رویاهایی که ثبت می شوند

از نظر مردم جامعه تنها افرادی دچار اختلالات خواب هستند که شب تا صبح لحظه ای خواب ندارند و بیدارند، اما برخلاف نظر آنها حتی کسانی که در ظاهر خواب خوبی دارند، ولی در طول روز از مشکلاتی همچون خواب آلودگی
کد خبر: ۸۸۵۰۳
، کسالت و افسردگی ، کاهش انگیزه ، فعالیت مغزی ، تمرکز و حافظه در کنار افزایش خطا و... رنج می برند هم به نوعی دچار عوارض اختلالات خواب هستند.
جالب است بدانید بیش از 80نوع بیماری مرتبط با خواب وجود دارد و 10درصد افراد به این مشکلات دچار هستند. تنها راه نجات از عوارض این بیماری ها تشخیص آنهاست که در حال حاضر به کمک امکانات و تجهیزات پیشرفته این مهم میسر شده است.
عملکرد مغز در طول زندگی انسان در حد فاصل مراحل خواب و بیداری قرار دارد و اختلال در هر یک از این دو وضعیت ، بر دیگری موثر خواهد بود.
به طور معمول در بیشتر بیماری ها تاثیرات واضح عامل بیماری بر یک یا چند ارگان بدن ، امکان تشخیص سریع ، بموقع و صحیح را با توجه به امکانات و تجهیزات امروزی ممکن می کند. بیماری که دچار مشکلات تنفسی است ، فردی که از بیماری های قلبی عروقی رنج می برد، بیماری که دچار درد مفاصل است و با طرح شکایت خود و در صورت لزوم با کمک برخی اقدامات پاراکلینیکی ، پزشک را به سمت تشخیص نهایی رهنمون می کند، اما به گفته دکتر خسرو صادق نیت حقیقی ، متخصص طب کار و فلوشیپ اختلالات خواب و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران ، این موضوع در ارتباط با اختلالات خواب به گونه ای دیگر است ، چرا که بیشتر بیماران مبتلا به اختلالات خواب مشکلات خواب خود را متوجه نمی شوند و آن را نمی توانند به یاد آورند.
در واقع از بیش از 80نوع بیماری مرتبط با اختلالات خواب تنها در بی خوابی بیمار می تواند از مشکلات خود صحبت کند و در بقیه موارد عوارض حتمی در طی روز و بیداری فرد نیز بروز می کند، ولی در بسیاری از اوقات به علت شباهت علایم آن با دیگر بیماری ها، به اشتباه تشخیص داده می شوند و در نتیجه درمان آنها نیز نادرست صورت می گیرد که گاهی می تواند مشکلات بیماران را تشدید کند.
به عنوان مثال افراد مبتلا به سندرم پای بی قرار، از خواب آلودگی طی روز احساس ناراحتی و ناآرامی در پاها، خستگی و بی حالی شکایت دارند، یا فردی که دچار وقفه تنفسی حین خواب است از خلق افسرده ، افزایش تحرک پذیری ، افزایش خطا و سوانح ، کاهش قدرت تمرکز و افزایش فشار خون رنج می برد.
بسیاری از این بیماران کمتر به پزشک مراجعه می کنند و در صورت مراجعه نیز کمتر پزشکی به فکر تشخیص اختلال خواب می افتد و اگر به این موضوع نیز توجه کند، بیمار چیزی را به خاطر نمی آورد تا به تشخیص بیماری کمکی کند.
به همین علت یک متخصص اختلالات خواب ، در موقع شرح حال گرفتن از بیمار از همسر وی نیز دعوت به عمل می آورد، البته خوشبختانه پیشرفت های علمی کنونی امکان بررسی دقیق را از وضعیت خواب بیمار مهیا و امکان تشخیص دقیق نوع و علت اختلال خواب وی را ایجاد کرده است.

خواب هم آزمایش می شود
چارچوب اولیه تحقیقات معاصر روی خواب ، زمانی که یک پزشک انگلیسی در سال 1875امواج EEG (نوار مغز) را در سگ کشف کرد و سال 1929پزشک آلمانی امواج ایکس را از سطح مغز انسان به دست آورد، بنا گذاشته شد.
سالهای طلایی تحقیقات خواب از سال 1937آغاز شد و متخصصان در این زمان موفق شدند مراحل مختلف خواب را کشف کنند. سال 1950حرکات سریع چشم کشف شدند و به دنبال آن و با گذشت زمان ضمن بهبود روشها نسبت به ثبت دیگر علایم و نشانه ها نیز اقدام شد.
به صورتی که در حال حاضر بررسی اختلالات خواب حین شب که با عنوان پلی سومنوگرافی (PSG) شناخته می شود مشتمل بر انجام نوار مغز، نوار چشم ، نوار قلب ، نوار عضله ، سنجش جریان هوای تنفسی ، سنجش حرکات سینه و شکم ، سنجش وضعیت بدن حین خواب ، سنجش میزان اشباع خون شریانی و در صورت لزوم سنجش PCO2، ثبت ویدئویی وضعیت و حرکات حین خواب طی مدت 6تا 8ساعت خواب شبانه فرد است.
به گفته صادق نیت ، با استفاده از این تجهیزات ، پزشک می تواند بیشتر اتفاقات مهم حین خواب را ثبت کند و براساس استانداردهای تعیین شده تشخیص دهد که فرد دچار چه اختلالی است. رئیس مرکز اختلالات خواب می افزاید: در این روش بیمار دست کم یک شب در آزمایشگاه خواب بستری می شود. البته پیش از انجام آزمایش ، فرد آموزش های لازم را خواهد دید.
در واقع بیمار می آموزد که قبل از انجام پلی سومنوگرافی چه اقدامات تشخیصی را نباید انجام دهد و چه آمادگی هایی را باید کسب کند تا نتایج آزمایش به واقعیت هر چه بیشتر نزدیک شود.
نتایج این مورد بررسی ها در رایانه ای ضبط و سپس مورد ارزیابی قرار می گیرد. کل زمان این ارزیابی به واحدهای 30ثانیه ای تقسیم می شود که در اصطلاح به هر 30ثانیه ایپاک می گویند. به این طریق تمام اطلاعات ثبت شده در هر 30ثانیه روی صفحه رایانه به نمایش در می آید ومورد بررسی و تشخیص قرار می گیرد.
در واقع در هر ایپاک مرحله خواب فرد تشخیص داده می شود و مشخص می شود که چه اتفاقاتی در این مدت 30ثانیه در خواب فرد رخ داده است. آیا وقفه تنفسی رخ داده است ؛ اندامها حرکتی کرده اند؛ تغییر در وضعیت تنفسی فرد بروز کرده است؛ بیداری بسیار کوتاه در مغز ایجاد شده است ؛ آیتمی خاص در ضربان قلب دیده می شود؛ در اشباع اکسیژن خون شریانی تغییری مشاهده می شود؛

چه چیز خواب مرا آشفته کرده است؛
مراحل خواب انسان هموژن نیست و از دو مرحله متفاوت ، چه از لحاظ رفتاری و چه از لحاظ فیزیولوژی تشکیل شده است.
بااستفاده از روشهای تشخیصی پس از بررسی و تعیین مراحل خواب ، بررسی اتفاقاتی که حین خواب رخ داده اند مورد توجه قرار می گیرند.
یکی از نکات مهم ، بررسی بیداری های مختصر حین خواب است که به نام arousal شناخته می شوند و علت بروز آن از نکات بسیار مهم خواهد بود که توجه به تغییرات تنفسی ، تغییر در امواج نوار مغز و چشم می تواند به این تشخیص کمک کند.
تغییر در وضعیت تنفسی باید به طور خاص و مستقل مورد توجه قرار گیرد. تعیین بروز وقفه کامل تنفسی یا وقفه نسبی تنفسی از اصلی ترین اقدامات تشخیصی است. همچنین با تعیین نوع حرکات قفسه سینه و شکم ، نوع این وقفه ها نیز تعیین می شوند.
این وقفه ها می توانند به دنبال انسداد راههای هوایی فوقانی یا به علت مشکلات سیستم مرکزی کنترل تنفسی یا ترکیبی از آنها بروز کند. بروز تغییرات ناگهانی در امواج ناشی از حرکات غیر ارادی اندامها می تواند در تشخیص سندرم حرکات دوره ای اندام نقش تعیین کننده ای داشته باشد.

این اتفاقات تقدم و تاخری نسبت به هم داشته اند و رابطه علت و معلولی نسبت به هم دارند یا خیر؛ و...سپس ایپاک بعدی مورد بررسی مشابه قرار می گیرد و در نهایت مجموع اطلاعات و نتایج حاصل از بررسی تمامی ایپاک ها، به وسیله نرم افزار ویژه ای مورد جمع بندی و تجزیه و تحلیل نهایی قرار می گیرد و نتایج به صورت موجز ارائه می شوند. یکی از مهمترین نتایج این بررسی تعیین مراحل خواب در فرد و تفاوت های آن با فرد طبیعی است.
به گفته صادق نیت علاوه بر پلی سومنوگرافی شبانه برای تشخیص انواع اختلالات خواب و اثرات و عوارض آنها روشهای تشخیص دیگری نیز ابداع شده اند که به پزشک کمک می کنند تا به تشخیص دقیق تر دسترسی یابد. از مهمترین این روشها تستهای MSLT و MWT هستند.

روش های تکمیلی تشخیص اختلال خواب
در روش MSLT بیمار بین 4تا 5بار به فاصله 2ساعت مورد بررسی قرار می گیرد. تکنیسین فرد را در شرایط مساعدی برای خوابیدن قرار می دهد و با کمک الکترودها تعداد دفعاتی که فرد به خواب رفته است و مدتی که به صورت متوسط خواب وی طول کشیده تا فرد به خواب برود سنجیده می شود، همچنین تعیین می شود که آیا خواب فرد به مرحله خواب عمیق نیز منتج شده است یا خیر؛
و به این ترتیب با دقت می توان میزان خواب آلودگی فرد حین روز را سنجید. روش MWTنیز شبیه روش قبلی است ولی در این بررسی فرد تلاش می کند بیدار بماند و در نتیجه میزان توانایی فرد در بیدار ماندن سنجیده می شود.
این بررسی بخصوص برای تعیین توانایی فرد برای انجام فعالیت های شغلی که بیدار ماندن و هوشیاری در آن نقش مهمی دارد، ارزش بسیار دارد. مشاغلی همچون خلبانی ، کنترل پرواز، رانندگی ، مسوولان کنترل علایم هشدار دهنده و... در صورتی که نتوانند در زمان فعالیت شغلی خود بیدار بمانند به طور قطع زمینه های بروز حوادث جبران ناپذیری را فراهم می آورند و این روش می تواند کمک موثری در پیشگیری از بروز این گونه سوانح داشته باشد.
بنابراین در مشاغل حساسی همچون موارد گفته شده می توان با استفاده از این آزمایش در معاینات استخدامی و دوره ای ، افراد پرخطر و مبتلا را شناخت و نسبت به درمان آنها اقدام کرد. صادق نیت می افزاید: کشور ما از لحاظ میزان سوانح و تصادفات به عنوان پرحادثه ترین کشور جهان شناخته می شود و مرگ و میر ناشی از این گونه حوادث ، مهمترین علت مرگ و میر در کشور است و خواب آلودگی یکی از مهمترین علل شناخته شده آن است ، بنابراین استفاده از این روش در کشور برای جلوگیری از بروز این حوادث موضوعی ضروری و لازم است.
با توجه به شیوع اختلالات خواب در جوامع انسانی و نقش حیاتی تشخیص بموقع درمان این اختلالات ، حفظ و ارتقای سلامت جامعه و کاهش بروز حوادث و تصادفات و افزایش بهره وری و کارایی افراد، دانشگاه علوم پزشکی تهران را بر آن داشت تا نسبت به راه اندازی اولین آزمایشگاه اختلالات خواب دانشگاهی و دولتی پیشقدم شود و هم اکنون مرکز اختلالات خواب بیمارستان بهارلو با تجهیز آزمایشگاه خواب خود از ابتدای بهمن ماه امسال امکان انجام پلی سومنوگرافی به عنوان مهمترین تست خواب استاندارد طی شب را فراهم کرده است.
همچنین این مرکز امکان انجام تستهای ویژه روز بخصوص MSLTیعنی تست سنجش میزان خواب آلودگی حین روز و MWT، تست سنجش میزان توانایی فرد در بیدار ماندن طی روز را نیز دارد.
صادق نیت در انتها می افزاید: بیمارستان بهارلو به عنوان تنها مرکز آموزشی تخصصی طب کار و بیماری های شغلی کشور شناخته شده و آزمایشگاه خواب این مرکز هم بتازگی برای تکمیل بخشهای تخصصی در این بیمارستان شروع به کار کرده است.



بهاره صفوی
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها