آزمایش زیاد، احتمال خطا را بیشتر می‌کند

اما اگر پزشک برای همین بیمار جوان، بلافاصله چند نوع آزمایش و عکسبرداری مختلف بنویسد و حتی او را برای آزمایش غربالگری دیابت و فشار خون هم به آزمایشگاه ارجاع دهد، این تجویز غیرضروری پزشک فقط به خالی شدن جیب بیمار، بالا رفتن هزینه‌های درمان و اتلاف وقت و انرژی بیمار و پزشک منجر خواهد شد.

حالا جالب است هیچ نهاد مشخصی هم وجود ندارد که به رفتار این پزشک نظارت کند و در این بین بیمار هم اگر به این روند اعتراض کند، به دخالت در امور پزشکی و تخصصی متهم می‌شود.

دکتر بهزاد پوپک، رئیس انجمن علوم آزمایشگاهی در گفت‌وگو با جام‌جم از زاویه دیگری به بحث تعداد آزمایش‌های پزشکی در کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: قبل از این که بگوییم چه وقت تجویز آزمایش ضروری بوده و چه وقت پزشک به شکل غیرمنطقی، آزمایش خاصی را تجویز کرده است، باید در وهله اول خطای پزشکی در تجویز آزمایش‌ها را تعریف کنیم. یعنی نمی‌شود مثلا وقتی تخلف‌های رانندگی مشخص نشده است، راننده‌ای را به دلیل انجام تخلف جریمه کنیم.

به گفته او باید راهنمای درخواست آزمایش به صورت بومی و مطابق استانداردهای جهانی تعریف شود. حالا وقتی تخلف‌ها تعریف شد، آن وقت می‌توانیم با پزشکی که زیاده از حد آزمایش تجویز می‌کند، برخورد کرد.

نکته بسیار مهمی که پوپک به آن اشاره می‌کند، وجود تناسب مستقیم بین افزایش خطاهای تشخیصی با افزایش تعداد آزمایش‌های پزشکی است. یعنی هر چقدر تعداد آزمایش‌ها بیشتر شده و این روند مدام تکرار شود، شانس به دست آمدن نتیجه‌ای غیرطبیعی از آزمایش‌های پزشکی بیشتر خواهد شد.

بنابراین می‌بینیم افزایش روزافزون تعداد آزمایش‌های غیرضروری، مجموعه‌ای از آسیب‌های مالی و پزشکی را به جامعه تحمیل می‌کند که در این بین، هم بیمار، هم بیمه و هم نظام سلامت از آن ضرر خواهند کرد.

همچنین باید به این موضوع هم توجه داشت که بودجه‌های نظام سلامت در سال آینده، فقط 3 درصد رشد داشته است. به همین دلیل متولیان نظام سلامت فقط در شرایطی می‌توانند طرح‌های کلانی مثل طرح تحول نظام سلامت و برنامه پزشک خانواده را برای سال آینده هم استمرار دهند که بتوانند از هدر رفتن بیشتر سرمایه‌های سلامت پیشگیری کنند و حداقل اجازه ندهند جیب بیماران برای خدمات پاراکلینیکی خالی شود که تاثیر جدی هم در ارتقای سلامت آنها ندارد.