«آیدین» بودن در کمال

بسیاری که اهل دیدن نقاشی نیستند، گالری‌ها پاتوقشان نیست و حتی آخرین جایی هم که برای وقت‌گذرانی به ذهنشان می‌رسد، گالری نقاشی نیست، آیدین آغداشلو را می‌شناسند. وسعت دید او، شناخت دقیقش از ادبیات کلاسیک و هنر سنتی ایران، دید تخصصی و آموختنی او به سینما و نقد خواندنی‌اش از فیلم‌ها، اصلا این دست به قلم بودنش. رویکردها و حرف‌های حکمی و اثرگذارش درباره تاریخ، تحلیل‌های شورانگیزش از حال و حتی زوال و اصلا آن صدا و لحن جذاب و نگاه نافذ، آغداشلو را تبدیل به چهره‌ای کرده که همواره مشتاق فراوان دارد.

اکنون این نقاش معاصر پس از چهار دهه نمایشگاهی از آثارش را در گالری اثر واقع در خیابان ایرانشهر، برپا کرده که ندیدن آن، از دست دادن یک عیش و لذت فرهنگی ـ هنری است. از دست دادن یک لذت که شاید این روزها در سهل‌انگاری و ژست‌های تکراری بسختی بتوان پیدایش کرد.

آثار آغداشلو شبیه شخصیت خود اوست. همان‌طور که از زوال و عقبگرد هنر و فرهنگ جوری حرف می‌زند که شورانگیز است، در نقاشی هم، ویرانی را در اوج کمال و دقت نمایش می‌دهد. می‌توان در خیلی موارد آثار این هنرمند را در نهایت ظرافت دانست و حال درونی آثار را از تابلویی که تصویر مادر خود را کشیده تا مجموعه خاطرات انهدام که نمایش نوعی خلل در تصویری کامل و پر جزئیات برای نمایش روند نابودی است، دید حال شخصی او در ریاضت فنی و مبتنی به اصولش بارز است. انگار آغداشلو کمال و انهدام، اصول و احساس را یکجا کنار هم می‌گذارد و حالات حسی‌اش را با اصول و دقت می‌تواند بیان کند.

پس از 40 سال حالا دیدن کاسه‌ها، آدم‌ها، شمایل‌ها و روند کار خلاقه آغداشلو، گالری‌های شهر را جلا داده است. برخی کارهای آغداشلو در اوج کمال با یک عنصر نامتعارف، با یک عامل خلل‌انگیز انهدام را معنا کرده‌اند و در یک روند آرام در تابلویی دو لته‌ای، انهدام کامل تصویر شده است. در مجموعه تکان‌دهنده خاطرات انهدام، آغداشلو از مفهوم انهدام شعری روایت‌گونه می‌سازد. در مجموعه‌های دیگری هم که از این نقاش در نمایشگاه دیده می‌شود، با وجوه گوناگون و گسترده‌ای از خلاقیت روبه‌رو می‌شویم. با تاملی که آغداشلو با نقاشی‌های خود در تجربه معاصر هنر ایرانی کرده، توانسته چالشی در موضع غرب‌گرایی شرقی و شرق‌گرایی معاصر ایجاد کند؛ چالشی که اشاره به تناقصی دارد که گویی بدون در نظر گرفتن آن نمی‌توان هنر ایرانی را شناخت.