کوه‌گرفتگی

اثرات کاهش اکسیژن هوا شامل تنگی نفس فعالیتی، افزایش دفعات ادرار، بیدار شدن پیاپی، تغییر سرعت تنفس و اثرات قلیایی شدن خون شامل سردرد، سرگیجه و گزگز دستان است. در ارتفاعات علاوه بر این اثرات، خشکی هوا، تابش مستقیم خورشید، سرما و وزش باد نیز عوامل تاثیر گذار بر بدن کوهنورد هستند.

مجموعه علائم سردرد، ضعف مفرط، سرگیجه و تنگی نفس، نشانه‌های بیماری کوه‌گرفتگی حاد هستند. سردرد، علامت اصلی این بیماری است. باید دانست، به دلیل تابش نور خورشید، کم آبی، خستگی و گرسنگی سردرد در ارتفاعات مشکل شایعی است. فردی که دچار سردرد است باید ابتدا استراحت کند، نوشیدنی بنوشد و درصورت ادامه سردرد اگر یکی از علائم زیر وجود داشته باشد، بیماری کوه‌گرفتگی حاد مطرح می‌شود:

1ـ تهوع یا استفراغ 2ـ ضعف یا خستگی مفرط 3ـ سرگیجه یا سیاهی رفتن چشم 4ـ بی‌خوابی

عامل اصلی کوه‌گرفتگی، افت فشار هوا وافت اکسیژن خون است.

عوامل مستعد‌کننده، شامل مصرف سیگار، مصرف الکل، سرمای هوا، فعالیت بیش از حد توان ومصرف داروهایی مثل دیازپام و نیز عادت ماهانه است. از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از این بیماری، عادت به ارتفاع و وضع بدنی مناسب است.

درمان: فرد دچار کوه‌گرفتگی اگر به ارتفاع پایین برگردانده شود، در عرض چند ساعت کاملا خوب می‌شود، اما برای درمان این بیماری بازگشت اجباری نیست. استراحت و استفاده از دارو موجب بهبود می‌شود و فرد می‌تواند به صعود ادامه دهد. در صورت داشتن فرصت، 24 ساعت استراحت برای بهبود کافی است و استفاده از داروها، روند درمان را تسریع خواهد کرد. نکته مهم این است که فرد دچار کوه‌گرفتگی حاد تنها در صورت بهبود بیماری مجاز به ادامه صعود است و در غیر این صورت، صعود به ارتفاع بالاتر او را در معرض ابتلا به بیماری کشنده ادم مغزی حاد قرار خواهد داد.

بهترین درمان بیماری اکسیژن است، اگرچه حمل کپسول اکسیژن، اصلی‌ترین مانع استفاده از آن است. درصورتی که حال بیمار بد باشد، از استازولامید (دیاموکس) که نوعی مدر (افزاینده ادرار) است و داروهای دیگر با تجویز پزشک تیم می‌توان استفاده کرد.

دکتر رضا کریمی

‌ فوق‌تخصص بیماری‌های غدد و متابولیسم