در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بازی کن وخدا را ببین
بچه ها گرد هم جمع می شوند و رازهای خویش را با هم تقسیم می کنند. راز زندگی در نگاهشان پیوند می خورد و مفاهیم به کمک وسایل اطراف ساخته می شوند. بچه ها در سرزمین اسباب بازی ها به جدال با مفهوم خیر و شر می پردازند
در دنیای کودکانه بازی هایی که شکل می گیرند، بچه ها با عمیق ترین مفاهیم دینی به شکلی دیگرگونه آشنا می شوند. انتقال دانسته های دینی از طریق بازیهایی که بچه ها انجام می دهند، هدف کلی چنین برنامه ای است.
آنجا که کودکان در رویای خویش با قدیسان و پیامبران ارتباط برقرار می کنند، همراه آنها به دعوت خدای خویش لبیک می گویند و به تسخیر دنیا می پردازند.
راز و بازی و کودکان مجموع هم می شوند و عناصر یک شیوه آموزشی را تکمیل می کنند. بازیهای کودکان تجسم بخشی از دنیا درون بچه ها می شود و عادات ، روحیات و طرز مواجهه آنها با واقعیت بیرونی را شکل می دهد.
روان شناسان در بررسی تاثیر این بازیها بر کودکان از لزوم اهمیت دادن به نقش بازی در شکل گیری رفتارهای کودکان سخن می گویند. اینجاست که مطالعه روی بازیها و چگونگی انجام آنها از سوی بچه ها بخشی از تحقیقات مربوط به کودکان را در این علم به خود اختصاص می دهد.
کودک با انواع بازیها درگیر می شود و اسباب بازی در این فرآیند حکم وسیله ای را می یابد که بخش اعظم زندگی کودکان با سرگرم شدن به آن سپری می شود تا از طریق آن ذهن و زبان کودک و خلاقیت او را تحریک کند و او را به واکنش وادارد.
کارشناسان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با درک این موضوع به دنبال یافتن روشی برای انتقال مفاهیم دینی از طریق ابداع بازیها به کودکان هستند. نمایشگاه نور و نیایش که چندی پیش در ماه رمضان در محل کانون پرورش فکری راه اندازی شد، بخشی از این تلاش آگاهانه را برای انتقال باورهای دینی به کودکان به نمایش گذاشت.
ابداع بازیهای رایانه ای با موضوعیت مفاهیم دینی و تلاش کودکان برای موفقیت در این بازیها، نمونه ساده ای به شمار می آمد که مفاهیم مورد نظر در ارتباط ساده و آسان با کودک به وی آموزش داده می شد.
این تجربه و تجربه های مشابه در این زمینه ، این پرسش را به ذهن می آورد که چگونه می توان از طریق ابداع روشهای ساده و مورد پذیرش کودکان مفاهیم عمیق فکری ، اعتقادی و پرورشی را به آنها انتقال داد و به این وسیله روحیات آنها را تحت تاثیر قرار داد.
دنیای بزرگ در بازی های کودکانه
خاطرات کودکی همه ما همراه بازیهایی به یاد می آید که روزگار کودکی با آنها سپری می شد. استفاده از اسباب بازیهای گوناگون در ذهن ما چنان به یاد مانده که با بزرگ ترین روشهای علمی هم نمی توان نقش و یاد آن بازیها را از خاطر زدود.
محمدرضا سروری ، کارشناس آموزش در باره نقش بازیها در دنیای کودکان می گوید: بازی بخش مهمی از نیاز به حرکت و جنبش در انسان است.
هر فرد برای رشد ذهنی و اجتماعی خود نیازمند اندیشه و تفکر است و بازی خمیرمایه این تفکر و اندیشه به شمار می آید. آمادگی روحی و جسمی برای مقابله با مشکلات ، بخشی از فلسفه بازی کودکان است.
بنابراین بازی هر چه گسترده تر، پیچیده تر و اجتماعی تر باشد، کودک از مصونیت روانی بیشتری برخوردار می شود.
به گفته وی ، کشف دنیای اطراف بخش دیگری از فلسفه بازی است که کودک حس کنجکاوی خود را از این طریق ارضا می کند. وی می افزاید: «بازی تن و روان کودک را واکسینه می کند و مسوولیت های اجتماعی و اقتصادی ای که در آینده باید به دوش کشید، را به او می آموزد.»
این درک و تلقی از نقش بازی سروری را وا می دارد تا بگوید: «کودک با بازی کردن ، موقعیتی به دست می آورد تا اعتقادات ، احساسات و مشکلات خود را پیدا کند و مهارت های زندگی اش را بیاموزد.»
از این نظر نمی توان بازی کودکان و زمانی را که از طریق انجام آن صرف می شود، تلف شده تلقی کرد. این دیدگاه بازی را یک کار کاملا جدی در دنیا معرفی می کند.
اینجاست که بازی بر رشد اجتماعی ، عاطفی ، جسمی و ذهنی کودک تاثیر می گذارد و مفاهیم مورد نیاز در این حوزه ها را به او انتقال می دهد.
اسباب بازی های معرفتی
اگر بازی و نقش آن در حوزه اجتماعی به ارتباط کودک با محیط بیرون او کمک می کند و دنیای اجتماعی او را گسترش می دهد، پس می توان پذیرفت که مفاهیم دینی به عنوان بخشی از نیازهای حیات روزمره نیز از طریق بازیهای کودکانه قابل انتقال و آموزش هستند.
می گویند کودکان از طریق بازی با رعایت اصول و مقررات آشنا می شوند، همکاری و همیاری و مسوولیت را فرا می گیرند، با مفهوم سلسله مراتب آشنا می شوند و همانندسازی با بزرگترها را به خاطر می سپرند.
آیا می توان امیدوار بود که از طریق بازیها، مفاهیم ارزشی را در میان کودک ردوبدل کرد و انتقال داد؛ دکتر حمید پورمند، کارشناس روان شناسی کودک این نکته را می پذیرد و با این حال این کار را از طریق بازیهای نوین امروزی تر امکان پذیر می داند و می گوید: بهترین ابزار برای انتقال این مفاهیم از طریق بازی ، رایانه است.
تدوین برنامه ها و بازیهایی با مضامین دینی و ارزشی این مفاهیم را به بچه ها انتقال می دهد.
نمونه چنین تلاشی سالها پیش از طریق طراحی کارتهای بازی که مضمون آنها مفاهیم قرآنی بود، انجام گرفته است ؛ اما امروزه بهترین ابزار برای این وسیله کامپیوتر است.
وی استفاده از عناصر بصری مناسب و هماهنگ با روحیه کودکان را در انجام چنین کاری توصیه می کند و می گوید: هر ابزاری باید با استفاده از عناصر کودکانه طراحی و ساخته شود.
عناصر مورد علاقه کودکان از رنگ و مضمونی که در آن گنجانده شده ، هماهنگی داشته باشد، چراکه شما با زور یا فشارهای آموزشی نمی توانید بچه ها را به انجام بازی وادار کنید.
به عبارتی ، بازی عرصه خصوصی حیات اجتماعی بچه هاست و دخالت در این عرصه هنگامی امکان پذیر خواهد بود که خود را به سطح درک و دانش آنها نزدیک کنیم. کودکان با روش خود به دنیا می نگرند. ساده و بدون غل و غش ، بی هیچ واسطه ای.
جیغ و هیجان و شادی ای که در همراهی کودکانه شان فضا را در برمی گیرد؛ هیچ ارتباطی با دنیای سخت و خشن و بی رحم بزرگترها ندارد. آنها با هم به نتیجه می رسند نیروهای خیر را بر نیروهای شر برتری می دهند تا دنیا زیبا شود و در جدال نور و ظلمت ، روشنایی بر جهان و دلها حکومت کند. خوشا به حال کودکان.
داوود پنهانی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
