فروش 5 میلیاردی آثار هنری

به گزارش جام‌جم، حراج با حدود 30 دقیقه تاخیر آغاز شد و مدت سه ساعت تا ساعت 22 و 30 دقیقه به طول انجامید. اجرای حراج را آتیلا پسیانی به عهده داشت. رکورد دومین دوره حراج ملی به اثری از محمود فرشچیان رسید، اثری که به سال ۱۳۵۱ تعلق داشت و به قیمت ۵۵۰ میلیون تومان چکش خورد. رکورد دوم از آن یک کشتی دست‎ساز که در قالب صنایع دستی ارائه شد از هنرمندی به نام بهروز حیدریان بود که به قیمت ۳۶۰ میلیون تومان چکش خورد. پرتره رضاقلی‌خان هدایت اثر جعفرخان نقاش متعلق به سال ۱۲۴۲ نیز با فروش ۳۵۰ میلیون تومانی رکورد سوم را به خود اختصاص داد.

در این حراج نقاشی گلدان و مینیاتور مچاله شده اثری از آیدین آغداشلو متعلق به سال ۱۳۷۴ به قیمت ۲۰۰ میلیون تومان و مینیاتور سوخت‌چرم اثر حسین خطائی متعلق به سال ۱۳۳۲ به قیمت ۱۸۰ میلیون تومان فروش رفت و رکورددار چهارم و پنجم این حراجی شد.

گران‌ترین اثر فروخته نشد

در دومین حراج ملی 76 اثر هنری کلاسیک و معاصر عرضه شده بود که در نهایت شش اثر به فروش نرسید. از جمله گران‌ترین اثر حاضر در کاتالوگ حراج که مینیاتور سوخت‌چرم اثر میرزاآقا امامی متعلق به دوره قاجار بود و به قیمت پایه 750 تا 950 میلیون تومان قیمت‌گذاری شده بود. این اثر حتی به قیمت پایه هم فروخته نشد. مینیاتوری از محمد خزائی به قیمت پایه 70 میلیون، یک اثر تخشیب از محمدرضا توابی به قیمت پایه50 میلیون تومان ، نسخه خطی اثری از وقار شیرازی متعلق به سال 1248 هجری با قیمت پایه 14 میلیون تومان، یک اثر تذهیب از فرید هنرور با قیمت پایه 15 میلیون تومان و یک نسخه خطی از صحیفه سجادیه اثر محمدابراهیم قمی متعلق به سال 1074 هجری با قیمت پایه 80 میلیون تومان دیگر آثاری بود که در این حراج مورد بی‌توجهی قرار گرفت و مشتری نداشت.

فروش سایر آثار

در این حراج که هیچ ‌یک از هنرمندان هنرهای تجسمی در آن حضور نداشتند، تابلوی مینیاتور محمدعلی زاویه مربوط به سال ۱۳۵۴، ۱۶۰ میلیون تومان چکش خورد. تابلوی مینیاتور حسین بهزاد با قیمت اولیه 100-80 میلیون تومان، تابلوی نقاشی صادق تبریزی با همین برآورد قیمت و تابلوی نقاشیخط صداقت جباری با 150ـ130 میلیون تومان قیمت‌گذاری اولیه هر کدام به مبلغ ۱۳۰ میلیون تومان فروخته شد. تابلوی نقاشی حسین شیخ مربوط به سال ۱۳۴۲ نیز که ۱6۰ـ۱2۰ میلیون تومان برآورد قیمت داشت به قیمت پایه ۱۲۰ میلیون تومان چکش خورد. نقاشیخط رضا مافی نیز به‌قیمت پایه ۱۱۰ میلیون تومان فروخته شد.

تابلوی نقاشی کیخسرو خروش و کمال‌الدین بهزاد نیز آثار صد میلیون تومانی این حراج بود که هر دو اثر به قیمت پایه به فروش رسید. نسخه خطی وصال شیرازی با 100ـ80 میلیون تومان برآورد قیمت، ۹۰ میلیون تومان چکش خورد. فرش ابریشم دستباف اثر استاد فتحی به قیمت پایه ۸۵ میلیون تومان فروخته شد. قلمزنی روی نقره، کاری از محمد حیدری با 70ـ50 میلیون تومان قیمت‌گذاری به مبلغ ۸۵ میلیون تومان به فروش رسید. نقاشی‌خط جلیل رسولی مربوط به سال ۵۷ هم به قیمت پایه ۸۰ میلیون تومان و یک قالیچه کار حمید کاظم‌نیا به رقم پایه ۸۰‌میلیون تومان فروش رفت. نقاشی پشت شیشه سیما عظیمی توانست از رقم پایه ۷۰ میلیون تومان عبور کند که به قیمت ۸۰ میلیون تومان فروخته شد. جام مینای نقره، کاری از شکرالله صنیع‌زاده بالاتر از قیمت پایه که 70ـ50 میلیون تومان بود، ۷۵ میلیون تومان چکش خورد.

استقبال خفیف از نقاشی قهوه‌خانه‌ای

تابلوی نقاشی حسین قوللرآغاسی مربوط به دهه ۳۰ نیز به قیمت پایه ۸۰‌میلیون تومان، تابلوی نگارگری محمد آقانجف نگارگر دوره صفویه نیز که قیمت پایه 80 ـ60 میلیون تومان داشت، ۶۵ میلیون تومان فروخته شد.

تابلوی گل و مرغ سیدرضا فتاحی نیز ابتدا تا ۶۵ میلیون تومان پیشنهاد خرید داشت، اما با انصراف خریدار از این مبلغ دوباره به۶۰ میلیون تومان به خریدار دیگری فروخته شد. تابلوی نقاشیخط نصرالله افجه‌ای نیز به رقم پایه ۶۰ میلیون تومان چکش خورد. از محمود زنده‌رودی یک تابلوی نقاشیخط مربوط به سال جاری ارائه شد که 35ـ25 میلیون تومان قیمت‌گذاری شده بود. این تابلو با استقبال خریداران مواجه و در نهایت ۶۵ میلیون تومان فروخته شد.

حاشیه‌های حراج

اما این حراج نکات حاشیه‌ای زیادی داشت؛ نخست اجرای آتیلا پسیانی در مقام چکش‌زن حراج بود که هرگز نتوانست انتظارها را برآورده کند. اجرای کند او و قاطعیت نداشتن در برخی تصمیم‌گیری‌ها در مقاطعی حراج را دچار مشکل کرد. از جمله در دو مورد انصراف از سوی خریداران که پسیانی ناچار شد حراج آن اثر را از اول شروع کند. نکته دیگر توقف زیاد او روی آثار بود. براساس قوانین حراج، چکش‌زن آثار موظف است قیمت را از زیر قیمت پایه شروع کند. همین اتفاق باعث می‌شد در مورد بسیاری از آثار پسیانی آن‌قدر دست دست کند در نهایت یک مشتری به قیمت پایه اثر پیدا شود. ضمن این‌که اجرای او صرفا در چارچوب اعداد و ارقام بود و هیچ جذابیتی برای دنبال‌کنندگان نداشت. در میانه برنامه، برای چند اثر، امین ضیایی اجرای مراسم را به عهده گرفت که اجرای او از پسیانی هم خام‌تر بود. او در یک اشتباه فاحش هنگام ارائه اثری از علیرضا عباسی خوشنویس قرن یازدهم، او را با رضا عباسی که موزه‌ای در تهران به نام اوست، اشتباه گرفت. او در نهایت با تذکر یکی از ریش‌سفیدان حاضر در سالن متوجه اشتباه خود شد.

دومین دوره حراج ملی بار دیگر ثابت کرد که هنوز بازار آثار کلاسیک هنری رونق نگرفته است. این را از شک و تردید خریداران آثار که تعدادشان هم زیاد نبود، می‌شد فهمید. معمولا آثار معاصر خیلی سریع فروخته می‌شد و خریداران خاطر جمع‌تر تابلوهای خود را بالا می‌بردند. اما هنگام عرضه آثار کلاسیک، پسیانی باید دقایق زیادی تامل می‌کرد تا نخستین خریدار نامطمئن تابلوی خود را به قیمت پایه اثر بالا ببرد.

شاید یک دلیل این امر به آنجا بازمی‌گردد که گر چه برگزارکنندگان حراج ملی برای خرید و فروش آثار کلاسیک مجوز میراث فرهنگی را گرفته‌اند، اما خرید و فروش این آثار صرفا بازار داخلی دارد و همین باعث می‌شود خریدار دستش برای سود در بازارهای جهانی بسته باشد.

سوالات پیرامون دومین حراج ملی

دومین حراج ملی با پرسش‌های زیادی به پایان رسید. این‌که عرضه تابلوهای بدون عنوان و بدون امضا چطور خریدار پیدا می‌کند، این‌که چرا تنوع خریداران این قدر کم بود، این‌که خریداران آثار کلاسیک وقتی نمی‌‌توانند آثار را در بازارهای جهانی عرضه کنند چرا باید در این زمینه سرمایه‌گذاری کنند، این‌که تا چه حد این حراج توانست با حراج تهران (حراج آثار معاصر) رقابت کند، این‌که پشت‌پرده برگزاری این حراج به‌‌جز حامیانی که نامشان آمده، کدام نهاد دولتی است ؟ برای پاسخ این پرسش‌ها، نه فقط برگزارکنندگان حراج ملی، بلکه کارشناسان هنری و هنرمندان و مجموعه‌داران و مسئولان میراث فرهنگی هم می‌توانند تا حدی ابهام‌ها را برای علاقه‌مندان هنر ایران روشن کنند.

سجاد روشنی

فرهنگ و هنر