کمیت برتر از‌کیفیت

از زمانی که انواع برنامه‌های مختلف از قبیل شبکه‌های داخلی با اسامی مختلف، تلویزیون کابلی، تعاملی و... مورد توجه سیاستگذاران و تصمیم‌گیران حوزه فاوا قرار گرفت، یک مساله باعث می‌شد همه برنامه‌ها از ابتدا و حتی روی کاغذ با نیش ترمز شروع شوند. برای همین محتوای دیجیتال فارسی و ترویج آن بر بستر وب و فضای سایبری همزمان با اولین برنامه‌های ملی حوزه فاوا از کانون‌های توجه بوده است، اما با گذشت دهه‌ها از تعریف شدن چنین برنامه‌هایی و ایجاد حساسیت نسبت به این دغدغه‌ها، همچنان محتوای دیجیتال فارسی بر بستر وب نارسایی‌هایی دارد که از روز اول هم با آن مواجه بود. از جمله این نارسایی‌ها می‌توان به بسیار کم و غیرمتنوع بودن و محتوای نامناسب، نادرست، غیرقابل اتکا، بدون منبع معتبر، کپی‌برداری شده و تاریخ مصرف گذشته اشاره کرد.

تولد اپلیکیشن‌های فارسی

پس از آمدن و رواج تلفن‌های همراه هوشمند در کشور ما، اپلیکیشن‌ها که در متون فارسی از آن به نام برنامه کاربردی یا برنامک یاد می‌شود نیز مورد توجه قرار گرفت. به‌این‌ترتیب طراحی، ساخت و عرضه اپ‌های فارسی به‌عنوان مصداقی از محتوای دیجیتال فارسی با کاربردهای آموزشی ـ سرگرمی مورد توجه سازندگان و همچنین تخصیص‌دهندگان بودجه قرار گرفت، اما مشکل قدیمی محتوای فارسی در اَپ‌های موبایلی هم تکرار شد. بسیاری از اَپ‌هایی که در زیرساخت‌های عرضه اپ‌های ایرانی ارائه می‌شود به‌قدری آماتور و پر از ایراد هستند که شاید عمر آنها روی گوشی کاربران به نیم ساعت هم قد ندهد و پس از چند دقیقه کار کردن با آنها، کاربر آن را از روی گوشی یا تبلت خود پاک می‌کند. حجم قابل توجهی از اَپ‌های دیگر هم که اصلا اَپ نیستند. «اَپ نما»هایی هستند با نام‌هایی چون عکس هنرپیشگان هالیوود، بالیوود یا ایرانی.

به‌دردنخورها

در میان حجم قابل توجهی از اَپ‌های فارسی، بسیاری از آنها توضیحات جذابی دارند، اما کاربر پس از دانلود و نصب و در همان لحظه اول متوجه می‌شود این توضیح با کاری که اَپ انجام می‌دهد، همخوانی ندارد. درواقع توضیح اغراق شده یا بخشی از آن واقعیت ندارد. اَپ‌های زیادی هم با ایرادهای فراوان در زیرساخت‌های دانلود رایگان یا فروش اَپ رها شده‌اند و سازنده برای رفع عیب آنها کاری نکرده است. تنها کافی است گشت کوچکی در یکی از فروشگاه‌های عرضه اَپ ایرانی و خارجی که خود نسخه کپی‌ شده از یکی از اَپ‌های گوگل است بزنیم و اظهارنظر کاربران را در خصوص هر اَپ بخوانیم و ببینیم چه تعداد زیادی از اظهارنظرها در مورد مشکل‌های فنی یا باگ، به‌روزرسانی نشدن، نادرست بودن توضیح اَپ و دیگر مشکلات متداول اَپ‌های ایرانی است.

در این میان تعداد اَپ‌های فارسی که به درد می‌خورند و آنچه به‌عنوان توضیح آنها آورده شده، واقعا همان کاری است که می‌کنند بسیار کمتر است. همه ما با اَپ‌هایی مواجه شده‌ایم که در توضیح خود به رایگان بودن آن اشاره شده است. مشکل تعداد زیادی از این اَپ‌ها این است که یا رایگان نیستند، یا آن‌قدر تبلیغ دارند که کاربر را خسته می‌کنند. حالا چرا در توضیح این گونه اَپ‌ها به رایگان بودن آن اشاره می‌شود، به این دلیل است که از نظر تولیدکننده یا توسعه‌دهنده این اَپ‌ها، دانلود آنها کاملا رایگان است و هزینه‌ای غیر از هزینه ترافیک اینترنت ندارد. کاربر با آن کار می‌کند و اگر تمایل داشت می‌تواند برای استفاده از تمام قابلیت‌های آن، هزینه آن را نیز بپردازد.

یک نمونه به‌دردبخور

در میان اَپ‌هایی که با هدف ترویج زبان فارسی ساخته شده، می‌توان نمونه‌های زیادی را یافت که از انواع کمک‌های مادی و معنوی مختلف بهره گرفته‌اند. چندی پیش در فروشگاه اَپ گوگل به برنامه‌ای به نام «Farsibet» برخورد کردم.

اَپ رایگانی که برای آموزش حروف الفبای فارسی و برخی کلمات به کودکان خردسال به‌صورت رایگان در فروشگاه گوگل گذاشته شده بود. از آنجا که چندی پیش با یک پروژه اَپ ایرانی مشابه همین برنامه همکاری کرده بودم، دیدن برنامه‌ای مشابه با آنچه خود درگیرش بودم برایم جذاب بود و می‌خواستم بدانم این برنامه چطور است. انتظار همان ایرادهای کلیشه‌ای را از این برنامه داشتم. برنامه را نصب کردم و برخلاف انتظارم خوب بود و هیچ کدام از مشکلات متداول برنامه‌های موبایلی را نداشت.

متوجه شدم این برنامه به نکات جالبی توجه کرده که در بیشتر برنامه‌های فارسی مشابه نیست. از طرفی این برنامه فقط روی فروشگاه گوگل بود و هرکدام از زیرساخت‌های داخلی را که چک کردم متوجه شدم روی زیرساخت‌های داخلی وجود ندارد.

حدس زدم کسی که این برنامه را نوشته و روی گوگل قرار داده احتمالا در ایران زندگی نمی‌کند یا شاید شرکتی است تازه وارد به عرصه اَپ‌های فارسی و کارهای حساب شده با مشخصات ویژه‌ انجام می‌دهد. دانستن در مورد سازنده آن تا حدی برایم جذاب شد که با ایمیلی که برای ارتباط با سازنده در لینک دانلود برنامه در فروشگاه گوگل قرارداده شده بود تماس گرفتم و خواستم با سازنده آن آشنا شوم. ایمیل پاسخ داده شد و پس از این‌که به چیزهای جالبی در مورد سازنده پی بردم بقیه ارتباط، با تلگرام و اسکایپ صورت گرفت. مصاحبه با سازندگان این اپ را در صفحه بعد بخوانید.

محمدعلی پورخصالیان