اقتضائات تولید علم و نهضت نرم افزاری

دانشگاه اسلامی قبل از پیروزی انقلاب و حسب افق بلند و تیزبینی امام راحل در سخنرانی ها و پیامهای ایشان که از آن سوی مرزها به فعالان انقلاب القاء می شد ، طرح و با پیروزی انقلاب در ایده وحدت حوزه و دانشگاه متجلی شد.

کد خبر: ۸۶۶۳۱

این مهم در سالهای بعد توسط خلف صالح ایشان ، رهبر معظم انقلاب نیز مورد تاکید ویژه واقع شد و به مناسبت های مختلف تعاریف ، راهبردها و راهکارهای عملیاتی آن مورد بحث و نظر دانشگاهیان و نخبگان جامعه قرار گرفت . این مساله بویژه در عرصه علوم انسانی و اجتماعی از آن رو اهمیت خاصی می یابد که در حال حاضر به اعتقاد و نظر اکثر صاحب نظران حتی غربی این دسته از علوم در مرحله ای خاص از حیات خود به سر می برند. برخی از این مرحله به نقطه عطف و گذار از دوران جوانی و نپختگی به دوران بلوغ و کمال نام می برند و برخی دیگر از آن به دوران بحران علوم انسانی - اجتماعی یاد می کنند. آنچه در دیدگاه این دو گروه مشترک است ، این است که دانش و ایدئولوژی حاکم در جریان غالب علوم انسانی - اجتماعی مدرن در حال بازنگری های اساسی و تصمیم گیری درخصوص چارچوب های کلی معرفتی و ایدئولوژیک خود برای قرن آتی است ، حال فرقی نمی کند که این تغییر ایدئولوژیک را تغییر ناشی از جهانی شدن و عصر انفورماتیک و اقتضائات دنیای مجازی بدانیم و یا همانند خیلی از گروههای ضدمدرن و پست مدرن معتقد به بازنگری یا فروپاشی در پایه های فلسفی و معرفت شناختی مدرنیسم باشیم . از این روست که گروهها و مکاتب متعدد و مختلفی در پی تولید علم و ایدئولوژی جدید بوده و به نوعی به دنبال این هستند که با سهم بری بیشتر در این زمینه ، نقش اساسی تری را در علوم انسانی - اجتماعی قرن بیست و یکم بازی کنند. با عنایت به این مساله ، حسب کار ویژه ای که انقلاب اسلامی ایران در حوزه تمدن سازی دارد و امیدی که متفکران کشورهای اسلامی در این عرصه به کشور اسلامی ما بسته اند، برخی از گامهایی که می تواند منویات رهبر معظم انقلاب در سخنرانی عید غدیر خطاب به استادان و دانشجویان دانشگاه امام صادق علیه السلام را برآورده کند ، می توان در موارد زیر خلاصه کرد. عنایت به مساله تحول اندیشه های علوم انسانی - اجتماعی و وضعیت دانش انسانی - اجتماعی در دنیای معاصر. عنایت به مبادی و مبانی فلسفی و مابعدالطبیعی علوم انسانی - اجتماعی و تعامل و ترابط آن با دیگر علوم اجتماعی و نقد مبانی و مبادی مابعدالطبیعی علوم انسانی - اجتماعی مدرنیستی به لحاظ رویکرد اسلامی توجه نظری و کاربردی لازم به معارف اسلامی (فقه ، اصول و فلسفه اسلامی) و دروس عمومی لازم برای علوم انسانی - اجتماعی ، توجه جدی به فقه به عنوان محمل معرفتی علوم انسانی اسلامی (برگرفته از اندیشه امام - ره - که فقه را تئوری واقعی و کامل اداره انسان معرفی می کردند و برای آن شان مدیریتی در عرصه فردی و اجتماعی قائل بودند) و عنایت ویژه به اصول فقه به عنوان روش شناسی علوم انسانی - اسلامی (برگرفته از اندیشه های شهید صدر و نظر ایشان در باب لزوم تکامل و اصلاحی که علم اصول باید در عرصه کشف و انکشاف حکم در مواجهه با واقعیت های اجتماعی داشته باشد). توجه نظری و کاربردی لازم به علوم انسانی - اجتماعی متنافر (هترودوکس) و رویکردهای انتقادی در برنامه درسی توجه نظری و کاربردی لازم به مسائل اجتماعی ایران و اقتضائات و ویژگی های بومی آن در برنامه درسی و تک تک دروس تامل ناظر بر مدیریت آموزشی دانشکده های علوم انسانی - اجتماعی در باب برنامه ها ، محتوای علمی و روشهای آموزشی مربوط اعمال روش شناسی های طراحی های آموزشی تلفیقی در ساختار کلی برنامه یا دروس . عنایت به نقش درس آموز تاریخ وقایع و عقاید انسانی - اجتماعی ، تحلیل سیر تحول اندیشه ها و تطور آنها در بستر تاریخ و استخراج درس و الگو برای برنامه ریزی آینده (فلسفه تاریخ در حوزه انسانی - اجتماعی و تاثیر آموزه های آن برای تقویت علوم انسانی - اجتماعی اسلامی) بسط ، شرح و نقد ادبیات علوم انسانی - اجتماعی اسلامی غیر ایرانی با انجام 6 مرحله فوق :
اول این که در تعاریف و رویکردهای موجود در علوم انسانی - اجتماعی اسلامی که موجبات رکود و رخوت را در دانشکده های کشور فراهم آورده است ، بازنگری می شود.
دوم این که ، بستر ذهنی و علمی مناسب برای تولید ادبیات اصیل و شیعی فراهم می شود.
سوم این که ، با توجه به فقر و جهل مرکب در این زمینه ها در عرصه علمی کشور ، جایگاه دانشگاه اسلامی به عنوان قطب علمی علوم انسانی - اجتماعی اسلامی تعریف می شود.
چهارم این که ، الگوی مناسبی نیز در باب تعریف علوم انسانی اسلامی به دست می آید که می تواند و می طلبد به عنوان الگوی عملی و واقعی دانشگاه اسلامی در این زمینه به حوزه ها و دانشگاه های کشور و جهان اسلام ارائه شود. پرواضح است که این مهم جز با عنایت و پشتیبانی وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری و شورای عالی انقلاب فرهنگی ممکن نخواهد بود. این در حالی است که در یک نگاه اجمالی به عملکرد و تجربه حوزه های راهبری ، سیاستگذاری و پشتیبانی عملیاتی می توان چنین برداشت کرد که تاکنون این مساله فاقد تامل و دقت لازم و اقدامی مبتنی بر روشمندی عالمانه در زمینه موارد یاد شده بوده است که امید می رود در دولت خدمتگزار و مومن به اهداف انقلاب ، ضمن رفع نواقص قبلی ، مورد پیگیری خاص واقع شود.