سردرگمی تماشاگران

جشنواره تئاتر فجر رویدادی هنری در میان اهالی تئاتر است که خاطره روزهای مبارزه و پیروزی مردم را زمستان هر سال در یک جشن خجسته تداعی می کند.
مثل رویداد سینمایی و موسیقی فجر به نوعی تنفس هنر و هنرمند در فضای ایجاد شده است که هر سال با تجربیات جدید منجر به بالندگی هنرمند و تعالی هنر می شود. ضمن این که با دعوت از گروههای هنری جهان در این روزها و تحت عنوان تئاتر فجر یک بار دیگر به زبان هنر، فجر ایرانی به جهان گوشزد می شود.
حالا بعد از 23سال برگزاری متوالی تئاتر فجر، 2رویداد نمایشی دیگر (جشنواره های آیینی سنتی و عروسکی) که البته هر کدام از اهمیت خاصی برخوردارند با تئاتر فجر همزمان شده اند و اتفاقا یکی از دلایل مخالفت برخی از اهالی تئاتر با جشن تئاتر ایران نگرانی از تحت الشعاع قرار گرفتن تئاتر فجر یا تغییر ماهیت آن است.
چیستا یثربی تئاتر فجر را حاصل آزمون یک دوره 23ساله می داند که مفهوم و طراوت جشن در آن احساس می شود: حافظه تاریخی ما ضعیف است.
حذف رقابت از جشنواره تئاتر فجر پویایی را از جشنواره گرفت و جواب نداد حالا چرا باید در ابعادی دیگر تکرار شود. تئاتر فجر ایران در دنیا شناخته شده و یک جشنواره معتبر جهانی است که کارها در آن برای اولین بار به نمایش درمی آیند، استعدادها شناخته می شوند و جوان ترها به عرصه می آیند چه اصراری است که یک عده آدم محدود در یک مدت زمانی فشرده با محدودیت پرسنل و سالن و بودجه می خواهند جشن تئاتر را برگزار کنند و من شک ندارم که هم آنها از فشار کار خسته خواهند شد و هم مخاطب ناراضی استقبال نمی کند مگر این که کارها سفارشی و مخاطب هم سفارشی باشد که شکوه تئاتر فجر راهم نخواهد داشت.


حرکت مثبت

حسین پارسایی اما همزمانی 2رویداد نمایشی آیینی سنتی و عروسکی را با جشنواره تئاتر فجر که یادآور انقلاب است.
حرکت مثبتی می داند که چنانچه نمایش های آیینی ، سنتی و عروسکی با شاخصهای خود بتوانند در کنار تئاتر فجر روی صحنه بیایند، متناسب با امکانات حرکت خوبی است.
حسین مسافر آستانه هم در حالی که امیدوار است جشن ملی تئاتر ایران امسال به خیر و خوبی برگزار شود؛ تصریح می کند: این که جشن تئاتر ایرانی داشته باشیم و همه گونه های تئاتری در آن شرکت کنند اتفاق خوبی است ، به شرط این که در یک فاصله زمانی طولانی ، تئاتر فجر مثلا تابستان هر سال برگزار شود.
چون اصل برگزاری تئاتر فجر احیای تئاتر و جشن انقلاب است و هم به لحاظ محتوایی و هم فرم برگزاری با دیگر جشنواره ها متفاوت است و چون بزرگترین جریان تئاتری کشور است و با انعکاس بین المللی برای خودش تعریف جداگانه ای دارد، برای موسسه های تئاتری جهان شناخته شده است.
باید با تغییراتی در جزییات همچنان به حیاتش ادامه دهد. حالا که شرایط به گونه ای است که امسال جشن ملی تئاتر در کنار تئاتر فجر برگزار شود باید برای اجرای بهتر امسال و برگزاری مجزای سالهای بعد فکر اساسی تری بشود.
مائده طهماسبی با اظهار ناخرسندی از تغییراتی که مدام در تئاتر کشور روی می دهد همزمانی 3رویداد نمایشی را تجربه مفیدی می داند که می تواند نتایج خوبی هم داشته باشد.


محدودیت انتخاب مخاطب

برگزاری همزمان 3رویداد نمایشی چقدر مورد استقبال مخاطب قرار خواهد گرفت و آیا تراکم کار باعث تحت الشعاع قرار گرفتن مخاطبان گونه های نمایشی می شود. در حالی که چیستا یثربی معتقد است کار فشرده محدودیت ایجاد می کند و کارگردان ها ناچارند انتخاب کنند.
او همزمانی 3رویداد نمایشی را باعث سردرگمی و محدودیت در انتخاب مخاطب هم می داند. (چون خیلی ها به هر 3رویداد نمایشی تمایل دارند و در این صورت از استفاده از بسیاری از کارها محروم می شوند.)
اما حسین پارسایی تاکید می کند که مخاطبان نمایش های عروسکی و آیینی سنتی با هم فرق می کنند و اتفاقا این همزمانی باعث می شود طیف وسیعی به مجموعه تماشاگران اضافه شوند؛ چون با برپایی خیمه های نمایشی آیینی سنتی در واقع تئاتر به میان مردم خواهد رفت ، همیشه مدیریت های جدید به طرحهای جدیدی منجر شده است که یا به نفع جریان عمومی بوده اند یا اجرای طرحهای شتاب زده و آیین نامه ای نشده به بدنه هنر نیز آسیب رسانده است.
شاید تغییر و تحولات مداوم چند ساله اخیر تئاتر کشور هم ناشی از همین تغییر مدیریت های متوالی بوده است.

فاطمه رحیمی