بالاخره کدام را باور کنیم؟

معمولا نشسته پشت میکروسکوپ، تصورشان می‌کردم با هزار هزار موش سپید کوچک یا با قطره‌چکانی در دست راست و «بشر» یا «ارلن مایری» در دست چپ. آنها در رویای من همیشه مشغول آزمایش برای کشف شگفتی‌های جهان و کمک به بقای ما آدم‌های عادی بودند و دست انواع خوراکی‌ها و لوازمی را رو می‌کردند که لباس دوست پوشیده بودند، اما قصد جانمان را داشتند یا بی‌اهمیت به نظر می‌آمدند، اما می‌توانستند فرشته نجاتمان باشند.

خبرنگار که شدم، هر روز بیشتر خبرهای ضد و نقیض از همان پدیده‌های تکراری زندگی روزمره خواندم، یک روز فریاد می‌کشیدند پارازیت‌ها توی سر آدمیزاد تومور می‌کارند، روزی دیگر لبخند می‌زدند که پارازیت‌ها کاری به کار ما ندارند؛ یک روز مژده می‌دادند چای امراض قلبی را شفا می‌دهد، روزی دیگر هشدار می‌دادند دندان‌ها را سیاه می‌کند و بدن را کم خون؛ یک روز زنگ خطرها را به صدا درمی‌آوردند که امواج موبایل سرطانزاست، روزی دیگر می‌گفتند آن‌قدرها هم کشنده نیست، یک روز می‌گفتند طب سنتی معجزه‌گر است، روز دیگر می‌گفتند به اطبای سنتی اعتماد نکنید، یک روز از مایکروویو بد می‌گفتند، روزی دیگر خوب؛ یک روز از خطرات شکلات حرف می‌زدند، روز دیگر از خاصیت شفابخش آن و... .

این شد که دیگر «پژوهشگران» یا «محققان» یا آن «گروهی از دانشمندان» که سرآغاز دومین پاراگراف بیشتر خبرهای علمی بودند، از چشمم افتادند و تصویرشان توی ذهنم خلاصه شد در یک نفر که بی‌حوصله پشت میزش نشسته بود و به فواید و مضرات هر چیزی فکر می‌کرد و برای خبرنگارهایی که به او زنگ می‌زدند، از فکرهایش حرف می‌زد. حتی به دانش متخصص‌هایی که تک و تنها در گفت‌وگو با فلان خبرگزاری یا روزنامه از خواص چیزی می‌گفتند هم شک کردم و دیگر از گفته‌هایشان تبعیت نکردم.

از خودم پرسیدم چگونه ممکن است آنها بدون استناد به پژوهشی علمی، بتوانند به این راحتی درباره مسائل علمی ابراز نظر کنند در حالی که هیچ جای دنیا متخصص‌ها بدون استناد به آزمایش علمی، در مدح یا ذم پدیده‌ای ابراز نظر نمی‌کنند تا چه رسد به این‌که گفت‌وگویی رسانه‌ای درباره‌اش داشته باشند و آن را به شکل عمومی اعلام کنند؟

تاسف‌بار اینجاست که در کشور ما، مرجع ناظر مشخصی برای تائید یا تکذیب اخباری از این دست وجود ندارد، با خبرهای بی‌پایه‌ای که به نام اخبار علمی در فضای مجازی و خبرگزاری‌ها منتشر می‌شود، برخورد نمی‌شود و عجیب‌تر این‌که اظهارنظرهای بدون استناد به پژوهش برخی متخصص‌ها، اعتبار علمی‌شان را تخریب نمی‌کند.

حالا سال‌ها از روزی که به خبرهایی از این جنس بی‌اعتماد شدم، می‌گذرد. سیل آنها، اما هنوز ادامه دارد و من بر حسب شغلم هر روز شمار زیادیشان را مرور می‌کنم؛ خبرهایی که هر روز اخبار روزهای قبل را نقض می‌کند و رویشان خط قرمز می‌کشد و واضح است اگر این وضع ادامه پیدا کند به مرور زمان، همه مردم نسبت به خبرهای اینچنینی در حوزه سلامت بی‌تفاوت می‌شوند و آن‌وقت دیگر معلوم نیست از چه روشی باید اخبار علمی واقعی و مهم را به گوش مردم رساند.

مریم یوشی‌زاده

جام‌جم آنلاین