از دانهای به نام عرقتا افشانهای به نام ادکلن
هیچ نیازی برای توصیف بوی بد بدن نیست؛ همه افراد با آن آشنایی دارند و بارها و بارها شده که از بوی بد بدن خود یا دیگران روی در هم بکشند و دست بر بینی خود گذارند. خوب که جستوجو کنید کسانی را هم خواهید یافت که کارشان به تهوع و مانند اینها کشیده! درست به همین دلیل بوده که صنعتی به نام عطر و ادکلن راه افتاده و از قضا بازارش چنان میان انسانهای متمدن گرفته که در تاریخ بشر سابقه نداشته است!
مبحث این شماره ما نگاهی بهتر به همین موضوع است: ارتباط عرق بدبو با آرایشگر عرق یا همان عطر و ادکلن!
از بوی بدت جانم به لب رسید!
شاید تا به حال این جمله یا مشابه آن را بارها و بارها شنیده باشید که در مواجهه با شخصی گفته شده: آنقدر بوی عرق میداد که حالم به هم خورد. واقعیتش را خواسته باشید عرق بویی ندارد! عرق بدن انسان مقداری آب به اضافه نمک است؛ نه آن آب بوی بدی دارد نه این نمک؛ پس چرا میگویند بوی بد عرق؟
مکانیسم بدن انسان این طوری است که برای خنک نگاه داشتن خود لایهای از آب را روی پوست پخش کند. این لایه آب را غدد عرقساز در سطح بدن پخش میکنند. قطرات آب حاصل از فعالیت این غدد وقتی در برابر هوای گرم قرار میگیرد تبخیر میشود و همراه با تبخیر گرما را نیز دانههای عرق تبخیرشده میسپارند. آنچه باعث بو گرفتن عرق میشود فعالیت باکتریهایی است که در سطح بدن زندگی میکنند. ترکیب آنها با رطوبت حاصل از عرقی که روی پوست مانده باعث ایجاد بو میشود و هر چه رطوبت عرق بیشتر روی سطح پوست بماند بوی حاصل از فعالیت باکتریها بیشتر و زنندهتر میشود. زمستانها هم که هوا گرم نیست، در واقع فعالیت و پوشش زمستانی اغلب ماست که باعث ایجاد عرق و ماندگاری آن میشود و همین باکتریها مجددا با فعالیت و ترکیب خود باعث بوگرفتن بدن میشوند.
بوی باکتریها در نواحی پا، زیر بغل و برخی دیگر از قسمتها بیشتر و بدتر است زیرا در این نواحی علاوه بر فعالیت باکتریها و فعل و انفعالات شیمیایی، قارچها نیز در حال تغذیه از بدناند و در یک رفاقت مسالمتآمیز با یکدیگر بر سر میز غذا باعث تقویت بنیان خود و تشدید بودهی آن بیچارهای میشوند که روی بدنش زندگی میکنند!
اختفای باکتریایی
اگرچه اولین کاربردهای عطر به صورت بخور و بیشتر برای به جا آوردن مناسبات مذهبی بوده است که طبق اسناد به جا مانده بین مردم بینالنهرین شایع بوده یا در زمان مومیایی کردن مردگانشان کاربرد داشته، اما مردم از دیرباز، یا در واقع از زمانی که به همدیگر رسیدند و دیدند براستی نمیتوانند بوی بدی را تحمل کنند که حاصل این فعالیتهای باکتریایی روی بدنشان است به فکر راهکاری برای زدودن بو از خود افتادند؛ بخصوص اینکه هیچ زمانی امکانات استحمام سریع و راحتتر مثل زمان ما وجود نداشت. مصریان، یونانیان، رومیان، ایرانیان و حتی اعراب نیز با استفاده از ترکیبات گیاهان و گلها به انواعی از عطرها دسترسی یافته بودند که برای زدودن بوی بد مورد استفاده قرار میگرفت.
با گسترش فرهنگ و تغییر آداب زندگی، عطرها و انواع آنها با اسامی و برندهای گوناگون ساخته شد تا هم پای آن عوامل منفی و زننده در مواجهات انسانی کوتاه شود، هم به جای بوی زننده، بوی خوش سبب ایجاد خاطرهای خوش از ملاقاتها و مواجهات بشری باشد. نگاههای حاصل از تشخص و جذب طرف مقابل خود هم در این میان جای خود را داشت. در واقع عطرها و دئودورانتها و مامها و ادکلنها همگی یک وظیفه را به عهده گرفتند: مخفی کردن بوی باکتریها و قارچها تا فرصتی برای استحمام مجدد و تمیز کردن بدن از شر آنها.
رفاقت بو و آرایش و زیبایی!
در عصر ما که انسانها برای خوب به نظر رسیدن حداقل ظاهر خود تلاش گستردهای را آغاز کردهاند و انواع و اقسام لوازم آرایشی و زیبایی را به کار میگیرند تا بتوانند اثر بهتری در مناسبات اجتماعی خود بگذارند، بو و رایحه خوش جایگاه ویژهای یافته است.
عرق کردن یکی از مزایای بدن سالم است و از آن نمیتوان فرار کرد. همان طور که گفتیم عرق هم در واقع بویی ندارد که بخواهیم تمام کاسه و کوزهها را سر او بشکنیم. به همین دلیل، برای حفظ آن مناسبات دو راهکار اصلی پیش رویمان است: 1 ـ توجه به نظافت و پاکیزگی،
2 ـ بوزدایی با مواد شیمیایی.
نظافت و بوزدایی از بدن
اولین قدم برای اینکه شخصی، دستکم بوی بد ندهد رعایت نظافت است. براساس نوع و میزان فعالیت میتوان با استحمام روزانه یا دو تا سه روز در هفته بدن را تمیز نگاه داشت تا زمینهای برای ایجاد ترکیبات شیمیایی حاصل از تغذیه قارچها و باکتریها فراهم نیاید.
در برخی نواحی بدن مثل پا و زیر بغل احتباس بیشتری صورت میگیرد و عدم تبادل هوا سبب افزایش فعالیت قارچها و تولید بوی بیشتر و حتی بدتر میشود. بنابراین بهتر است توجه ویژهای به این نقاط داشته باشید؛ مثلا:
ـ سعی کنید کفشهای بدون منفذ نپوشید. این کفشها جلوی تبادل هوا را مسدود میکنند و به بوی بیشتر دامن میزنند.
ـ جورابهایتان را اگر مدت زیادی در کفش مانده زودتر عوض کنید و از به پا کردن جورابهای پلاستیکی که تعریق و رطوبت را در خود نگاه میدارند پرهیز کنید.
ـ لباسهایی بپوشید که تبادل هوا را به خوبی با بدنتان برقرار میکنند و فرصتی برای ماندن رطوبت روی بدن و فعالیت باکتریها باقی نمیگذارند.
ـ در هوای سرد مثل فصول پاییز و زمستان که ناچارید لباسهای بیشتر و گرمتر بپوشید یا کفشهای بدون منفذ به پا کنید محیط را بیش از اندازه گرم نکنید و در فواصل زودتری استحمام کنید.
استفاده از لوازم آراستگی
در قدم دوم افزودن بوی خوش به آن بیبویی قدم اول اهمیت مییابد! یعنی بهره بردن از همین عطرها و ادکلنها که رایحهای خوب و خوش را همراه و همقدم شما میکنند. استفاده از این وسایل و لوازم هم آداب و قوانین خاص خودش را دارد؛ اینکه چه برندی، چه بویی، در چه فصلی، برای چه جنسی یا حتی چه سنی مناسب است، خود از جمله نکات مهم در مبحث زیبایی و آراستگی به حساب میآید.
برخی از عطرها و ادکلنها که در بازار لوازم آرایشی به فروش میرسند، چه به صورت مایع باشند یا اسپری یا در شکلهای دیگر، علاوه بر اینکه رایحهای خوش دارند، اثراتی نیز بر کاهش ترشح عرق دارند. بین متخصصان هنوز جای ابهام است که آیا این ویژگی مزیت است یا نه. برخی معتقدند عرق بدن لازم است و چون بو ندارد نباید وسایل کاهش ترشح را استفاده کرد چون خود بدن آسیب میبیند.
انتخاب لوازم تولید رایحه خوش
چه طبیعی و چه مصنوعی، لوازمی که بوی خوش تولید میکنند امکان دارد باعث ایجاد حساسیت پوستی شوند. به همین دلیل اولین و مهمترین گام در انتخاب و خرید این لوازم، توجه به این نکته است. اگر نمیخواهید در برابر اگزمای پوستی یا حساسیتها و آلرژیهای بویایی قرار بگیرید همواره سعی کنید عطرها و ادکلنها را به لباستان بزنید نه چنان که میان بسیاری از مردم شایع است روی پوست نواحی گردن. هنگام امتحان کردن آنها برای پی بردن به بویشان نیز به هیچ وجه مثل بقیه مردم آنها را روی پوست مچ دستتان تست نکنید؛ به جای آن گوشه آستینتان یا از آن بهتر روی دستمالی عطر را بپاشید و بو کنید؛ اگر خوشتان نیامد یا حساسیتبرانگیز بود خیلی زودتر و بهتر میتوانید از شر آن خلاص، شوید.
دستهبندیهای عطری
ـ طبق برآوردها، تقریبا تمام زنان هنگام خارج شدن از منزل بلکه در منزل هم به خود عطر یا ادکلن میزنند. این رفتار در میان مردها کمتر است با این حال، اغلب آنها برای رفتن به مهمانی یا محل کار از عطرها برای رفع بوی بد احتمالی استفاده میکنند.
معمولا محصولاتی که با عنوان عطر و به اسامی متفاوت فروخته میشوند بیش از یکسوم ماده عطری خالص دارند و بقیه مواد تشکیلدهنده را افزودنیهایی چون الکل، روغنهای حاوی اسانس، نگهدارنده و حتی آب تشکیل میدهد. عطرهای خالص که گرانتر از بقیه عطرهاست با عنوان پرفیوم یا پرفیوم خالص شناخته میشود ولی معمولا عطرهایی که در بازار لوازم آرایشی به فروش میرسد فقط درصدی عطر خالص دارد که با ذکر درصد و اسمی خاص معروف است. این درصدها و اسامی به قرار زیر است:
ـ اودو فریچ: با 1 تا 3 درصد مواد معطر
ـ اودوکلن (یا آن طور که ما ایرانیان تلفظ میکنیم: ادکلن): با 5 درصد مواد معطر
ـ اودو توالت: با 8 تا 17 درصد مواد معطر
ـ اودو پرفیوم: با 15 تا 20 درصد مواد معطر
هر قدر عطرها به عنوان پرفیوم نزدیکتر باشند مانایی آنها بیشتر است و البته با مبالغ گرانتری هم به فروش میرسند. برعکس، هر قدر مواد معطر کمتر باشد غلظت عطر کاهش یافته و در نتیجه مانایی آن هم کمتر است.
