دولتهای رفاهی دربرابر معمای محرومیت

ناآرامی های اخیر در فرانسه که به دلیل بی توجهی این کشور به حقوق اقلیت ها و قومیت ها به وقوع پیوست ، دولت رفاهی پاریس را بشدت در تنگنا قرار داده است.

کد خبر: ۸۵۴۰۵

اما ژاک شیراک ، رئیس جمهور این کشور طی روزهای گذشته با لغو حالت فوق العاده و دستور به دولتمردان فرانسوی برای توجه ویژه به حقوق مهاجران ، به تلاش در جهت خروج از این تنگنا دست زده است.
دکتر سیدجلال ساداتیان ، کارشناس مسائل بین الملل و استاد دانشگاه آزاد به پرسشهایی در این خصوص پاسخ داده است.

حوادث 2ماه گذشته در فرانسه ، ناشی از چه عواملی بود؛
ریشه این حوادث بی تردید به دوران استعمار برمی گردد، یعنی زمانی که فرانسه ، افراد مختلفی را از کشورهای مستعمره خود به آن کشور کوچ داد تا نیروهای خدماتی خود را از طریق این مهاجرین تامین کند. طبیعتا این نیروها در اثر گذر زمان و حوادثی که اتفاق افتاد، با حقوق خود در فرانسه و دیگر کشورهایی که چنین وضعیتی را داشتند، آشناتر شدند و این کشورها نیز نتوانستند سیطره سابق خود را بر این مهاجرین حفظ کنند و سیاست های قبلی خود را استمرار بخشند.
با روی کار آمدن فرزندان این مهاجرین به عنوان نسل جدیدی که با حقوق خود آشنایی کاملتری داشتند، به مقایسه وضعیت خود با سایر شهروندان پرداختند که طی این مقایسه ، بی عدالتی و تبعیض دولت فرانسه در برخورد با شهروندان بیش از پیش خودنمایی می کند.
در سالهای اخیر که موضوع حقوق بشر در صدر حساسیت جهانی قرار گرفته است ، نوعی تبعیض را در این کشورها ازجمله فرانسه شاهد هستیم که همه شهروندان از یک منظر نگریسته نمی شوند بلکه رنگین پوستان ، اقلیت ها و قومیت ها را به عنوان شهروندان درجه 2و غیرخودی ، در نظر می گیرند که می توان ریشه اصلی این ناآرامی ها را در رویکرد تبعیض آمیز این دولتها دانست ، اما عامل دیگری که می تواند به عنوان منشائ درگیری های اجتماعی به شمار رود، معطوف به اعمال سیاستهای مشترکی است که در کشورهای مختلف غربی موجب ایجاد تفاوت در سطح زندگی انسانها خصوصا مهاجرین با سایر شهروندان شده است که در حوادث اخیر فرانسه ، تبلور یافت و عامل سوم نیز در این ناآرامی ها - که ریشه ای نبوده اما قابل ملاحظه است - دامن زدن قدرتهای بزرگ به این گونه جریان هاست.

بی توجهی به حقوق قومیت ها و اقلیت ها در کشورهای غربی خصوصا فرانسه با شعارهای حقوق بشری آنها کاملا متناقض است. این دوگانگی را چگونه می توان تحلیل کرد؛
در اغلب کشورهای غربی ، چنین وضعیتی را شاهد هستیم ، یعنی در آلمان ، انگلیس و برخی کشورها، اقلیت ها به دلیل بی توجهی دولت به حقوق آنان ، اعتراض هایی را صورت داده اند که فحوای این اعتراض ها به چرایی تفاوت زندگی آنها با سایر افراد در این جوامع است.
وجود این تفاوت را می توان از 2منظر تحلیل کرد؛ یکی این که سیستم سرمایه داری اقلیتی را برخوردار و اکثریتی را محروم نگه می دارد، دیگر این که درکشورهای اروپایی ، اکثریت مردم مشمول حمایت اجتماعی قرار می گیرند، یعنی دولت های رفاهی حداقل هایی را برای مردم فراهم می کنند.
در حالی که برخی از این مهاجرین و خانواده های رنگین پوستان از این حداقل ها نیز بی بهره اند و بین شهروندان و مهاجرین تفاوت قائل می شوند.

چرا سازمان های بین الملل حقوق بشر در خصوص عدم رعایت حقوق مهاجرین در کشورهای غربی ، سکوت می کنند؛
نقض حقوق بشر از دریچه نگاه کشورهای غربی ، این گونه تفسیر می شود که حکومت ها به صورت سازمان یافته و عامدانه ، عده ای را از حقوق خود محروم می کنند. آنها معتقدند که در سیستم دولتهای رفاهی ، همه افراد می توانند از حداقل ها در زندگی برخوردار باشند و برای برخورداری از رفاه بیشتر باید تلاش بیشتری کنند و در تحلیل ناآرامی هایی که ریشه در تبعیض و بی عدالتی دارند، بر این باورند که معترضین حداقل ها را دارا هستند، اما برای قرار گرفتن در سطوح بالاتر، هیچ تلاشی نمی کنند و خود مقصر اصلی در این محرومیت هستند.
اما مشخص نمی کنند که آیا بسترهای لازم برای قرار گرفتن در سطوح بالاتر را فراهم کرده اند یا نه. بر این اساس است که سازمان های بین الملل حقوق بشر، موضعی اتخاذ نمی کنند که این موارد از زاویه نگاه ها به عنوان نقض حقوق بشر تلقی می شود.
لذا با توجه به عقب افتادگی های انباشته مهاجرین ، ژاک شیراک توجه دولت فرانسه را به ضرورت نگاه جدی به مشکلات مهاجرین و حل کردن آنها، جلب می کند تا دولت رفاهی فرانسه در یک معمای محرومیت گرفتار نماند.