سرقت فرهنگی - نظامی

لابد آن حکایت معروف و منسوب به جناب "انوری" شاعر را تا به حال صد کرت شنیده اید اما با این حال از زبان ما حلاوتی دیگر دارد که گرچه تکراری است ولیک از این زبان چون شنوی ، نامکرر است.

کد خبر: ۹۲۷۲۴

می گویند که گویا روزی انوری از بازاری می گذشته است که ملاحظه می کند جماعتی بر گرد شخصی (لباس شخصی) حلقه زده اند و آن شخص دارد شعری از انوری را به نام خودش به خلق الله قالب می کند. توضیحا عرض شود که به این نوع قالب ادبی اصطلاحا "سرقت ادبی" می گویند. علی ای حال ، انوری اصلی (که نسل امروز به آن ارجینال نیز می گوید)جلو می رود و به او می گوید: هیچ می دانی که این شعر از آن که می باشد؛ و آن شخص می گوید: آری از آن من است . پس انوری ، اینوری می آید و متعجب و متبسم به وی می گوید: ما تا به اکنون شعر دزدی دیده بودیم اما شاعر دزدی ندیده بودیم که دیدیم.
تمثیل ادبی : شعر دزد ، عاقبت شاعر دزد می شود.
توضیح اقتصادی : سابق بر این ، به جای شعر از تخم مرغ استفاده می شده که به علت افزایش نرخ آن ، دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرد.
حالا از قرار معلوم در جمهوری آذربایجان هم یک همچین بازار گرمی پیدا شده که هر روز یک نفر دست به سرقت شاعر می زند. دزد بازار ادبی به این می گویند. در همین راستا اخیرا سفیر ایران در جمهوری آذربایجان ، ادعای باکو را در خصوص انتساب "نظامی" به این کشور شدیدا رد کرده و مشارالیه را صد در صد ایرانی الاصل دانسته است . درست است که نامبرده یک مدتی در گنجه زندگی می کرده اما تمام اشعارش به زبان سلیس فارسی است و محض نمونه ، یک کلمه هم به زبان آذربایجانی شعر نگفته است حالا گیریم که این سالها به زبان آذربایجانی هم برگردانده شده باشد. تمام قوای نظامی در خدمت به زبان شیرین فارسی بوده است . حالا شما پیدا کنید زبان مادری اش را. ظاهرا باکو هیچ سند و مدرکی هم دال بر آذربایجانی بودن نظامی ارائه نکرده و فقط از روی بخار معده یک حرفهایی زده است . احتمالا در همین سر زمین بوده که چون حفاران و باستان شناسانش زمین را کنده و اثری از وجود سیم در ادوار گذشته خود پیدا نکرده اند اختراع بی سیم را به خود نسبت داده اند. حال آن که ما شواهد و قرائن متقنی در دست داریم که نشان می دهد جناب نظامی از همان کله صبح که از خواب ناز برمی خاسته ، به زبان فارسی سخن می گفته چنان که خود - خطاب به خود - می فرموده :
بیت :
برکشید آفتاب دشنه تیز
چند خسبی نظامیا ، برخیز!
البته این سرقت از گنجینه های فرهنگی و ادبی ما ، تازگی هم ندارد و کشورهای منطقه چون شنیده اند همسایه از همسایه ارث بابایش را می برد ، فلذا هر از گاهی از سر لطف ، یواشکی دستی به سر و روی مواریث معنوی و فرهنگی کشور ما کشیده اند. مثلا همین آذربایجان شوروی سابق که ذکر خیرش رفت چندی پیش چون احساس کرده بود که ظاهرا در دیزی باز است ، مرحوم محمدحسین شهریار دیگر شاعر شهیر ایرانی را هم آذربایجانی اعلام داشته بود که اگر به همین منوال پیش بروند، هیچ استبعادی ندارد که در آینده نزدیک ، دست روی سعدی و حافظ و مولانا هم بگذارند.
توضیح دیپلماتیک : به هر حال ، جمهوری های تازه استقلال یافته ، از حیث فرهنگی - تاریخی هم خرج دارند. اصولا کشورهای دنیا از لحاظ آثار و مواریث فرهنگی و علمی و تاریخی ، به دو گروه تقسیم می شوند:
1- کشورهای دارنده : کشورهایی هستند که خودشان به قدر کافی چهره ها و چیزهای تاریخی و فرهنگی دارند.
2- کشورهای بردارنده : به آن دسته از کشورهایی می گویند که چون از حیث آثار و مواریث فرهنگی و تاریخی تا اندازه ای در مضیقه می باشند ، بالاجبار از جاهای دیگر برمی دارند.