چه زود دیر شد

مرحوم زرین‌پور از جمله هنرمندان نه‌چندان کم تعداد سال‌های اخیر بود که به ورطه فراموشی سپرده و به تعبیر درست‌تر، به حاشیه رانده شده بود. او یک هنرمند تمام‌عیار بود؛ متخصصی چندگانه. می‌نوشت، می‌ساخت، بازی می‌کرد؛ چه در سینما و چه در تلویزیون. بیشترین فعالیت‌هایش اما دست‌کم در سال‌های پس از انقلاب بر قاب جادویی متمرکز بود و مخاطب عام هم اغلب او را با کارهای تلویزیونی‌اش به خاطر می‌آورد. از سرکار استوار و دایی جان ناپلئون در پیش از انقلاب گرفته تا سایه همسایه و رعنا و گالش‌های مادربزرگ و عطر گل یاس و آوای فاخته و هتل پیاده‌رو و... در سه دهه اخیر.

او به همان خوبی که بازی می‌‌‌‌‌‌‌‌کرد، تردستانه هم می‌نوشت و خلاقانه کارگردانی می‌کرد. مرحوم زرین‌پور فقط با دو سریال پرمخاطبش ـ عطر گل یاس و آوای فاخته ـ برای همیشه در تاریخ تلویزیون ایران ماندگار و جاودانه شد؛ دو مجموعه‌ای که از بطن جامعه برمی‌آمد و قهرمانانش شبیه مردم عادی کوچه و بازار و بشدت ملموس و دست‌یافتنی. در سال‌های واپسین، جای خالی او بشدت در تلویزیون احساس می‌شد؛ همان‌گونه که در سینما و روی پرده نقره‌ای. این هنرمند فقید حداقل یک دهه گذشته را به لحاظ حرفه‌ای در عزلت و مهجوری مظلومانه گذراند. خیلی‌ها فراموشش کرده بودند. تمام فعالیت‌های هنری او فقط در معدود تجربه‌های بازیگری خلاصه و محدود شده بود. مایه تاسف است که از قابلیت‌های چنین هنرمندی با این کارنامه پربار و وزین استفاده بهینه نشد، آن‌هم در برهه‌ای که به مرز پختگی رسیده بود. حضور و فعالیت پررنگ او می‌توانست فرصت مغتنمی باشد، چه برای خودش و چه برای مخاطبانی که یادگارهای خوشی از او در دل و ذهن داشتند.

ای کاش که فقدان این هنرمند باذوق و مجرب، تلنگری باشد برای همه، تا قدر داشته‌ها و سرمایه‌ها را تا وقتی در قید حیات هستند بدانند و از حضورشان نهایت بهره و استفاده را ببرند. هستند هنرمندان دیگری که همچون بهمن زرین‌پور در اوج پختگی و تجرب، خانه‌نشین شده‌ و حسرت به دل مانده‌اند. می‌گویند که ورزشکاران دو مرگ دارند؛ یکی طبیعی و دیگری در موسم کنار گذاشتن ورزش حرفه‌ای. چنین قاعده‌ای برای هنرمندان هم مصداق دارد. هنرمندی که بسترهای لازم برای فعالیتش فراهم نباشد و نتواند کار کند، دچار مرگ تدریجی شده و چون شمعی می‌سوزد و آب می‌شود، گیرم که نفسی هم بیاید و برود.

خبر درگذشت مرحوم بهمن زرین‌پور، سوای یک حس تاثر و تالم از بابت از دست دادن هنرمندی حاذق و متعهد، حسرتی را هم بر دل ما گذاشت. قرار بود که با او مصاحبه مفصلی داشته باشیم، اما نشد. چه زود دیر شد.

محسن محمدی

دبیر رادیو و تلویزیون