نوستالژی‌بازی ممنوع

بچه‌ها فیلم را در آنچه قابل دیدن و شنیدن است خلاصه می‌کنند و رنگ‌ها، اتفاقات، کلمات، صداها، سازها و تصاویر را حس می‌کنند؛ کاری به شباهت‌ها و تفسیر نشانه‌ها برای معنازایی ندارند، حتی انسجام معنایی و داستانی هم برای بچه‌ها اهمیت ندارد. خلاصه آنها با فیلم‌ها خوش می‌گذرانند و اگر فیلم چیزی برای خوش‌بودنشان نداشته باشد باعث خواب یا نق‌زدنشان می‌شود.

کودکان فیلم را به قطعات مختلف خرد می‌کنند و مجذوب چیزهای جزئی و بی‌اهمیت می‌شوند. برای همین است که شمایل قهرمان یک فیلم کودک از اخلاقیات او مهم‌تر است، همان‌گونه که ظاهر آدم بد داستان مهم‌تر از دلایل بد بودنش است. این بهترین شیوه برای دیدن همه فیلم‌ها نیست، اما قطعا درست‌ترین شیوه برای لذت بردن از سینمای عامه‌پسند و راحت است.

«شهر موش‌های 2 » شاید برای یک انسان عاقل و بالغ جذاب نباشد، مگر این‌که بتواند مثل بچه‌ها فیلم ببیند. درست است که فیلمنامه شهر موش‌های 2 پرفراز و نشیب و داستان‌گوست، اما توانسته این داستان را در لحظاتی شاد، خنده‌آور و هیجان‌انگیز و حتی هراس‌آلود متبلور کند و برای همین برای کودکان جذاب است و مثل نمونه‌هایی چون سریال کلاه قرمزی لزوما مطلوب بزرگ‌ترها هم نیست. یعنی باید برای لذت بردن از شهرموش‌ها ـ به عکس « کلاه قرمزی »ـ حتما کودک شد و البته فیلم را با کودک دید، تا در لذت بردن الگویی داشت و از آن الگو تقلید کرد!

این قاعده البته به شهر موش‌های 2 یا فیلم‌های کودک و نوجوان منحصر نیست. به نظر می‌رسد این راه درست دیدن هر فیلم سرگرم‌کننده یا مدعی سرگرم‌کنندگی است. غرق شدن در آن چیزی که هست، یعنی لحظات و تصاویر و تجربه واقعی فیلم، این راه سالم دیدن یک فیلم عامه‌پسند است. چنان‌که به طور دقیق‌تر می‌توان تمایلات و علایق خود را سنجید، فهمید و فیلم مطلوب خود را از فیلم نامطلوب تشخیص داد.

نکته مجذوب‌کننده دیگر برای آدم‌های ضدنوستالژی که غم غربت و خاطره بازی با گذشته‌ای که اغلب محرومیت‌ها و کمبودهای بیشتری را نسبت به اکنون دارد، نمی‌فهمند، گیر نکردن و عبور کردن شهر موش‌ها از مساله نوستالژی و خاطره‌بازی است؛ چیزی که چنین فیلمی می‌توانست همه چیز از قصه و هیجان را به آن فروبکاهد و حسی را که حاصل مواجهه با گذشته و دلتنگی برای آن است به طور تقلبی به تماشاگرش بفروشد. مرضیه برومند، کارگردان شهر موش‌های 2 اما ترجیح داد به جای این‌که فیلمش، فیلمی برای سی‌ساله‌های دیروز باشد و ناله‌هایشان برای گذشته نه چندان مطلوبشان که به تقلب مطلوب می‌پندارند؛ فیلمی امروزی برای کودکان امروز و نزدیک به زندگی آنها و علایق و سبک زندگی‌شان باشد.