نخل‌گردانی

«این نخل معمولا از جنس چوب است و مراسم نخل برداری از ویژگی‌های منحصر به فرد محرم و عزاداری یزد است. یزدی‌ها شبه تابوتی (نخل) را به دوش می‌کشند که یادآور تابوتی است که پیکر امام حسین(ع) در آن از میدان جنگ به مزار همیشگی‌اش منتقل شد؛ حمل این تابوت در بین مراسم‌ مختلف محرم از کارهای اصلی و اساسی به شمار می‌رود.

معمولا نخل را در نخستین دهه ماه محرم و اکثر اوقات دو یا سه روز پیش از تاسوعا می‌بندند. آراستن نخل و بستن آن یک تا چند روز طول می‌کشد و این زمان بستگی به کوچک و بزرگ بودن نخل و مقدار لوازم و اشیا تزئینی و بویژه نوع آذین‌بندی آن دارد.

نخل بابا هم دارد، بابای نخل معمولا فردی است که برای آذین‌بندی نخل و بستن آن بسیار آزموده و با مهارت است و همان کسی است که در آخر مراسم، تمام زیورآلات و تزئینات نخل را در صندوقچه یا بقچه‌ای نزد خود تا سال آینده نگهداری می‌کند.

در بسیاری از روستاها کار نخل‌آرایی و نگهداری و مراقبت از اشیای تزئینی نخل، به یک خانواده معین اختصاص دارد. از قدیم‌الایام در آیین نخل‌داری و نخل‌گردانی، نوعی تقسیم کار و نقش و وظیفه و حقوق اجتماعی برای خاندان قدیمی برقرار بوده است.

نخل‌ها در دیگر ایام سال بدون تزئین در کنار حسینیه‌ها، تکایا و میادین بزرگ شهر قرار دارند و سمبل عشق و ارادت مردم یزد به امام حسین(ع) به شمار می‌روند و مردم نسبت به آن احترام و ارادت خاصی قائل هستند.

هر دسته، راهنمایی دارد که در گذرگاه‌های ویژه به حاملان نخل فرمان ایست می‌دهد تا نوحه‌خوانی و استراحت کرده و احتمالا نخل‌کش را هم تعویض نمایند. حتما دیده‌اید که برای بلند کردن نخل، مردان جوان و تنومند به زیر نخل می‌روند و دستگیره‌های چهار جانب آن را می‌گیرند و «یا حسین» گویان آن را بلند می‌کنند و دستگیره‌ها را روی بالشتک‌های پارچه‌ای که بر سر شانه‌های خود قرار داده‌اند، می‌گذارند. تعداد نخل‌کشان هم بستگی به بزرگی و سنگینی نخل دارد.

غروب عاشورا و پس از آیین شام غریبان، نخل را به جایگاه خود در حسینیه یا میدان بازمی‌گردانند.