8 میلیون حساب بانکی مخدوش

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، ولی‌الله سیف در برنامه «نگاه یک» یکشنبه شب هفته جاری با ارائه آماری تامل‌برانگیز از وجود حساب‌های بانکی باهویت مخدوش گفت: از 300 میلیون حساب در نظام بانکی کشور کد ملی و شناسه 38 میلیون حساب با هم متفاوت است؛ یعنی شماره شناسه افتتاح کننده با کد ملی آنها تطبیق ندارد. وی افزود: از این میزان 30 میلیون حساب تاکنون شناسایی و هشت میلیون حساب هنوز شناسایی نشده‌ است. وی خاطرنشان کرد: آن 30 میلیون حسابی که مسدود است تا زمانی که کدملی در آن درج نشود، همچنان مسدود خواهد ماند. تلاش داریم هویت آن هشت میلیون حساب فعال را شناسایی کنیم که البته ارقام موجودی حساب کوچک است.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که یک نسبت تناسب ساده نشان می‌دهد بیش از 10 درصد کل حساب‌های بانکی کشور مخدوش است. همچنین هم‌اکنون حدود 3 درصد کل حساب‌های بانکی کشور دارای هویت نامشخص و مخدوش است و ممکن است هر اقدام غیرقانونی از طریق آن صورت گیرد. این رقم حساب‌های مخدوش با در نظرگرفتن جمعیت 78 میلیونی کشور نشان می‌دهد حدود 11 درصد جمعیت ایران حساب بانکی مخدوش وجود دارد که نشان از گستردگی و حساسیت موضوع است.

وجود حساب‌های با هویت مخدوش یکی از آسیب‌های بزرگ اقتصادی است که حتی ابعاد آن به امنیت ملی نیز کشیده می‌شود، زیرا از طریق این حساب‌ها می‌توان میلیاردها تومان پولشویی کرد. پولشویی به عملیاتی گفته می‌شود که طی آن از طریق جابه‌جایی متعدد پول در حساب‌های مختلف تلاش می‌شود رد پول‌های کثیف مانند پول‌های حاصل از اختلاس، قاچاق کالا و مواد مخدر و دیگر درآمدهای غیرقانونی گم شود. درواقع به فرآیند تطهیر پول‌های کثیف پولشویی می‌گویند. در همین حال بانک‌ها در جهان از دیرباز قوانین سفت و سختی را برای جلوگیری از پولشویی به اجرا گذاشته‌اند که تمام این تدابیر بر پایه شفافیت هویت صاحب حساب و قابل ردگیری بودن وجوه جابه‌جا شده استوار است.

اینچنین است که بانک‌ها تلاش دارند هرچه بیشتر از تحویل پول نقد به مشتریان جلوگیری کرده و آنها را وادار کنند از طریق نظام‌های پرداخت یا جابه‌جایی الکترونیک عملیات بانکی را انجام دهند؛ چیزی که اتفاقا دارندگان پول‌های کثیف از آن گریزانند.

تدابیر ضدپولشویی در ایران

در همین حال، در ایران نیز چند قانون جداگانه برای مقابله با پولشویی وجود دارد که به‌رغم کامل بودن با چالش اجرایی روبه‌روست؛ یکی از این قوانین، قانون مبارزه با پولشویی است که در سال 1386 از تصویب مجلس گذشت. اخیرا نیز مجلس در تکمیل این قانون، قانون مبارزه با تامین مالی تروریسم را از تصویب گذراند و به‌ این ترتیب تدابیری برای جلوگیری از جابه‌جایی پول‌های کثیف در کشور به اجرا درآمد که محدودیت دریافت و جابه‌جایی پول در بانک‌ها تا 15 میلیون تومان و چک کردن هویت بازکنندگان حساب و الزام تحویل اصل کارت ملی و شناسنامه هنگام باز کردن حساب و در نهایت چک کردن اصل بودن این هویت از طریق ثبت احوال بخشی از این تدابیر است. با این حال پرسش این است که چرا هنوز باید این همه حساب با هویت مخدوش در سیستم بانکی وجود داشته باشد؟

مشکل از اجراست

دکتر حیدر مستخدمین‌حسینی، کارشناس ارشد بانکی در این‌باره به جام‌جم گفت: مشکل اصلی بانک‌ها در میزبانی حساب‌های مخدوش به لحاظ هویتی، قانون نیست؛ بلکه کمبود حساسیت در اجراست.

مستخدمین حسینی افزود: این روزها سیستم بانکی آن‌قدر مشغله دارد که به اجرای تدابیر مبارزه با پولشویی به عنوان یک کار ویترینی و لوکس و غیرضرور نگاه می‌کند. وی اظهار کرد: یکی دیگر از عوامل وجود این حساب‌ها، عطش بانک‌ها برای جذب هرچه بیشتر نقدینگی برای جبران کمبود‌های خود است. بنابراین شاید در برخی مواقع آن حساسیتی را که باید در بازکردن حساب یا انجام استعلام‌های پس از آن به خرج نمی‌دهند. حتی در مواردی ممکن است با توجه به موجودی حساب، از چک کردن هویت صاحب حساب و سرانجام مسدودی آن خودداری کنند که تمام اینها را شاید بتوان در همان چالش اجرا خلاصه کرد.

وی گفت: متاسفانه دور زدن قانون و بخشنامه‌های بانک مرکزی در برخی بانک‌ها یک رویه شده است و بانکی که عادت کرده بخشنامه‌های بانک مرکزی وحتی مصوبات شورای پول و اعتبار را اجرا نکند، برایش کاری ندارد تا تدابیر مبارزه با پولشویی را سست و شل اجرا کند. بنابراین به نظر من، وجود هشت میلیون حساب فعال با هویت مخدوش ریشه در کم‌کاری یا کم‌مسئولیتی بانک‌ها در مبارزه با پولشویی و جذب نقدینگی به هر قیمت دارد که بانک مرکزی باید برای آن فکری بکند.

رقم 29 میلیارد دلار منابع بلوکه شده تغییر نمی‌کند

رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرد: حدود 23 میلیارد دلار از منابع ارزی متعلق به بانک مرکزی و حدود شش میلیارد دلار منابع ارزی متعلق به دولت است و این یعنی در مجموع 29 میلیارد دلار آزاد خواهد شد، بنابر این رقم 29 میلیارد دلار تغییر نمی‌کند.

وی ادامه داد: در صورتی که سوال این باشد که در ازای رفع تحریم‌ها چه میزان از منابع بلوکه شده بانک مرکزی آزاد می‌شود، می‌توان پاسخ داد که 23 میلیارد دلار منابع بانک مرکزی بلوکه شده که آزاد می‌شود و شش تا هفت میلیارد دلار نیز متعلق به دولت است که آزاد خواهد شد.

سیف با تاکید بر این‌که این ارقام نشات گرفته از آمار رسمی بانک مرکزی است، گفت: برخی با حدس و گمان ارقام را اعلام می‌کنند که این امر در اذهان مردم مشکل ایجاد می‌کند. وی در پاسخ به این پرسش که چرا رئیس‌جمهور آمریکا رقم 150 میلیارد دلار را اعلام کرده است، افزود: این امکان وجود دارد که از روی شبهه‌افکنی این رقم اعلام شده باشد.

تک‌نرخی شدن ارز 6 ماه بعد از اجرای برجام

به اعتقاد سیف، نرخ واقعی ارز نرخی است که بتواند در اقتصاد اشتغال ایجاد کرده و تولید را حرکت دهد، ضمن این‌که نرخ غلط ارز به اهداف ضربه می‌زند و چندنرخی بودن نرخ ارز نیز مفاسدی را ایجاد می‌کند، بنابراین بانک مرکزی خواستار نرخ واحد است. وی دلیل اجرایی شدن ارز تک‌نرخی بعد از پنج تا شش ماه از اجرای برجام را عملیاتی شدن ارتباطات کارگزاری‌ها دانست و اظهار کرد: ارز تک‌نرخی، نرخی تغییرناپذیر نیست؛ زیرا نظام ارزی کشور شناور مدیریت شده است و نرخ با واقعیت‌های اقتصادی باید تطبیق داده شود.

رئیس کل بانک مرکزی همچنین از کاهش معوقات بانکی به 92 هزار میلیارد تومان خبر داد و گفت: جهش قیمت ارز، شرایط تحریم، نوسانات اقتصادی و بدهی دولت به بخش خصوصی از دلایل مطالبات معوق بانکی است. سیف با اشاره به هماهنگی بانک مرکزی با سازمان امور مالیاتی برای دریافت مالیات 25 درصدی از سود سپرده‌ها در موسسات غیرمجاز، گفت: براساس بخشنامه بانک مرکزی ارائه سرویس و ارتباط مالی بانک‌ها با موسسات غیرمجاز ممنوع است.