پایان پرهیاهوی لیگ ملی

این لیگ با شیوه‌های عجیب و غریب خود تا روز پایانی ادامه پیدا کرد و از عجایب دیگر آن، جام ندادن به تیم قهرمان بود. این رسم ناپسند در سال گذشته هم اتفاق افتاد. زمانی که تیم بسکتبال پتروشیمی بندر امام برای دومین بار متوالی قهرمان لیگ برتر بسکتبال باشگاه‌های ایران شده بود، فقط مسئولان باشگاه جام نمادین را انتخاب کرده بودند و با آن جام، قهرمانی را با حضور تماشاگران جنوبی جشن گرفتند. در برگزار نکردن مراسم قهرمانی امسال، نمی‌شود از رمضانعلی دولو سرپرست فدراسیون بسکتبال برای شرایطی که این سال‌ها در اهدای جام اتفاق می‌افتد خرده گرفت، زیرا او با فضای رقابت‌های بسکتبال آشنا نیست، بنابراین سرپرست فدراسیون، بیشترین کار خود را برای برگزاری بازی‌های نیم‌بند لیگ ملی که میراث برنامه‌ریزی غلط فدراسیون قبلی بسکتبال است، انجام داد.

در شرایطی که بسیاری در سال‌های اخیر از کیفیت نامناسب لیگ‌های بسکتبال ناراضی‌اند، در دو سال قبل بویژه امسال شیوه برگزاری لیگ ملی نیز در مرحله آزمون و خطا، قوز بالای قوز شده است. حتی قهرمان این لیگ هم نمی‌تواند قبول کند لیگ ملی خروجی مناسبی برای بسکتبال داشته باشد، زیرا مصطفی هاشمی، سرمربی تیم مهرام بارها در صحبت‌های خود لیگ ملی بسکتبال را زیر سوال برد. اگر لیگ ملی به شکلی که مدنظر کارشناسان و اهل فن بسکتبال باشد، برگزار شود، امتیازهای خاصی دارد، اما در شرایط کنونی این لیگ وقتگیر و برای تیم‌های باشگاهی هزینه‌بر است.

تجربه بازی‌های بسکتبال در ایران نشان می‌دهد، لیگ ملی باید در زمانی غیر از این روزهای سال برگزار شود؛ زمانی که تیم‌ها بازیکنان جوان را در اختیار می‌گیرند یا در مراحل شناخت و ارزیابی قدرت خود برای آغاز کردن فصل جدید بازی‌ها هستند.

فرزاد کوهیان که سال‌ها سرمربی تیم‌های متعدد بود، وقتی به بازی‌های امسال از بیرون نگاه می‌کند می‌گوید: باید قبول کنیم لیگ بسکتبال سال به سال تحلیل رفته و ضعیف‌تر شده است. درواقع اصل مشکل اینجاست که هر سال یک نوع برگزاری و برنامه‌ریزی در دستور کار قرار می‌گیرد، بدون این‌که روش سال‌های قبل مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد.

سرمربی سابق تیم بسکتبال ذوب‌آهن که همراه این تیم چند فینال را تجربه کرده است، ادامه می‌دهد: ما اعتقاد داریم بسکتبال ایران در جمع تیم‌های برتر آسیا جای دارد، اما لیگ ما شرایط یک لیگ حرفه‌ای کامل را ندارد و به محیط آزمایشگاهی تبدیل شده است. در صورتی که ضرورت دارد کمیته‌ای برای آسیب‌شناسی نحوه برگزاری لیگ و فاکتورهای مختلف آن تشکیل شود، نه این‌که هر سال تصمیم جدیدی گرفته شود، بدون این‌که ارزیابی لیگ‌های گذشته در آن دخیل باشد.

بسیاری با نادیده گرفتن ضعف‌های دوره مدیریت قبلی می‌خواهند بازی‌های امسال را نقد کنند، در شرایطی که ایرادهای این فصل از بازی‌ها محصول نگاه تک‌بعدی به لیگ‌های برتر و دسته اول، همچنین نپرداختن به بسکتبال پایه‌ای باشگاه‌ها در فصول گذشته است.

علی شکوری از پیشکسوتان و مربیان بسکتبال ایران درباره این موضوع اعتقاد دارد: فدراسیون بسکتبال در بخش فنی و اجرایی کاری صورت نداده است، به همین دلیل در استفاده از منابع انسانی دچار مشکل است که ادامه این روند آسیب‌های بیشتری به بسکتبال وارد می‌کند. در کار داوری، سرپرستی تیم ملی و آموزش مربیان کارهای جدی صورت نگرفته است. در فدراسیون قبلی همه کارها وابسته به فرد بود و به همین دلیل کارها جنبه علمی نداشت. ما به بازنگری در همه ابعاد بسکتبال نیاز داریم بویژه رده‌های سنی که دامنه پیشرفت باشگاه‌های ما در مسابقه‌هایی مانند لیگ ملی یا هر نام دیگری است.

محمدصمد نیکخواه بهرامی، کاپیتان تیم ملی بسکتبال نیز بارها از لیگ ملی انتقاد کرده است. او به جام‌جم می‌گوید: ما تجربه موفق چند ساله لیگ‌های برتر با حضور بازیکنان خارجی را کنار گذاشتیم و اینک چسبیده‌ایم به بازی‌هایی که جنبه آزمون و خطا دارد. مگر روش‌های قبلی چه اشکالی داشت؟ نمی‌خواهم به بزرگ‌ترها بی‌احترامی کنم و به‌عنوان یک بازیکن نباید درباره چگونگی برگزاری لیگ ملی صحبت کنم، اما این را می‌گویم که با برگزاری بازی‌ها به این شیوه موافق نیستم. من اصلا نمی‌دانم لیگ ملی یعنی چه؟ چرا نباید ما بازیکن خارجی داشته باشیم و رقابت‌ها به این صورت برگزار شود؟ اگر قرار است به جوانان بها داده شود، بهترین شیوه این است رقابت را بین آنها زیاد کنیم نه این‌که میدان را برای ورود جوانان خالی کنیم.

برای ارزیابی یکسری شاخص‌های دیگر در لیگ ملی ازجمله جنبه‌های کیفی، معرفی تعداد پدیده‌های جوان، حضور مربیان جدید و جذب سرمایه نیز باید بررسی‌های لازم انجام شود. فدراسیون بسکتبال در طول برپایی این رقابت‌ها نتوانست منتقدان را مجاب کند، هرچند امیرحسین واحدپور مسئول مسابقه‌های این فدراسیون معتقد است در روز قرعه‌کشی نمایندگان تیم‌ها در نشست فدراسیون حضور داشتند و این برنامه را تائید کردند.

اگر قصد قیاس لیگ ملی با لیگ‌های برتر سال‌های گذشته را داشته باشیم، از آنجا که پارامترهای سنجش کیفیت لیگ توسط هیچ نهاد دارای صلاحیتی به صورت علمی تعریف نمی‌شود، سنجش کیفیت از طریق میزان استقبال عموم (تعداد تماشاگران)، تعداد پخش تلویزیونی از شبکه‌های پربیننده، میزان سرمایه‌گذاری باشگاه‌ها، تعداد تیم‌های متقاضی برای حضور در لیگ، تعداد بازیکنان با رزومه خارجی و تعداد ترانسفر بازیکنان به لیگ‌های قوی‌تر یا ضعیف‌تر قابل سنجش است.

مجید صالحی از مربیان جوان بسکتبال ایران که در همه عرصه‌های بسکتبال تیمداری کرده است، با بیان این مطلب می‌گوید: بااشاره به این پارامترها و مقایسه لیگ ملی می‌توانیم بگوییم لیگ ملی چه جایگاهی داشته است. متاسفانه پس از بررسی نمی‌توانیم نمره خوبی به این نوع لیگ بدهیم. در معرفی پدیده‌های جوان، باشگاه مهرام همیشه تعدادی جوان در اختیار دارد، اما تیم دیگری به جوانان و نخبگان فضا نداد و اگر شاهد حضور اسامی جدید در لیگ هستیم به واسطه حضور تیم‌های ضعیف شهرستانی با نگرش بومی‌گرایی بوده‌ایم که الزاما نفرات جدید دارای شرایط و کیفیت لازم برای حضور در لیگ برتر نبوده‌اند و چنانچه تیم شهرستانی منحل شود، این بازیکنان در تیم‌هایی حتی در سطوح پایین‌تر جذب نمی‌شوند.

به این ترتیب نمی‌توان انتظار داشت لیگ ملی بسکتبال در صورت برطرف نکردن نواقص خود در کارگروه‌های مختلف با حضور کارشناسان و خبرگان این ورزش، بتواند حیاتی بیش از یک سال داشته باشد. این در شرایطی است که لیگ ملی با همه ملی بودن خود، مشارکت پایین استان‌ها را به همراه دارد. متاسفانه باوجود ظرفیت‌های بی‌شمار در بسیاری از هیات‌های بسکتبال سراسر ایران، توجه لازم به این هیات‌ها صورت نگرفته است. از این‌رو توانمندی‌های بسکتبال ایران در این بخش با خلأ‌ها و کمبودهایی روبه‌روست. برای برون‌رفت از این مشکلات و آسیب‌های احتمالی هیات‌های بسکتبال نیاز است ابتدا نظام انگیزشی در آنها به وجود آید. هیات‌های استان‌ها باید در سطح اول لیگ برتر ایران تیم داشته باشند تا بسکتبال از نخوت کنونی و مشارکت پایین استان‌ها در بالاترین سطح رقابت‌های لیگ ملی، برتر یا حرفه‌ای خارج شود.

محمد رضاپور / گروه ورزش