همدلی در‌خانواده، راز موفقیت زن در جامعه

معلوم کنید چند چند هستید؟

خیلی از آقایان ابتدای ازدواج قول و قرارهایی می‌گذارند که وفادارانه تا آخر عمر پای آنها می‌مانند.

این دسته طبق شرط‌های شفاهی و توافق‌های اولیه شما را در ادامه اشتغال، استفاده از درآمد خود، حق خروج از منزل و... آزاد می‌گذارند و شما را یک انسان مستقل و عاقل می‌دانند که مورد اطمینان است و نیازی به کنترل‌های مضاعف ندارد، اما همیشه کار به این خوبی پیش نمی‌رود.

گاهی همسران نه‌تنها از پیشرفت شغلی زوج خود خوشحال نمی‌شوند، بلکه احساس می‌کنند استقلال خانم خانه اقتدار او را زیر سوال برده است. برخی اوقات نیز سخنان دیگران و حرف و حدیث‌ها و دیدگاه‌های مخالف می‌تواند نظر همسرتان را عوض کند.

مسعود محمدی، کارشناس ارشد حقوق و خانواده به خانم‌ها توصیه می‌کند اگر قصد دارند پس از ازدواج به کار مشغول شوند یا در بدو امر مشغول کار هستند شرایط را با همسر خود مطرح و کاملا روشن و واضح درباره شرایط گفت‌وگو کنند.

این وکیل خانواده می‌گوید: ازدواج نیز نوعی قرارداد است که طبق اصل آزادی قراردادها هر چیز مشروعی را می‌شود در آن شرط کرد. ازجمله حق اشتغال یا عدم اشتغال و حق بهره‌برداری کامل از مزایای این کار یا حق ادامه آن تا زمان دلخواه. حق خروج از منزل، حق سرمایه‌گذاری مستقل، حق تصنیف اموال و... را نیزمی توان در عقدنامه شرط کرد.

زن، جامعه و تعهد

پژوهش‌هایی که در حوزه رابطه متقابل کار و خانواده انجام شده نشان می‌دهد تعارض موجود میان کار و خانواده می‌تواند برای افراد، خانواده‌ها و سازمان‌ها، آثار زیانبار و نامناسبی بر جای گذارد و میزان رضایت فرد از زندگی را پایین آورد.

این تعارض می‌تواند پریشانی‌های خانوادگی و شغلی را سبب شود و در کل به افسردگی شخصی بینجامد و در عین حال به کاهش نگرش‌های مثبت سازمانی از قبیل تعهد سازمانی و ارزشیابی‌های شغلی منجر شود.

اما اگر در نظر داشته باشیم زن تعهدات بیشتری به خانواده دارد و در ازای ایفای نقش در جامعه و جدایی محل کار از خانه سختی بیشتری متحمل می‌شود باید برای تسهیل ورود او به جامعه و حفظ کیان خانواده تدبیری اندیشید.

کاهش یا انعطاف‌پذیری میزان ساعات کار هفتگی با وضع قوانین حمایتی می‌تواند راهکار موثری برای کاهش مشکلات بانوان شاغل باشد.

همچنین می‌توان با تغییر زمینه شغلی شخص و رفع مشکلات به طور نسبی رضایت شغلی را افزایش داد که به تنش کمتر و سلامت بیشتر خانم‌های شاغل منجر می‌شود. تعدیل نقش و انجام مشترک وظایف خانگی به اتفاق همسران یکی دیگر از راهکارهایی است که برای بهبود شرایط کاری زنان پیشنهاد شده است.

اشتغال، اجبار یا انتخاب

کار کردن برای یک زن تا جایی خوب است که اختیار داشته باشد در صورت خستگی به خاطر وظایف زناشویی و مادری، آن را رها کند یا در صورتی که روابط کاری جبرآفرین و غیرعادلانه بود، به پشتوانه اقتصادی همسرش اتکا و کار را ترک کند، اما همه چیز به این سادگی نیست.

سحر شقاقی، کارشناس ارشد اقتصادی در مورد اشتغال زنان اعتقاد دارد وقتی این امر طبق نیاز زن و جامعه صورت می‌گیرد و برای آن ظرفیت‌سازی شده و جامعه نیز از نظر فرهنگی آماده است و البته اشتغال یک انتخاب است نه یک اجبار، با ایده‌آل‌ترین وضعیت ممکن روبه‌رو هستیم، اما بروز ایده‌آل‌ها همیشه رخ نمی‌دهد.

وی معتقد است در جامعه در حال گذار امروز که از شکل سنتی پا را فراتر نهاده‌ایم، اقتصادی در حال شکل‌گیری است که به پتانسیل زنان نیاز دارد، اما هنوز تفکر سنتی در خانواده‌ها کم‌وبیش حکم فرماست. از یک سو جبر اقتصادی خانواده، از سوی دیگر سرمایه‌گذاری خانواده برای تحصیل دختران، آنان را به سمت اشتغال سوق می‌دهد و ازطرف دیگر مناسبات اقتصادی ـ اجتماعی مدرن این رویه را تقویت می‌کند.شقاقی اعتقاد دارد استقبال زنان از اشتغال متعاقب تغییر مطالبات آنان به خاطر تغییرات اجتماعی رخ داده و اکنون تحرک اجتماعی و فعالیت اقتصادی نیازی است که بسیاری از زنان حس می‌کنند. زنان به دنبال حق اظهارنظر و امکان بروز استعدادها هستند و از سوی دیگر علاقه‌مند به خانواده، فرزندان و مادری کردن، اما گاهی نقش اجتماعی به نقش خانوادگی می‌چربد و بزرگ‌ترین هنر میان بانوان شاغل ایجاد تعادل بین این نقش‌هاست.وی تاکید می‌کند: گاهی الزام به کار کردن از طرف شوهر است و او همسرش را به عنوان یک زن شاغل می‌پذیرد.

گزارش‌های متعددی از بانوان شاغل نشان می‌دهد برخی همسران به این بانوان به عنوان یک نیروی کار می‌نگرند و تمامی درآمد او را به میل خود تصاحب می‌کنند تا جایی که زن حتی نمی‌تواند در مورد نحوه هزینه کرد آن تصمیمی بگیرد و حتی حق ندارد از کار کناره‌گیری کند.

حق و حقوق خانواده

چنان که زن در خانواده وظایفی دارد، مرد نیز در قبال همسر خود دارای وظایفی است. ورود زن تحصیلکرده و توانمند به جامعه از یک سو خدمتی به جامعه است که باید جامعه در قبال آن از خانواده حمایت کند. از سوی دیگر حمایت از خانواده است که باید خانواده متقابلا حامی زن باشد.

به وجود آمدن نهادهای حمایتی مثل مهدهای کودک و حقوق رفاهی چون حق اوقات فراغت، آموزش و مهد کودک به مادران شاغل ازجمله کمک‌هایی است که می‌شود به این مادران کرد. از سوی دیگر باید فرهنگسازی مناسب برای انعطاف‌پذیری بیشتر نقش‌ها در جامعه صورت گیرد.

پرهیز از القای نقش‌های کلیشه‌ای در فیلم‌ها و سریال‌ها و ترویج حمایت شوهر از زن شاغل و مشارکت فرزندان در امور خانه از مواردی است که ضمن آموزش از رسانه‌ها باید در مدارس و دانشگاه‌ها در مراکز مشاوره پیش از ازدواج آموزش داده شود. این همکاری‌ها می‌تواند میزان توفیق در ازدواج را افزایش دهد.

نتایج یک پژوهش نشان می‌دهد مشارکت همسر در کار خانه احساس برابری زوجین در تقسیم کار خانگی و میزان رضایت زنان از شغل خود، انگیزه اشتغال و... را افزایش می‌دهد.

دو دو تا چند تا؟

چی مال کیه؟ کی خرج چی رو میده؟ چرا من بخرم؟ چرا تو نخری؟ پول من؟ پول تو؟... .

این سوال‌های نه‌چندان اساسی وقتی در زندگی زناشویی پیش می‌آید که هردو زوج شاغل یا دارای درآمد باشند و پای حساب و کتاب وسط بیاید.

تحقیقات نشان می‌دهد متاسفانه در زندگی زنان شاغل به مراتب بیش از زنان خانه‌دار این حساب و کتاب‌ها مطرح است و متاسفانه اغلب این بحث‌ها منجر به چالش می‌شود. اقتصاددانان با تأکید بر بعد اقتصادی اشتغال زنان بر اهمیت آن در خانواده و جامعه صحه می‌گذارند، اما فشارهای اقتصادی را از عوامل مهم بروز ناهماهنگی‌های زناشویی می‌دانند. زن و شوهر تحت فشار روانی و اقتصادی درگیر مشکلاتی می‌شوند که می‌تواند در طول زمان، ارتباط زن و شوهر را به طور چشمگیری تحت تأثیر قرار دهد.

برخورداری از حداقل تمکن مالی یکی از مواردی است که در تداوم و ثبات زندگی مشترک نقش مهمی دارد. مسائل مالی و اقتصادی را‌ نمی‌توان نادیده گرفت، زیرا منشاء بسیاری از مشاجرات خانوادگی است.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد فشار اقتصادی در افزایش روابط خصمانه و کاستن ارتباطات مثبت و بخصوص حمایت زناشویی شوهران اثر منفی می‌گذارد.

ماندانا ملاعلی

جام جم