خود اعتمادی ندارند، نظرسنجی‌ای است که موسسه گالوپ در سال‌های 1997 و 2014 انجام داد. در این نظرسنجی از مردم پرسیده شد که تا چه اندازه به بخش‌ها و نهادهای آمریکایی در تحقق آرزوهایشان اعتماد دارند. با توجه به تحولات سال‌های ابتدایی قرن 21، جای هیچ تعجبی ندارد که که این اعتماد و اعتقاد از بین مردم آمریکا از بین رفته باشد. به عنوان مثال در نظرسنجی نخست حدود 30‌درصد از آمریکایی‌ها اعلام کردند که به دادگاه عالی این کشور اعتقاد دارند، اما این میزان در نظرسنجی سال 2014 به حدود 13درصد رسید. در مورد بانک‌ها نیز اعتقاد 22 درصدی مردم به حدود 10 درصد رسید. در واقع از بین رفتن اعتماد به نهادهای مختلف و تاثیرگذار جامعه و اعتقاد به مبهم بودن آینده باعث شده تا این رویا چندان دست‌یافتنی نباشد.

البته این نتایج تنها مختص به نظرسنجی‌هایی نیست که در بین مردم عادی آمریکا انجام شده است، بلکه سرمایه‌داران این کشور نیز نظرات و عقاید مشابه این را دارند. در همین راستا نظرسنجی بین 500 نفر از سرمایه‌داران آمریکایی انجام شد که سرمایه خالص آنها بیش از 200‌هزار دلار است. نتایج این نظرسنجی نشان داد 55 درصد از این سرمایه‌داران بر این باورند که رویای آمریکایی دیگر به هیچ وجه در دسترس نیست. از این میزان، 62 درصد را زنان و 48‌درصد باقی مانده را مردان تشکیل می‌دادند. وقتی از این افراد پرسیده شد که چه عواملی را دخیل در تحقق رویای آمریکایی می‌دانند، به این موارد اشاره کردند: احساس امنیت مالی، آزادی برای انتخاب سبک زندگی، توانایی مالی بازنشسته شدن در سن 65 سالگی، مالک یک خانه بودن و اطمینان خاطر از دریافت حقوق و مزایا متناسب با شغل. کارشناسان با تکیه بر همین آمار و اطلاعات می‌گویند در شرایطی که بخش ثروتمند و سرمایه‌دار جامعه آمریکا در رسیدن به این آرزو خود را شکست‌خورده می‌داند، شرایط برای طبقات پایین‌تر کاملا از پیش مشخص است.

حسین خلیلی/ روزنامه‌نگار