در گذشت کاتب و شاعر ایرانی رشیدالدین وطواط

رشید الدین وطواط در 16 ذیقعده سال 573 قمری درگذشت. امیر امام رشیدالدین سعدالملک محمدبن محمدبن عبدالجلیلی کاتب و شاعر ایرانی حدود سال 480 قمری در بلخ به دنیا آمد.

کد خبر: ۸۳۳۳۲

او تحصیلات خود را در مدرسه نظامیه آن شهر نزد ابوسعد هروی گذراند. در اوایل عهد اتسز فرزند محمد خوارزمشاه به خدمت او رفت و تا پایان عمر در دستگاه خوارزمشاهیان بود و سمت صاحب دیوانی رسائل داشت . به دلیل جثه کوچکش ، تخلص او «وطواط» بود. سال 542 سلطان سنجر برای سرکوب اتسز به خوارزم آمد و قصبه هزار سف را 2 ماه محاصره کرد. در این سفر انوری شاعر معروف همراه سنجر بود و یک دوبیتی بر مبنای فتح هزار سف و خوارزم سرود و برای شکستن روحیه مردم ، آن شعر را بر تیری نوشته ، به هزار سف پرتاب کردند. رشید در پاسخ آن این شعر را سرود و آن هم به سمت سپاه سنجر پرتاب شد.

گر خصم تو ای شاه بود رستم
گرد یک خر زهزار سف تو نتواند برد
سلطان سنجر که از این بیت و شعرهای دیگر وطواط از او آزرده بود ، قسم خورد که او را 7 تکه کند. پس از فتح هزار سف وطواط متواری و مخفی شد تا سرانجام با شفاعت منتحب الدین که به سلطان گفت وطواط مرغکی ضعیف است و طاقت آن ندارد که به 7 پاره کنند ، اگر فرمان شود او را به دو پاره کنند. سنجر او را بخشید. از آن پس رشید در دربار اتسز باقی ماند تا این که سعایت حسودان که او را به داشتن روابط با کمال الدین (حاکم جند) متهم کردند کار دست او داد و مغضوب درگاه اتسز واقع و از دربار او رانده شد. رشید در بیگناهی خود قصاید بسیار سرود تا سرانجام اتسز او را بخشید و شغلش را به وی بازگردانید. از قرار معلوم ، رشید چندی در خدمت ایل ارسلان بود ولی به سبب سن بالا از خدمت دیوان کناره گرفت و بازنشسته شد. رشید افزون بر دیوان شعر ، آثار دیگری نیز داشته که از آن جمله است : منشات فارسی (شامل رسائل سلطانی و اخوافی) ، حدائق السحر ، مجموعه رسائل عربی (که در مصر چاپ شده) از وی منظومه ای نیز در عروض فارسی باقی مانده که شامل 16 بحر عروضی است که معمولا مخصوص شاعران پارسی گوی است. وطواط در نظم و نثر فارسی سرآمد عصر خود بود.