دغدغه‌های همیشگی کسی شدن

کسی بودن به جای هیچ‌کس نبودن بهانه خوبی است برای شناخته شدن و مورد احترام بودن. در روزگاری که همه اتفاقات خیلی سریع از مقابل دیدگانمان می‌گذرد، طبیعی است بخواهیم خیلی زود از هیچ‌کس بودن، کسی باشیم؛ اما چگونه و از چه راهی؟

دوستی داشتم دروغ می‌گفت. برای حساب بانکی که از موجودی خالی بود چک می‌کشید و وعده می‌داد. دلخوشی‌هایش به همان لحظات اولیه احترام گذاشتن دیگران به او بود. او می‌خواست از همان آغاز کسی باشد، اما نمی‌دانست برای کسی شدن باید از هیچ‌کس بودن شروع کرد.

هر چقدر بزرگ‌تر می‌شویم مفهوم عبارت «درس بخون که واسه خودت کسی باشی» به‌طور نامحسوسی دنبال ماست. با هدف سلامت بدن وارد ورزش می‌شویم، اما همین که بدن‌های ورزیده‌تر از کنارمان رد می‌شوند، دوست داریم مثل آنها باشیم. وزنه‌ها را سنگین‌تر کنیم و نشانی مکمل‌های بیشتری بگیریم.

وارد ورزش پایه‌ای می‌شویم. دیری نمی‌گذرد با دیدن ستاره‌ها که از کنارمان می‌گذرند یاد ستاره شدن می‌افتیم. می‌پرسیم «مگه چی از اون کم دارم» بعد سراغ پله‌هایی می‌رویم که از بالا رفتن آنها برای خودمان کسی باشیم. با فکر ستاره شدن شب را به روز می‌رسانیم و از بس حوصله نداریم گاهی وقت‌ها پله‌های زیر پایمان را گم می‌کنیم. حاضری‌خور می‌شویم.

فوتبالیست‌های سنتی می‌گویند کلی خاک خورده‌اند، اما اکنون پول، یکشبه خاک را از لباس‌های جوانان می‌تکاند و پدر و مادرها در عطش شهرت بچه‌ها برای کسی شدن آنها پول را دودستی تقدیم می‌کنند. بچه که دو سه سال هیچ‌کسی نشد سرکوفت‌ها شروع می‌شود و جمله معروف «فلانی رو ببین نصف ما هم هزینه نکرد، اما برای خودش کسی شد»، نثار روح و روان او می‌شود. اینک باید او سرخورده و شکست خورده فقط بالارفتن دیگران را از نردبان تماشا کند، چون نتوانست شهرت به دست بیاورد و احیانا ثروت ازدست رفته خانواده را که تعداد صفرهایش معلوم نیست، بازگرداند.

این‌گونه شد که شهرت دولبه شد. می‌توانیم با داشتن پول و قدرت برای خودمان کسی باشیم، اما اگر هیچ‌کدام از این دو نبود چه باید بکنیم؟ باید هیچ‌کس باقی بمانیم؟

شهرت چیست که آدمی را برای رسیدن به خود وسوسه می‌کند؟ مفاهیمی مانند اخلاق کجای شهرت قرار می‌گیرند و مرز بین اخلاق و قانون در رسیدن به شهرت کجاست؟

وقتی رابین هود از داراها می‌دزدید و به ندارها می‌داد چگونه در فرهنگ ما به جوانمردی مشهور شد؟ جایی که قانون، سرقت از دیگران را منع می‌کند و مجازات برای آن در نظر گرفته است چگونه اعمال رابین هودی سر از فرهنگ‌مان بیرون می‌آورد تا بابت یک کار نیکو بگوییم «طرف رابین هود شده»؟ چگونه در این تناقض آشکار بین اخلاق و قانون رابین‌هود کسی شد؟

شهرت ورزشی با توجه به نمادها و داستان‌هایی که در فرهنگ پهلوانی ما وجود دارد و با آنچه به نام ارزش در دل جامعه نهفته است، ارتباط دارد و بدون آنها اصلا نمی‌توان به اسرار و لذت مشهور شدن در اجتماع پی برد.

همزمان با ورود ورزش‌های وارداتی به ایران نیز تربیت رادمردی و پهلوانی که نتیجه قدیمی‌ترین تربیت سنتی و اجتماعی ایرانیان بود و پهلوانان نمونه‌های زیبا و کامل شهامت اخلاقی، دلیری، سلحشوری و مردانگی بودند، در آنها رخنه کرد تا شهرت ورزشکاران با پیوند پهلوانی ـ قهرمانی معنا پیدا کند.

مشهورترین و در عین حال واقعی‌ترین نمونه مردان در نزد ایرانیان، قهرمانان و پهلوانانی بودند که حسن خلق، هوشمندی و تنومندی جسم را با هم داشتند.

فوتبالیستی که از تعویض شدن خود ناراحت است و در راه نیمکت‌نشینی دق و دلی خود را با لگد به کلمن آب خالی می‌کند یا مربی‌ای که داور مسابقه را کتک می‌زند کجای نقطه کسی شدن ایستاده است؟

جهان‌پهلوان تختی مصداق ارزش‌های رفتاری است که با وجود گره زدن آن به دنیای قهرمانی همچنان برای مردم جاودانه باقی مانده است.

شهرت سیری است که از ورود فرد به ورزش آغاز می‌شود، نمادهای ارزشی و اخلاقی او را مقابل دیدگان مردم به قضاوت می‌گذارد و با قهرمانی به پایان می‌رسد. پایانی که خود آغاز مشهورشدن است؛ مشهور محبوب.

خیلی‌ها در ورزش مشهور هستند، اما مشهور محبوب بار معنایی دیگری در جامعه دارد. در این میان حفظ ارزش‌هاست که شهرت فرد را جاودانه و او را محبوب می‌کند، او را از خطر زودگذر بودن وا می‌رهاند و به سمت کسی شدن در اجتماع می‌کشاند.

برای رسیدن به شهرت در ورزش باید نمودهای بسیاری را در خود پیدا کرد، بنابراین یک قهرمان ورزشی باید همه آنها را بخوبی درک کند. خلاقیت فرد در رفتار به همان اندازه خلاقیت‌های فنی در میدان ورزش تاثیرگذار است. توان حل مشکلات فرد مانند زمانی که در میدان مسابقه حضور دارد، باید از پس اتفاقات پیش‌بینی نشده برآید. انتقادپذیر باشد و شجاعانه انتقاد کند. شهامت داشته باشد.

آزادیخواه بودن، باج ندادن و باج نگرفتن، استواری برابر ناملایمات و رنج‌ها و عاشق عدالت و خودشیفته نبودن، زیباترین شاخص‌های رسیدن به شهرت است. هر کدام از این واژه‌ها راز ماندگاری فرد در فاصله شروع تا نقطه پایان زندگی ورزشی است. واژه‌هایی که بار مفهومی آنها را نمی‌توان یکشبه به دست آورد یا نسخه کسی شدن را با پول برای کسی پیچید.

محمد رضاپور /‌ گروه ورزش