تنها شناور تحقیقات دریایی شمال به‌گل نشست

کشتی گیلان که ساخت روسیه است با هدف صید و صیادی ساخته شده است. ولی با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن تحقیقاتی مثل دستگاه هیدرواکوستیک EK-500، تورهای ترال کف‌روب و پلاژیک، تجهیزات نمونه‌برداری آب از اعماق مختلف مثل روتنر، روزت و CTD برای ثبت پارامترهای فیزیکوشیمیایی در لایه‌های مختلف آب و امکانات مورد نیاز برای تهیه نمونه از رسوبات کف دریا به همراه آزمایشگاه‌های سیار، ظرفیت لازم برای فعالیت‌های مطالعاتی را یافته است. این شناور در سال‌های گذشته توانسته علاوه‌بر انجام تعهدات پژوهشی و تحقیقاتی خود نیازهای سایر ارگان‌ها و نهادها را نیز پوشش دهد.

44 سال خدمت در شیلات

کشتی 1100 تنی و اقیانوس پیمای گیلان به علاوه پنج کشتی 110 تنی در سال 1351 توسط ناوگان صیادی شیلات ایران برای صید کیلکا در دریای خزر خریداری شد و پس از ورود به ایران و گذراندن مراحل ثبت به باکو اعزام و سیستم ارلیفت (صید کیلکا از طریق مکش جریان آب) روی آن نصب شد.

از آنجا که این کشتی به صورت ترالر طراحی شده بود و صید ترال در دریای خزر ممنوع بود، در سفر سال 65 به باکو، طی عملیاتی سیستم ترال از روی کشتی جدا شد و قطعات آن با کشتی به ایران حمل شد. در طول سال‌های بعد سیستم صید با تور نیز به آن اضافه شد و کشتی با دو سیستم ارلیفت و تور به صید کیلکا در دریای خزر مشغول شد. با توجه به واقع شدن دریای خزر در بین پنج کشور و نقش مهم آن در تبادلات دریایی، اقتصادی و اجتماعی، وجود گونه‌های باارزش و نادر ماهیان از جمله تاس ماهیان دریای خزر (‌فیل ماهی، تاس ماهی ایرانی، تاس ماهی روس، اوزون برون و شیپ)، ماهی سفید، ماهیان کیلکا و...، داشتن اطلاعات درخصوص وضعیت ذخایر هر یک از گونه‌های مذکور، وضعیت گونه‌های پلانکتونی به عنوان تولید‌کنندگان اولیه و نقش تنها پستاندار دریای خزر به‌عنوان یک شاخص در راس هرم زنجیره غذایی دریای خزر و نیز تغییراتی که در سال‌های اخیر با ورود گونه مهاجم شانه‌دار به دریا وارد شده و سبب خسارت زیاد به جوامع صیادان کیلکاگیر شده و همچنین حضور برخی گونه‌های پلانکتونی سمی و مضر و نیز ماهیان غیربومی در دریای خزر ضروری است.

ظرفیت‌های تحقیقاتی

وجود تجهیزات مدرن تحقیقاتی ظرفیت هر گونه فعالیت مطالعاتی مشترک برای این شناور را فراهم کرده است. در صورت تامین هزینه‌های تعمیرات و راه‌اندازی شناور گیلان، امکان اجرای پروژه‌های تحقیقاتی منطقه‌ای از‌جمله طرح هیدرولوژی و هیدروبیولوژی و پایش میزان آلاینده‌های زیست‌محیطی دریای خزر با مشارکت کشورهای حاشیه دریای خزر، پایش تهدیدات بیولوژیک (شکوفایی جلبکی و شانه دار) دریای خزر، ارزیابی ذخایر ماهیان خاویاری، استخوانی و کیلکاماهیان به روش هیدرواکوستیک با مشارکت کشورهای حاشیه دریای خزر برای جمع‌آوری و ارائه اطلاعات مورد نیاز سازمان‌هایی مثلCITES، مطالعات مختلف در خصوص بیماری‌های آبزیان دریای خزر (بیماری کفال ماهیان)، طرح‌های مشترک با مراکز مختلف از قبیل سازمان زمین‌شناسی، سازمان زلزله‌شناسی، اقیانوس‌شناسی، شرکت‌های نفتی و همکاری‌های مشترک با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی مختلف برای یکپارچه‌کردن فعالیت‌ها و متمرکزکردن عملیات میدانی نمونه‌برداری و کاربردی‌کردن دروس تئوری فراهم می‌شود.

علی شمس

جام‌جم