در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
فرار از روزمرگی
در چاردیواری خانه ، عقربه های ساعت به تکرار روزمرگی های زن عادت کرده اند. حالا دیگر اثری از گپ زدن های گروهی زنان خانه دار، دم در یا کنار حوض خانه نیست تا به وسیله این تفریح کم خرج، زن ساعتی را فارغ از فشار کار روزانه سپری کند.
تماشای تلویزیون و تماسهای تلفنی دیگر چیزی نیست که بتواند کمی از یکنواختی لحظه های او بکاهد.
زن هر از گاه خسته می اندیشد: «کمی آسایش حق توست. کمی ورزش ، کمی مطالعه ، میهمانی ، سینما و... وقت فراغتی را برای من می سازد؛ اما آیا مادر خوب بودن و همسر متعهد بودن ، فرصت کمی آسودن را می دهد؛
آیا گران بودن ها، افزایش هزینه ها و توان مالی خانواده امکان وقتی را برای فراغت به دور از کارهای روزمره خانه برای من فراهم می کند؛».
فکر مادر خوب بودن و همسر متعهد بودن ، زنان ایرانی را وامی دارد تا بیشتر از آن که به خود و نیازهای خود فکر کنند، تمام نیروی جسمی و روانی خود را صرف خانواده خود کنند.
این در حالی است که لازمه ایفای همه این نقشها در گرو داشتن جسمی سالم و روحی شاداب است . وقتی مادر خانواده درگیر مشکلات روزمره زندگی شود، دیگر قادر به برقراری ارتباط عاطفی سالم با فرزندان خود نیست و در نتیجه ممکن است خانواده دچار اختلال و مشکلات دیگری شود.
امروزه به دلایلی ازجمله پیچیدگی های زندگی شهری و مشکلات معیشتی ، زنان زیادی به دور از هیاهوی کار بیرون از خانه اوقات بسیاری را در خانه سپری می کنند.
این افراد در کنار انجام کارهای روزانه خانواده ، ساعتهای بسیاری را بدون داشتن برنامه ریزی مناسب به بطالت می گذرانند.
افسردگی های ناشی از احساس بطالت در گذراندن وقت ، اولین اتفاق نامبارکی است که در نتیجه این بی برنامگی دامنگیر زنان خانه دار می شود. بسیاری از زنان خانه دار وقتی توانایی طراحی برنامه هایی مفید و کامل را برای زمان های فراغت خود ندارند، درگیر بی حوصلگی ، افکار و خیالات بیهوده شده و در نتیجه سلامت روانی که یکی از مظاهر نهادینه شدن خانواده و جامعه سالم است عینیت نمی یابد.
در این میان با توجه به مشکلات معیشتی و اقتصادی امروزی ، زنان خانه داری که متعلق به خانواده های محروم هستند از این نظر مشکلات بیشتری را تجربه می کنند. بالا بودن هزینه فراهم آوردن امکانات تفریحی و آموزشی برای پر کردن اوقات فراغت زنان خانه دار و به طور کلی فقر مالی امکان حضور در مکان هایی مانند باشگاه های ورزشی ، سینما و کلاسهای آموزشی را از آنها سلب می کند.
زنان ایرانی بویژه زنان خانه دار به دلیل شرایط اجتماعی و فرهنگی برای تفریح و شادی های خود با محدودیت هایی روبه رو هستند که گاه آنها را مجبور به خانه نشینی می کند.
یک زن 23ساله که به دلیل شرایط کاری همسرش ساکن افسریه تهران است ، در تعریفی از اوقات فراغت خود به عنوان زن خانه دار می گوید: به دلیل ترس از محیط ناآشنای بیرون از خانه و خطرات آن ، اغلب رسیدگی به امور خانه و نگهداری از کودک 5ماهه ام را به گردش و تفریح ترجیح می دهم.
از طرف دیگر وضعیت اقتصادی هم آنقدر امکان رفتن به باشگاه های ورزشی یا کلاسهای آموزشی را به زنانی مثل من نمی دهد. او می افزاید: «از همه مهمتر با یک کودک 5ماهه جز تماشای تلویزیون ، سی دی و تماسهای تلفنی با دوستان و آشنایان چه کار دیگری می شود کرد؛»
به اعتقاد کارشناسان سختی ها و دشواری های زندگی به تنهایی قادر نیستند زنان خانه دار را افسرده و مایوس کنند، بلکه نداشتن برنامه جامع برای ساعات بیکاری است که آنها را دچار استرس می کند.
در این میان تنها درصد کمی از زنان خانه دار برنامه ریزی هایی شامل پرداختن به ورزش ، مطالعه و رفتن به میهمانی یا شرکت در کلاسهای آموزشی را در برنامه ریزی خود قرار می دهند.
همچنین اغلب زنان خانه دار با این که مدرک تحصیلی عالی دارند، برای طراحی برنامه ای جامع و سودمند به منظور گذراندن اوقات فراغت خود با بی میلی و مشکل مواجه هستند.
زنان ، کمتر از اوقات فراغت لذت می برند
براساس تحقیقات جدید، اوقات فراغت برای زنان به اندازه مردان مطلوب نیست و زنان به اندازه مردان از آن احساس رضایت نمی کنند.
براساس این تحقیقات ، زنان و بویژه مادران فشارهای ناشی از بچه داری و کار خانه را همواره احساس می کنند و در اوقات فراغت نیز همین وضع حاکم است.
به گفته محققان نارضایتی از اوقات فراغت در زنان تا حدودی به این موضوع بستگی دارد که زنان و مردان وظایف خانه را به چه نحوی بین خود تقسیم کنند.
هر چه سهم مردان کمتر باشد، احساس نارضایتی از اوقات فراغت در زنان افزایش می یابد. این پدیده در طول زندگی می تواند اختلالاتی را از نظر روانشناختی در زنان ایجاد کند.
فلورا شادلویی ، عضو انجمن علمی روان شناسان بالینی در خصوص وضعیت اوقات فراغت زنان در ایران می گوید: باوجود تحولاتی که در این زمینه به وجود آمده است ، بهینه گذراندن اوقات فراغت در زنان خانه دار در حد مطلوب نیست و در این زمینه پایین تر از حد استاندارد هستیم.
وی می افزاید: زنان خانه دار در مقابل تعهد و وظیفه ای که نسبت به دیگران دارند اکثرا از توجه به خود غافل می شوند و همین بی توجهی و نقشهای چندگانه ای که آنها به عهده دارند، آسیب پذیری آنها را در مقابل استرس های کاری ، خانه و جامعه افزایش می دهد.
در این راستا لازم است زنان ما از ویژگی های جسمی و روحی و نیازهای بهداشت روانی خود آگاهی بیشتری داشته باشند.
این روان شناس با تاکید بر لزوم ارتقای سطح سلامت روان جامعه ادامه می دهد: به دلیل شرایط اجتماعی و فرهنگی ، فعالیت های گروهی و ارتباطات اجتماعی زنان خانه دار کمتر و در نتیجه منابع رضایت مندی آنها محدودتر است.
حال آن که برنامه ریزی های گروهی و ارتباط جمعی و صحبت در خصوص دیدگاه های مشترک و دور هم جمع شدن ها به بهانه های مختلف در پر کردن بخشی از اوقات فراغت زنان و دور کردن آنها از خستگی کارهای روزانه موثر است.
وی معتقد است : سلامت روان زنان ارتباط زیادی با نقشهای متعدد آنها در خانواده ، اجتماع و اشتغال دارد. بنابراین ایفای نقشهای چندگانه (همسرداری ، خانه داری و مادری) آسیب پذیری زنان را در مقابل بیماری هایی مانند افسردگی افزایش می دهد.
بدین منظور پر کردن اوقات فراغت به صورت افزایش مطالعه ، استفاده از اینترنت و رایانه ، تمرینات ورزشی و یادگیری فعالیت های جدید تاثیر بسزایی دارد.
شادلویی با اشاره به این که اوقات فراغت باید یک فعالیت چند بعدی و متنوع باشد، می گوید: افزایش کارایی و رسیدگی به مسوولیت های زنان در گرو داشتن جسم و روحی سالم است و زنان ما بهتر است وقت کمتری را صدف امور کلیشه ای و تکراری کنند.
توجه کافی برای فراهم شدن امکانات ضروری است
هر چند به اعتقاد بسیاری از پژوهشگران و کارشناسان امور زنان پیگیری و تدوین برنامه ها درخصوص ساماندهی اوقات فراغت زنان به حد مطلوب نرسیده است ، اما به نظر می رسد طی 10سال گذشته با جدیت بیشتری به این مساله پرداخته شده باشد.
منیره نوبخت ، رئیس شورای فرهنگی - اجتماعی زنان با ارزیابی مثبت از نحوه بهره مندی اوقات فراغت در زنان طی چند سال اخیر، می گوید: در بهره گیری مفید از اوقات فراغت هم توجه زنان به این مساله مهم است و میزان امکاناتی که در دسترس آنها خواهد بود.
وقتی صحبت از گذراندن بهینه اوقات فراغت برای زنان خانه دار می شود، باید دید چقدر امکانات حتی در دورافتاده ترین نقطه روستایی فراهم آمده است ؛ یعنی در کنار فرهنگ استفاده از اوقات فراغت باید شرایط و امکانات جامعه نیز به صورت بهینه برای زنان ما فراهم شود.
وی درخصوص طرح سیاست های بهبود وضعیت گذران اوقات فراغت زنان و دختران و اقدامات صورت گرفته در این زمینه اظهار می کند: این که چقدر این طرح مبنای عمل قرار گرفته است نیازمند بررسی و بازرسی است.
در یک نگاه کلی اقداماتی در این زمینه صورت گرفته است. به عنوان مثال صرف درصدی از بودجه دستگاه های دولتی برای امور بانوان ، ایجاد مراکز فرهنگی ، توسعه بسیج خواهران ، کانون های فرهنگی و ایجاد فضاهای غیردولتی از جمله این اقدامات است.
وی افزود: البته برای ساماندهی اوقات فراغت زنان خانه دار در مراکز منطقه ای ، شهرک ها و مجتمع ها هنوز خلائهای بسیاری دیده می شود. با حمایت دولت و صرف بودجه های دولتی و توجه بیشتر به امور اجرایی مسائل مربوط به زنان حائز اهمیت است.
حرف آخر...
روز از آن توست ، 24ساعت تمام ، می توانی آن را به روز پرارزشی تبدیل کنی ، در کنار خانواده یا به تنهایی به ساعاتی بیندیش که شاداب تر از دیروز زن خانه داری خواهی بود که در جهت بهره مندی از سهم خود از زندگی گام برمی داری. تعلل نکن.
سمیه فصاحت 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
