شهری برای زندگی آسان تر

حتما شما هم بارها و بارها در دنیای الکترونیکی امروز با واژه هایی چون پست الکترونیک ، دولت الکترونیک ، خدمات الکترونیک و... مواجه شده اید.

کد خبر: ۸۴۱۲۰

شاید هم تا به حال برای انجام برخی امور روزانه خود مانند تهیه بلیت قطار یا هواپیما، چک کردن حساب بانکی یا حتی گرفتن گذرنامه از امکانات الکترونیکی استفاده کرده باشید، یا دست کم این روزها تبلیغ کارت هوشمند سوخت را از رسانه ملی درخصوص تحقق اهداف دولت الکترونیک دیده اید.
داستان فناوری اطلاعات و الکترونیک شدن دنیا با وجود نو و تازه بودن ، بحثی است که بارها و بارها مطرح و جوانب مختلف آن هم بررسی شده است؛ اما نگاهی دیگربه شهر الکترونیک و جایگاه آن در میان شهرهای ایران عزیزمان شاید خالی از لطف نباشد.در دنیای علم ، تعاریف مختلفی برای شهر الکترونیک آمده است.
یکی از این تعاریف که به سال 2003برمی گردد، شهر الکترونیک را شهری می داند که در آن بر فرصتهای خلق شده به وسیله فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) به منظور افزایش موفقیت و اثرگذاری بیشتر سرمایه گذاری شده است.
از سوی دیگر اگر بخواهیم با دید عامیانه به موضوع نگاه کنیم ، شهر الکترونیک به شهری گفته می شود که در آن قسمتی از سرویس های حکومت ملی یا محلی از طریق اینترنت ارائه شود، به نحوی که باعث خلق ارزش افزوده برای شهروندان می شود.
این ارزش افزوده مثلا می تواند صرفه جویی در وقت آنها از طریق حضور نداشتن فیزیکی برای انجام کار اداری به شمار آید.

شهر الکترونیک از کی و کجا؛
مهندس امیرحسین قپانچی ، کارشناس ارشد مهندسی فناوری اطلاعات درباره تاریخچه شهر الکترونیک می گوید: اصطلاح شهر دیجیتال یا الکترونیک برای بار اول سال 1994در کنفرانس شهر دیجیتال اروپا برگزار شد و به دنبال آن سال 1996پروژه ای با همین نام در تعدادی از شهرهای توسعه یافته اروپایی نظیر هلسینکی و آمستردام به اجرا درآمد.
بعدها و با مرور زمان ، ایالات متحده امریکا هم تلاشهایی در این زمینه داشت که نتیجه آن ارائه چند شهر الکترونیکی بود که البته بیشتر جنبه تجاری داشتند و جنبه های دیگر شهر الکترونیک در آنها دیده نمی شد.

دولت الکترونیک
دولت الکترونیک استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات برای ایجاد تحول در ساختار عملکردی دولتهاست. دولت الکترونیک برخلاف رویکردی که در بسیاری از کشورهای در حال توسعه و بویژه خاورمیانه مشاهده می شود، دادن رایانه به مقامات و کارمندان ، خودکار کردن رویه های عملی قدیمی یا صرفا ارائه الکترونیک اطلاعات نهادها و وزارتخانه ها یا ایجاد وب سایت های وزارتخانه ای نیست ؛ بلکه دولت الکترونیک عبارت است از متحول کردن دولت و فرآیند کشورداری از طریق قابل دسترس تر، کارآمدتر و پاسخگوتر کردن آن و ارائه اطلاعات و خدمات به شهروندان و دیگر نهادهای دولتی با استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT).
دولت الکترونیک بنا بر تعریف بانک جهانی ، استفاده ارگان های دولتی از فناوری های اطلاعاتی است که توانایی دگرگون کردن ارتباطات را میان شهروندان ، بنگاه ها و دیگر بخشهای دولتی دارد.
مهندس قپانچی با ارائه این تعریف می افزاید: در معنای عام ، مفهوم دولت الکترونیک ، همان مفهوم شهر الکترونیک است که به جای دولت محلی ، مجری آن دولت مرکزی است. این دو لازم و ملزوم یکدیگرند و هر یک را می توان زیرمجموعه دیگری دانست.

زندگی در سطحی بالاتر
شاید هدف از ایجاد شهر الکترونیک را بتوان در موارد زیر خلاصه کرد:- تسهیل زندگی شهروندان - بالا بردن سطح زندگی مردم - کاهش هزینه - جلوگیری از شلوغی ، آلودگی، سر و صدا، اتلاف وقت و...
اما قپانچی مزیتهایی که از ایجاد شهر الکترونیک به دست می آید را به چند دسته تقسیم می کند:
1-اثرات اقتصادی : خدمات ارزان تر به شهروندان ، توسعه بانکداری الکترونیک ، جذب گردشگر و...
2-اثرات اجتماعی: کاهش مشکلات زیست محیطی و آلودگی هوا به علت کاهش ترددها، مشارکت بیشتر مردم در عمران و آبادی شهر، کاهش زمان انتظار مردم در صفوف طولانی
3-اثرات فرهنگی: شفاف سازی امور اطلاع رسانی بموقع به مردم ، آموزش الکترونیکی و یادگیری افراد خارج از محدودیت های زمانی و مکانی
4-اثرات سیاسی : افزایش سطح رضایت عمومی ، توسعه مردم سالاری ، رای گیری الکترونیکی ، بالا بردن وجهه بین المللی کشور در منطقه اما بد نیست بدانیم شاخصه های یک شهر الکترونیک چیست؛ شهری که در آن مردم سواد اطلاعاتی بالایی دارند.
حکومت برای شهروندان و وقت و سطح زندگی آنها ارزش قائل است.در این شهر ترددهای اضافی و بی مورد وجود ندارد.به اعتقاد مهندس امیرحسین قپانچی ، موفقیت یک شهر الکترونیک به عوامل زیر وابسته است:
1-اعتقاد واقعی سردمداران حکومت به صورت مساله
2-داشتن یک برنامه مدون
3-تخصیص بودجه مناسب
4-وجود تیم مجری قوی
5-همکاری شهروندان و...

موفق ترین ها در دنیا
سنگاپور، دوبلین ، کپنهاک ، واشنگتن و... از موفق ترین شهرهای الکترونیک در دنیا به شمار می روند. از دلایل موفقیت این شهرهای الکترونیک می توان به موارد زیر اشاره کرد:اعتقاد واقعی حاکمان به برقراری شهر الکترونیک تخصیص بودجه فراوان و داشتن یک برنامه جامع و مناسب تلاش برای افزایش سواد اطلاعاتی و مهارت های ICTدر شهروندان در سالهای اخیر، موج عظیم فناوری اطلاعات در دنیا، کشور ما را نیز بی نصیب نگذاشته و بسیاری از مسوولان را وادار به تغییر و تحول و تن سپردن به این امواج کرده است. بد نیست به چند شهر بزرگ کشور و داستان الکترونیکی شدن آنها نگاهی بیندازیم.

تردد امواج به جای تردد افراد
یکی از شهرهای بزرگ کشور که به دلیل تردد فراوان مسافر، زمینه لازم برای تبدیل شدن به یک شهر الکترونیک را دارد، مشهد است.
جواد حسینی ، فرماندار مشهد چندی پیش در این زمینه اعلام کرد: خدمات الکترونیکی در قالب تبادل امواج موجب کاهش سطح ترافیک و تردد افراد می شود. ایجاد شهر الکترونیک و گام گذاشتن در مرحله فناوری ITفرصتی انکارناپذیر است.
ورود بیش از 23میلیون و 600هزار مسافر در 6ماهه امسال به مشهد گویای نیاز این شهر به امکانات و خدمات الکترونیکی است.
وی افزود: تردد روزانه بیش از 500هزار خودرو در سطح شهر از عمده مواردی است که نیازمند ساماندهی از طریق ایجاد شبکه ارتباطی الکترونیک است تا مردم بتوانند آسان تر و راحت تر تردد کنند و با اجرای این طرح تردد خودروها به 500دستگاه کاهش می یابد.
در همین خصوص و در راستای تحقق اهداف شهر الکترونیک ، شهرداری مشهد به ایجاد طرح دیتا سنتر (مرکز اطلاعات شهری) اقدام کرده است.
به گفته حسینی ، در مرحله اول این طرح تمامی اطلاعات و داده های شهری طبقه بندی می شود. در مرحله دوم ، این طرح به صورت جامع ، همگانی و فراگیر در خواهد آمد که خود مبنایی برای گسترش علامت اطلاعاتی و دستیابی همه افراد به سیستم اطلاعات است.
این شهر عاملی برای ایجاد سازمان های شیشه ای است به گونه ای که تمام کارکردها و هدفهای سازمان به طور شفاف قابل مشاهده باشد.

کرمان الکترونیک و کمبود اعتبار
رئیس سازمان آمار و فناوری اطلاعات استان کرمان در ماه گذشته با اشاره به محدودیت منابع مالی برای پیشبرد طرح شهر الکترونیک درکرمان ، از راه اندازی مرکز داده شهری تا پایان امسال خبر داد.
مهدی معین الدینی افزود: مهمترین بخش سخت افزاری طرح شهر الکترونیک مرکز داده شهری است که تمامی اطلاعات لازم در خصوص لایه های مختلف شهری در این بخش جمع آوری می شود. سپس با اجرای برنامه های GIS و ICT در قالب اینترنت، اینترانت و تلفن گویا خدمات الکترونیکی به شهروندان ارائه خواهد شد.
وی همچنین با اشاره به این که در سیستم پیچیده شهری با توجه به نسبت ورود به عرصه بزرگتر، ضرورت دستیابی به اطلاعات و خدمات الکترونیکی نیز بیشتر می شود، گفت : با توجه به بودجه و امکانات موجود دراستان کرمان برای اجرای این طرح با محدودیت منابع مالی مواجه هستیم که دولت با سرمایه گذاری مناسب در این بخش می تواند ضمن کمک برای رسیدن به اهداف طرح شهر الکترونیک ، به میزان قابل توجهی از هزینه های اضافی در بخشهای مختلف خود بکاهد.
معین الدینی همچنین با اشاره به ضرورت پیشبرد طرح شهر الکترونیک با توجه به ظرفیت ها در استان کرمان افزود: خوشبختانه در کشور ما با فرهنگ سازی مناسب براحتی می توان به نتیجه مطلوب رسید و با توجه به نبود زیرساخت های ارتباطی ، این طرح مقدار زیادی از رفت وآمدهای شهری در کرمان را خواهد کاست.
وی همچنین نبود نیروی انسانی متخصص را مهمترین مانع رشد فناوری ICTعنوان کرد و ارائه خدمات GISرا در قالب مرکز داده ای شهری و راه اندازی پرتال شهری را مهمترین برنامه های سازمان آمار و فناوری اطلاعات دانست و تصریح کرد: در سیستم GISشهری - که طرح آن برای اولین بار در کرمان اجرا خواهد شد - یک سری اطلاعات توصیفی شامل تمام جزییات لایه های مختلف شهری از قبیل خیابان ها، کوچه ها و مجموعه های مسکونی و GISجمع آوری شده و سپس با یک پردازش پیچیده ، اطلاعات لازم در اختیار شهروندان می گذارد.
همچنین این سیستم در مدیریت بحران نیز بسیار سودمند خواهد بود، زیرا با تحلیل منطقی داده ها بسرعت می توان از بحران عبور کرد.

تهران ، آری یا خیر؛
در حال حاضر متاسفانه نمی توان تهران را یک شهر الکترونیک دانست ؛ اما در صورت ایجاد شهر الکترونیک تهران، بسیاری از مشکلات فعلی این شهر حل می شود و تهران را به یک شهر نمونه در خاور میانه تبدیل می کند.
قپانچی ، کارشناس ارشد مهندسی فناوری اطلاعات ، راه رسیدن به این مهم را چنین می داند: در کشور ما ابتدا باید متولیان و متصدیان عرصه IT یعنی نهادهای مجری ، ناظر و حامی مشخص شوند، سپس حیطه کاری و وظایف هر نهاد به شکل شفافی مشخص شود، آن گاه بودجه و قدرت عمل کافی در اختیار آنها قرار گیرد، بعد با بهره گیری از تیمی متشکل از متخصصان و صاحب نظران، به تدوین طرح جامع فناوری اطلاعات شهر تهران یا دولت الکترونیک ایران اقدام بشود و بر اجرای آن نیز نظارت کافی به عمل آید و در تمام مراحل اجرا حمایت کافی از طرح به عمل آید و در موارد بین بخشی و بین ارگان های مختلف هماهنگی های لازم صورت گیرد.