ماجرای خواندنی گذرنامه عبدالحسین سپنتا

سپنتا 4 خرداد سال 1286 در خیابان واگون‌خانه (اکباتان فعلی) در تهران متولد شد و اگر بین ما بود، تولد 109 سالگی سپنتا را به عنوان یکی از ستارگان سینمای ایران جشن می‌گرفتیم. ستاره‌ای که در عرصه فرهنگ و هنر سرزمین‌مان جایگاهی ویژه دارد و فعالیت‌های بی‌بدیلی در این عرصه به انجام رسانده است.

او فعالیت هنری خود را با روزنامه‌نگاری آغاز کرد و براساس اطلاعات موجود نخستین روزنامه خود را در سال 1307 به نام «دورنمای ایران» در بمبئی منتشر کرد. انجام فعالیت‌های هنری برای سپنتا در اولویت قرار داشت و براساس همین اولویت و دغدغه بود که هنر نمایش را از تئاتر آغاز کرد و در سال 1312 فیلمنامه فیلم «دختر لر» را به عنوان نخستین فیلم ناطق سینمای ایران نوشت و اردشیر ایرانی این فیلمنامه را در هندوستان کارگردانی کرد.

دلیل اصلی فیلمبرداری فیلم «دختر لر» در هندوستان رفت و آمد سپنتا به هندوستان و آشنایی به این سرزمین بود. ضمن این‌که اردشیر ایرانی کارگردان و تهیه‌کننده فیلم، تاجر بنامی در هند بود و برای تجارت به هندوستان سفر می‌کرد و زمانی که سپنتا موضوع تهیه فیلم را با واسطه، به اردشیر ایرانی رساند، این کارگردان از ایده فیلم استقبال کرد اما برای انجام این مهم مطالعه کتاب‌هایی درباره فیلمنامه‌نویسی، کارگردانی، هدایت بازیگر و تدوین را در دستور کار عبدالحسین سپنتا قرار داد و به این ترتیب مقدمات ساخت فیلم «دختر لر» فراهم شد.

فیلم سینمایی «دختر لر» در زمان دو ساعت و ده دقیقه ساخته شده است و بخش‌هایی از این فیلم و دیالوگ معروف گلنار خطاب به جعفر که می‌گوید: «تهرون تهرون که می‌گن همین‌جاست» در تماشاخانه موزه سینما نمایش داده می‌شود. این تماشاخانه به سبک و سیاق سینماهای قدیم تهران ساخته شده و در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.

یکی از وسایل دیدنی متعلق به سپنتا که در یکی از ویترین‌های تالار آبی موزه سینما نگهداری می‌شود، گذرنامه این پیشگام سینمای ایران است و داستان جالب این‌که سپنتا این گذرنامه را برای ساخت فیلم «دختر لر» دریافت کرده است.

علاوه بر گذرنامه، وسایل شخصی عبدالحسین سپنتا و کتاب شعری که متعلق به اوست نیز در موزه سینما نگهداری می‌شود.