ماساژ در طب ایرانی

این کار جنبه تشخیصی و درمانی داشته و ابن سینا و دیگر حکمای ایرانی بارها از این واژه در کتاب‌های طبی استفاده کرده‌اند. غمز منافعی نزدیک به دلک دارد و دلک به معنای ماساژ عضو است. غمز که اکنون با عنوان رفلکسولوژی شناخته می‌شود به عنوان یک درمان الحاقی در رفع انواع درد، درمان بیماری‌های گوارشی از جمله یبوست کودکان، تهوع زنان باردار، سندرم پیش از قاعدگی، ترمیم زخم‌های مزمن مثل زخم بستر مطرح است، ضمن این‌که به عنوان یک درمان آرامش بخش در بهبود اضطراب و خواب بیماران و حتی ارتقای رضایت از زندگی بیماران سرطانی به کار گرفته شده است.

با وجود مطرح بودن این روش‌ها به عنوان یک شیوه درمانی مکمل در برخی منابع، تحقیقات کافی در مجلات مستقل منتشر نشده است تا پزشکان را قادر سازد درباره این شیوه درمانی تصمیمی آگاهانه بگیرند.

نکته حائز اهمیت آن‌که برای رد یا قبول یک شیوه درمانی ابتدا لازم است زبان آن شیوه را آموخت تا بتوان اطلاعات متناسب با آن روش را دریافت کرد. بخصوص این‌که تحقیق در مورد شیوه‌های درمانی مکمل و جایگزین که در مبنا با شیوه‌های درمانی رایج متفاوت است، روش خاص خود را می‌طلبد. خوب است بدانید حکما برخی خواص دلک (ماساژ) و غمز (فشردن عضو) را با ورزش یکی دانسته‌اند، با این حال خواص ویژه‌ای نیز برای آن قائل شده‌اند. در واقع هدف اختصاصی از انجام این روش‌ها حرکت دادن و به تعادل رساندن جریان انرژی در بدن است که باعث می‌شود جریان آسیب زا از عضو درگیر ـ در هر نقطه‌ای از بدن ـ منحرف و به این طریق از میزان آسیب یا ناراحتی کاسته شود.

با فشار و ماساژ نقاط مختلفی بخصوص در نواحی دست و پا، علائمی به سیستم عصبی فرد ارسال می‌شود که باعث به تعادل رسیدن اعصاب یا باعث آزاد سازی موادی می‌شود که می‌تواند استرس و درد را در افراد کاهش دهد. از اثرات بالینی فشار ملایم و ماساژ بر نقاط مختلف بدن بر پایه مکانیسم‌های مطرح در طب چینی این‌گونه بیان شده که اعمال فشار بر نقاط خاصی از بدن با کمک به بهبود گردش خون و انرژی، عامل اصلی به تعادل رسیدن کل بدن است.

در هر حال غمز از جمله شیوه‌های بهداشتی ـ درمانی طب ایرانی محسوب می‌شود که در بسیاری موارد همراه دلک و پاشویه یا دیگر روش‌های درمانی ـ بنا بر نوع آسیب و نیاز ـ همچون ریختن آب گرم بر دست و پا، گذاشتن بادکش بر اعضا، خونگیری از عروق خاص یا حجامت، استفاده از کیسه آب‌گرم، استعمال سنگ پا در حمام، مصرف داروهای موضعی با نیروی گرمابخشی بالا مثل روغن کرچک یا خردل، بستن اندام درگیر با پارچه یا باندهای کشی و حتی گذاشتن زالو بر بدن می‌تواند باعث به جریان افتادن خون، انرژی و حرکت جریان آسیب زا از عضو درگیر و در نهایت کاهش درد، آرام‌سازی و حتی التیام مشکل یا بیماری شود.