خاتمی و احمدی نژاد گفتگوی تمدنها و پرسشگری وجدان ها

پس از طرح ایده گفتگوی تمدنها از سوی حجت الاسلام خاتمی ، ریاست وقت جمهوری اسلامی ایران ، گروههای متعددی در سطح داخلی و جهانی از این ایده حمایت کردند.

کد خبر: ۸۹۶۲۱

دامنه این حمایت ها تا آنجا پیش رفت که از سوی سازمان های بین المللی و افراد حقیقی و حقوقی جهانی ، برنامه ها ، سمینارها ، نشستها و سخنرانی هایی صورت گرفت . ابتکار ایشان در شرایط آن زمان ، عملی بسیار ستودنی و در نوع خود واکنشی به تغییر شرایط و صف بندی های جهانی برای منزوی کردن ایران بود اما در همان زمان و پس از آن ، تلاشهای متعددی صورت گرفت که دامنه پیشنهاد ایشان صرفا به حوزه های منتخب غرب محدود شود لذا عملا گفتگو بیشتر به صورت بحثهای یکطرفه در خصوص آداب و رسوم ، تاریخ ملل و جنبه های صوری و ظاهری تمدنها منحرف شد. آقای خاتمی نیز طی چند سخنرانی در مجامع جهانی سعی کرد پیش از هر چیز بر ضرورت گفتگو یعنی دوطرفه کردن فرآیند ، تاکید داشته باشد ، درخصوص مبانی و اصول رفتاری ، اعتقادی و ارزشی تمدنها نیز بحث کندو دامنه گفتگو به حوزه سیاست نیز کشانده و به جای حاکمیت منطق زور و ارعاب ، منطق تعامل سازنده جانشین شود حتی اخبار و اطلاعات منتشر شده در رسانه های ارتباطی هنوز حکایت از تداوم این تلاشها دارد. اما پس از پیروزی دکتر احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری ، تلاش سازماندهی شده ای خارج از کشور به کمک پول و قدرت جهانی با همراهی رسانه های جمعی صورت گرفت تا در برابر چهره دولت خاتمی ، تصویر خشن ، خشک و نخبه گریزی از دولت احمدی نژاد طراحی شود. با آغاز به کار دولت ، بر شدت عملیات مذکور افزوده و با طرح مواردی چون بی توجهی رئیس جمهور به توصیه بزرگان و نبود تعامل با مجلس و دیگر قوا، دامنه حملات به سطح داخلی نیز کشانده شد. سعی گروههای مذکور در این مرحله تخریب چهره شخص رئیس جمهور برای القای این ذهنیت بود که ایشان اصولا قائل به گفتگو نیست و علاقه ای به مشورت نیز ندارد.اما سخنرانی دکتر احمدی نژاد در سازمان ملل و دیدارهای حاشیه ای آن و طرح پیشنهادهای کاملا روشن و شفاف در سازمان کنفرانس اسلامی خط بطلانی بر این ادعاها بود زیرا احمدی نژاد اینک در میان ملتهای منطقه به خاطر صراحت مواضع و شفافیت برخورد ، به محبوبیت رسیده بود. عمل رئیس جمهور ایران هرچند ظاهرا با آداب تعریف شده غرب درخصوص سیاست خارجی و موضعگیری های مقامات رسمی کشورها همخوانی نداشته و حرکتی جدید بود اما در حقیقت در جهت همان گفتگوی تمدنها قلمداد می شد. افکار عمومی جهان نیز نظیر همین پرسشهای رئیس جمهور ، ایران را سالهاست که در ذهن و دل داشته ، ولی مجال ابراز نمی یافتند و اینک احمدی نژاد به زبان گویای اندیشمندان جهان و نخبگان فکری دنیای اسلام تبدیل شده و بر خلاف تبلیغات منفی رسانه ها، نه تنها سمبل مردم مستضعف جهان بلکه پرسشگر ممتاز جامعه محقق جهان سوم نیز شده است اگر قرار باشد همان طور که در برابر تئوری جنگ تمدنهای هانتینگتون ، نظریه گفتگوی تمدنهای خاتمی چالشگر باشد ، پتانسیل پرسشگری وجدان ها که بی شک احمدی نژاد مبتکر آن است ، می تواند حیات فکری و ذهنی بسیاری از قدرتمندان جهانی را به خطر اندازد.اگر در جریان قبلی سعی شد مسیر گفتگوی تمدنها به سمت ظواهر پیش رود و متاسفانه خاتمی در جریان مبارزه با این انحرافات ، کمتر یاری را در کنار خویش دید ، امروز وظیفه همه ماست تا احمدی نژاد و احمدی نژادها را در مسیر پرسشگری وجدان ها تنها نگذاشته و اجازه ندهیم قدرت جهانی در گمراه سازی افراد و انحراف اذهان و سوالات ، موفق شود.به نظر می رسد وظیفه همه اندیشمندان مسلمان و آگاه جهان است که «جنبش پرسشگری وجدان ها» را در دنیا بیدار کنند و قوام بخشند. پرسش ، سرآغاز دانستن است و دانستن حق ملتهاست . پرسیدن انحصاری نیست و پرسش کننده خارج از هر مرزبندی و جناح بندی رایج سیاسی در سطح جهانی و ملی قابل احترام است.در پایان ذکر چند نکته ضروری است :
نخست آن که) همان طور که گفتگوی تمدنها فقط جنبه شعار خارجی نداشته و در صحنه داخل نیز بارها به جای جنگ قدرت جناحهای سیاسی ، ضرورت تعامل و گفتگوی داخلی از سوی مقامات بلندپایه کشور یادآوری شد ، پرسشگری داخلی نیز کاملا پسندیده و در جهت فرمایشات و مطالبات رهبر معظم انقلاب است که ملت را به پرسش و دولت را به پاسخگویی سفارش کرده اند. شفاف سازی دولت و دولتمردان در خصوص بسیاری از تصمیمات و برنامه ها ضمن زدودن گردوغبار تردید از اذهان مردم باعث تقویت اعتماد ملی و همبستگی عمومی ملت خواهد شد انتظاری که طی ماههای اخیر از سوی رئیس جمهور در حد مناسبی با توجه به وقت و زمان ایشان محقق شده و البته از دیگر اعضای دولت امید افزایش آن می رود.
دوم آن که) گمان غلطی است اگر تصور شود اقبال سازمان ها و دول جهانی به ایده عملیاتی رئیس جمهور چونان ایده گفتگوی تمدنها خواهد بود لذا پیشنهاد می شود همچنان که ایران در این مسیر پیشقدم بوده است ، ابتکار عمل را در دست داشته و ضمن اعلام رسمی این ایده از سوی دستگاه های رسمی ، سال 1385 از طرف ایران رسما به عنوان سال پرسشگری وجدان ها معرفی و طی جلسات ، سمینارها و سخنرانی های موثر و غیرتشریفاتی سوالات اصلی اذهان عمومی ملتها طرح و به دولتمردان مدعی حقوق بشر و دموکراسی ارائه شود.
سوم آن که) پرسشگری عملی متقابل است و همان گونه که سوال پرسیده می شود ، می توان انتظار پرسش را نیز داشت لذا روحیه نقدپذیری و آمادگی پاسخگویی از الزامات اولیه حرکت پرسشگری وجدان هاست.