خلافت 524 ساله بنی عباس فروپاشید و 800 هزار نفر کشته شدند
بیست و هشتم محرم 656 خلافت بنی عباس در اثر هجوم قوم مغول فروپاشید.سلسله بنی عباس در سال 132 هجری با تلاش ایرانیان به سرداری ابومسلم خراسانی تاسیس شد.
این سلسله که جایگزین بنی امیه شده بود ، چندین قرن سرنوشت سیاسی و اجتماعی جهان اسلام را در دست داشت. در طول خلافت 524 ساله بنی عباس ، در مجموع 37 نفر به خلافت رسیدند. اولین خلیفه عباسی «ابوالعباس سفاح» و آخرین آن «مستعصم» بود. مشهورترین خلفای عباسی عبارتند از: منصور ، مهدی ، هارون ، امین ، مامون ، مستعصم ، متوکل و... . قوم مغول که قبل از تصرف بغداد قسمتهای بزرگی از ایران و سایر سرزمین های تحت فرمان بنی عباس را تصرف کرده بودند ، از سال 655 به فکر فتح بغداد و پایان دادن به خلافت بنی عباس افتادند. بنابراین هلاکوخان مغول به فرمان «منکوقاآن» ابتدا قلعه های اسماعیله را که در ایران قرار داشت نابود کرد و آن گاه به سوی بغداد حرکت کرد. در این زمان خلافت عباسی در دست شخصی به نام «مستعصم» بود. «مستعصم» مثل بسیاری از خلفای عباسی ، شخص بی اراده و ضعیفی بود که فقط به خوشگذرانی و عیش و معاشرت با زنان می اندیشید و اصلا به فکر مردم و به فکر سرنوشت سیاسی و اجتماعی جهان اسلام نبود. وی در جمع آوری مال و ثروت نیز حریص بود و اصلا نمی خواست دیناری برای بهبودی اوضاع هزینه کند. او حتی حقوق ماهانه سپاهیانی را که از خلافت حراست می کردند ، نمی پرداخت و به بازاریان دستور می داد حقوق سپاهیان را بپردازند. علاوه بر اینها ، مستعصم به پسرش اجازه داده بود که هر فسادی را مرتکب شود. پسر مستعصم پیوسته در بغداد فتنه انگیزی می کرد و اهل سنت را علیه شیعیان برمی انگیخت . در این زمان ، محله های شیعه نشین بغداد (مثل کرخ) به طور مداوم هدف حمله بود و اختلافات ودرگیری های مذهبی پیوسته رو به افزایش بود. مستعصم به قدری در دفاع از سرزمین های اسلامی بی انگیزه بود و به قدری در جهالت به سر می برد که هرگاه خطر مغولان را به او گوشزد می کردند و در این زمینه هشدار می دادند ، چنین می گفت : همین شهر بغداد برای من کفایت می کند و چیزی بیش از بغداد نمی خواهم. مغولها نیز قطعا می پذیرند که بغداد سهم من باشد زیرا از همه سرزمین های اسلامی به نفع آنها چشم پوشیده ام ! مستعصم در چنین خیالاتی به سر می برد که ناگهان خبر حرکت مغولها به سمت بغداد رسید. در همین زمان ، هلاکوخان پیکی نزد مستعصم فرستاد و از او خواست بدون قید و شرط تسلیم شود و دروازه های بغداد را به روی سپاه مغول باز کند. مستعصم که همچنان در خیال واهی بسر می برد، به فرستاده هلاکوخان گفت : به هلاکو بگو من خلیفه جهان اسلام هستم و فرمانم در شرق و غرب اجرا می شود بنابراین اگر به سمت بغداد حرکت کند ، دمار از روزگار مغول درمی آورم و ابتدا همه ایران را از مغول می گیرم و سپس به توران و مغولستان لشکرکشی می کنم و در قلع و قمع به کسی رحم نخواهم کرد. بعد از آن که مستعصم مشاهده کرد که هلاکوخان به هیچ وجه از تهدید او نهراسیده است و همچنان به سمت بغداد در حال حرکت است ، با زحمت زیاد حدود 10هزار سرباز تهیه کرد و به خارج بغداد فرستاد تا از ورود سپاه مغول به شهر جلوگیری کنند. هنگامی که مغولها با این سپاه اندک و ضعیف خلیفه مواجه شدند ، حیله جنگی به کار بستند تا همه سپاه خلیفه را قتل عام کنند و از فرار آنها به داخل بغداد جلوگیری نمایند بنابراین ، مغولها از برابر سپاه خلیفه گریختند. سپاه خلیفه نیز با شادمانی تمام فراریان را دنبال کردند. هنگامی که سپاه خلیفه در اثر تعقیب سپاه مغول ، به خوبی از اطراف بغداد دور شد ، ناگهان مغولها بازگشتند و تقریبا همه سپاه خلیفه را قتل عام کردند. فقط چند نفر توانستند از مهلکه فرار کنند و خبر فاجعه را به خلیفه برسانند. مستعصم با مشاهده این وضع ، دستور داد دروازه های شهر را ببندند و سربازان بر سر برج و باروی بغداد سنگر بگیرند. هلاکو نیز بدون درنگ ، پایتخت خلافت عباسی را محاصره کرد. بغداد 9 روز در محاصره بود. بعد از 9 روز ، خلیفه احساس کرد مقاومت بی فایده است بنابراین ، با 3 هزار نفر از شهر خارج شد تا نزد هلاکوخان برود و خود را تسلیم کند. هلاکو ابتدا روی خوش نشان داد و با خلیفه خوشرفتاری کرد. هلاکو از خلیفه خواست از مردم شهر بخواهد هیچ مقاومتی نکنند و برای سرشماری و تعیین تعداد جمعیت شهر ، در خارج بغداد و در محلی که هلاکو تعیین می کند ، مستقر شوند. هنگامی که مردم شهر به دستور خلیفه دست از مقاومت برداشتند و در خارج شهر جمع شدند ، سپاه مغول به دستور هلاکوخان قتل عام مردم را شروع کرد. طبق نوشته مورخان در جریان این قتل عام 800 هزار نفر کشته شدند. بعد از این کشتار مهیب ، مغولها وارد شهر شدند و به غارت و ویران کردن و سوزاندن شهر پرداختند. به این ترتیب ، در مدت کوتاهی شهر بزرگ و پرآوازه بغداد به ویرانه تبدیل شد. بعد از این واقعه مستعصم با دست خود کلید خزاین و جواهرات دستگاه خلافت را که انباشته از طلا و اشیای بسیار گران قیمت بود به هلاکو داد. خان مغول به این نیز اکتفا نکرد و در روزهای بعد خلیفه را در نمد پیچید و جان او را گرفت . در اینجا به این نکته باید اشاره کرد که خلافت عباسی از مدتها پیش در حال فروپاشی بود زیرا عیاشی ها ، ستمها ، بی تدبیری ها و نزاعهای پی درپی و اختلاف مهلک ، رمقی برای خلافت عباسی باقی نگذاشته بود و فقط یک ضربه می توانست به عمر خلافت عباسی پایان بدهد. این ضربه را نیز هلاکو وارد آورد.
