در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
ازدواج به سبک ایرانی
هم اکنون در ایران سن ازدواج به 30 سال در پسران رسیده و در دختران از مرز 24 سال گذشته است. طبق آمارها، جمعیت 20تا 29ساله ایران در سال 84برابر با 15میلیون و 378هزار و 302نفر است و پیش بینی می شود
با این مراسم و جشنهای عروسی که در هر کوی و برزنی برپاست ، پس چرا اینقدر آمار طلاقها بالاست؛ چرا ناسازگاری بین زوجها افزایش یافته است؛ راستی چند درصد این زوجهایی که در کوچه و بازار می بینیم ، زندگی مشترکشان دوام می آورد؛
و اساسا چرا با توجه به سیاست های حمایتی و تشویقی در امر ازدواج ، شمار مجردان رو به افزایش است.در حالی که آمار طلاق روز به روز در حال افزایش است و بیشترین فراوانی وقوع طلاق در کشور بین 16تا 35سالگی رخ می دهد،مهمترین دلایل آن نداشتن توافق اخلاقی ، عدم سازش و تنفر از زوج و آزار بدنی است که همه اینها به ناآگاهی و مشترکات فرهنگی 2طرف درباره زندگی مشترک مربوط می شود.
مجموعه آمارها و تحقیقاتی که نتایج آن را آورده ایم ، یک سوال اساسی را برای جامعه مطرح می کند. سوال از «هنجارهای ازدواج»؛! یعنی معیارها و ملاک هایی که 2فرد مبتنی بر آن ازدواج می کنند، قطعا اگر نسبت به هنجارهای ازدواج خود، شناخت و آگاهی داشته باشیم و آن را با هنجارهای ازدواج همسر مورد علاقه خود بسنجیم، دوام و قوام ازدواج پایدارتر خواهد بود.
در واقع هر چقدر که هنجارهای ازدواج میان زوجین بیشتر شبیه هم باشد امکان تداوم زندگی مشترک آنها بیشتر است. حسن امانپور که مهندس هوا و فضاست و بتازگی ازدواج کرده ، می گوید: علایق مشترک و این که افق نگاه 2طرف به هم نزدیک و یا در یک جهت باشد، زمینه ایجاد هنجارهای مشترک را در ازدواج به وجود می آورد.
از وی درباره هنجارهای مورد پسندش می پرسم ، می گوید: نجابت ، اصالت خانوادگی و تحصیلات دانشگاهی همچنین نزدیکی عقاید مذهبی برای من به عنوان مهمترین هنجارها بود.
راحله حقیقی 24ساله ، مجرد می گوید: هنجارهای ازدواج در صورتی که برگرفته از خواسته ها و نیازهای درونی 2طرف باشد، می توان به آن اعتماد کرد و بر آن پای نهاد.
وی معتقد است که امروزه هنجارهای ازدواج از مدهای اجتماعی و خارج از عقاید واقع زوجین تبعیت می کند و متاسفانه افراد براساس هنجارهای مد شده اجتماعی ازدواج می کنند، این امر قطعا باعث ایجاد مشکلات عمده ای پس از ازدواج خواهد شد.
آزیتا الهی،دانشجو و مجرد سنخیت فرهنگی و خانوادگی را مهمترین عامل نزدیکی هنجارهای ازدواج زوجین می داند و معتقد است : ارزشها و هنجارهایی که انسان به آن اعتقاد پیدا می کند، بیش از همه از خاستگاه طبقاتی و خانوادگی فرد ناشی می شود.
بنابراین اگر هر زوج به لحاظ فرهنگی و خانوادگی تفاوت زیادی با هم داشته باشند، نمی توانند هنجارهای مشترکی هم در ازدواج داشته باشند.
خانم دکتر شهناز مرتضوی، روان شناس اجتماعی معتقد است یکی از آسیب های جدی ازدواج در کشور ما این است که در همه جا و همه کس از هنجارها و معیارهای ازدواج سخن می گویند؛ در حالی که یکسری مفاهیم کلی و ذهنی و انتزاعی مطرح می شود که معلوم نیست دقیقا چه معنایی دارد.
وی معتقد است برای دریافت و فهم مشترک از هنجارهای ازدواج باید آن را عینی و جزیی تعریف کرد. دکتر حسینی ، جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران نیز همین عقیده را دارد و می گوید: بسیاری از طلاقهایی که اتفاق می افتد و اساسا ریشه بسیاری از اختلافات زناشویی به این خاطر است که 2طرف تعریف روشنی از توقعات هم ندارند و به یکسری خصلتهای کلی بسنده می کنند؛ در حالی که پای اختلاف و مشکلات که پیش می آید، تازه معلوم می شود که چقدر معیارهای آنان با هم فاصله دارد.
آمارها سخن می گویند
هنجارهای ازدواج هر چند در میان زوجهای مختلف با هم تفاوت دارد، اما به هر حال هر کشور و ملیتی یکسری خصلت های ملی دارد.
همچنین هر فرهنگ و تمدنی هنجارهایی خاص را به عنوان هنجارهای ازدواج می شناسد که اعضای آن جامعه مبتنی بر آن هنجارها عمل می کنند.
براساس پیمایش ملی وزارت ارشاد که در کل کشور اجرا شد، مهمترین خصوصیت زن خوب برای ازدواج در نظر مردان نجابت است (4/22 درصد) و میان زنان نیز اخلاق و رفتار خوب بوده است (4/18 درصد).
حال این که رفتار خوب چیست؛ تعریف روشن و دقیقی وجود ندارد. همین تعاریف بدون مرد بستر اختلاف و تعارض میان زوجین می شود، همچنین مهمترین خصوصیت یک مرد خوب از نگاه زنان «اخلاق خوب» (1/25 درصد) و «با ایمان بودن» از نظر خود آقایان (5/21 درصد) عنوان شده است.
جالب است بدانید «وضع مالی خوب» به عنوان یکی از خصوصیات مرد خوب برای زنان از ارزش کمتری (8/51 درصد) نسبت به نگرش خود مردان (3 درصد) نسبت به این مساله عنوان شده است؛ این در حالی است که میل عمومی زنان جامعه ما با توجه به وضعیت اقتصادی اجتماعی جامعه کنونی، گرایش بیشتری به مسائل اقتصادی دارد.
یکی از هنجارهای سنتی در جامعه که بسیاری از ازدواج ها مبنی بر آن پایه ریزی شد و چه بسا منشا بسیاری از اختلافات و درگیری های میان زوجین را موجب شده است ، تمایل خانواده به وصلت فرزندانشان با اقوام و خویشان است.
نوع ازدواج بویژه در بعضی از مناطق جنوبی کشور، مشکلات عمده ای برای خانواده ها ایجاد کرده است، با این حال آنچه آمارها نشان می دهد گواه بر کاهش چنین نگرشی در میان ایرانیان است.
یافته های همین همایش نشان می دهد 9/59 درصد زنان و 8/53درصد مردان مخالف اولویت ازدواج با قوم و خویش بودند. مهمترین دلیل تمایل خانواده های سنتی به ازدواج فامیلی به دلیل آشنایی و شناختی است که نسبت به دختر و پسر دارند و امکان این آشنایی نسبت به غریبه ها به دلیل ساختار فرهنگی و دینی خاص فرد وجود ندارد.
مثلا 8/54 درصد زنان مخالف معاشرت و دوستی دختر و پسر پیش از ازدواج بودند. (این مخالفت در میان خانمها بیشتر مشاهده می شود) تنها مردان مجرد با 9/44 درصد با این مساله موافق بودند.
یکی از هنجارهای مهم و اساسی ازدواج در فرهنگ ما مساله فاصله و نوع طبقه خانوادگی است ، چرا که ازدواج در تاریخ این سرزمین کارکرد اقتصادی و معیشتی داشته است. 1/78 درصد زنان و 9/80 درصد مردان معتقد بودند که فرد با فردی از طبقه خودش باید ازدواج کند، همچنین 96درصد زنان و 2/87 درصد مردان مخالف با تعدد زوجات بودند.
هرچند امروزه بویژه در شهرهای بزرگ شاهد افزایش ازدواج مجدد به صورت پنهانی هستیم که خانواده های زیادی را از هم پاشیده است. باید قبول کرد که امروز در ازدواج سنگ رو سنگ بند نیست ، همین طور باری به هر جهت یا صرفا براساس عشق و دلدادگی یا محاسبات دقیق اقتصادی که گویی قرار است معامله ای اتفاق بیفتد، ازدواج ها صورت می گیرد.
حالا قرار نیست از ازدواج سنتی که براساس هنجارهای بزرگترها و گذشتگان شکل می گرفت، دفاع کنیم؛ ولی هر ازدواجی به هر حال منطق خاص خود را دارد و بدون هنجارهای عرفی و شرعی قابل اجرا نیست.
ولی باید در این هنجارها تامل کرد، چه بسا هنجارهایی که خود سبب ناموفق بودن ازدواج می شوند یا خیلی از هنجارهایی که صرفا به دلیل مد و عرفی بودن ، معیار ازدواج افراد قرار می گیرد و بعدها به دلیل اعتقاد درونی نداشتن به آنها، تداوم این وصلت را تضمین نمی کند.
به هر حال باید در ازدواج به سبک ایرانی برخی از این سنت های غلط را کنار گذاشت و درباره برخی از هنجارهای مد شده و امروزین نیز چشم پوشید و به تعریف روشن ، دقیق ، عملیاتی و قابل سنجش از هنجارها دست یافت تا زوجین ، سنگهای خود را مبنی بر آن واکنند و بدانند راهی را که انتخاب کرده اند، به کدام جهت حرکت می کند.
سید رضا صائمی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
