فیلسوف بازی ممنوع

نمایش شاد و موزیکال «کلوچه دارچینی» نوشته دیوید وود ترجمه حسین فدایی‌حسین، کارگردانی مریم کاظمی و بازی کاظمی، حسین محب‌اهری و جواد زیتونی که تا پایان اردیبهشت ساعت 18 هر روز در مرکز تولید تئاتر عروسکی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان(سالن بوستان واقع در پارک لاله تهران) روی صحنه می‌رود، تاکنون موفق شده تماشاگران کودک و بزرگسال بسیاری را به محل اجرا بکشاند.

«کلوچه دارچینی» داستان یک کلوچه دارچینی است که پس از پخته شدن همراه مرد زنجبیلی از یک شب تا صبح مشکلات اشیای آشپزخانه را حل می‌کند و به زندگی تکراری و خسته‌کننده آنها شور و هیجان می‌بخشد.

مهم‌ترین تفاوت تئاتر کودک با تئاتر بزرگسال چیست؟

به نظرم تئاتر کودک و تئاتر بزرگسال ندارد، ریشه همه نمایش‌ها به لحاظ اصول و زیبایی‌شناسی تئاتر مشترک است. یعنی هرچیزی که در تئاتر بزرگسال مطرح و جدی است مثل تحلیل، بازیگری، میزانسن، انتقال درست قصه و مفهوم و موارد دیگر، به همان اندازه نیز باید در تئاتر کودک رعایت شود. شاید عمده‌ترین تفاوت تئاتر کودک با دیگر شاخه‌های نمایشی در بحث ساده گفتن موضوعات باشد.

هنگامی که کار تئاتر کودک انجام می‌دهید، روحیه و حال و هوایتان تغییر می‌کند و به قول معروف کودک درونتان بیدار می‌شود؟!

به هر حال در این کارها باید یک مقدار از نگاه کودک دنیا را دید. برای ما بزرگ‌ترها همه چیز جدی است و کنجکاوی‌مان را نسبت به حوادث از دست داده‌ایم. مدام ژست می‌گیریم و از هیچ چیز لذت نمی‌بریم، برای همین همه چیز برای ما بدیهی است. اما برای کودکان هیچ چیز بدیهی نیست، از همه چیز تعجب می‌کنند و دائما می‌پرسند. پس وقتی کار کودک انجام می‌دهم، سعی می‌کنم خودم هم این سوال‌ها و این روحیه را داشته باشم.

در کار تئاتر کودک بهتر است قانع نباشیم و جواب همه سوال‌ها را از پیش ندانیم و خودمان را فیلسوف فرض نکنیم. فکر نکنیم که حالا چون بزرگ شده‌ایم دیگر نیازی به یادگیری، سوال پرسیدن و شگفت‌زده شدن نداریم.

سال‌ها فعالیت شما در حوزه تئاتر کودک و در قالب «گروه تئاتر مستقل» موجب ایجاد یک موج و جریان در این زمینه شده است، به طوری که گروه‌های دیگری هم راغب به فعالیت در این ارتباط شوند؟

موج ایجاد کردن وظیفه ما نیست، به نظرم اگر هر کسی کارش را درست، وظیفه‌شناسانه و مسئولانه انجام دهد کفایت می‌کند و اتفاقات خوبی را رقم خواهد زد.

نمایش «کلوچه دارچینی» چه ویژگی بارزی دارد؟

مهم‌ترین ماهیت این نمایش حضور فعالانه و مشارکت پرشور تماشاگران کودک در کار است و شیوه اجرایی این اثر به گونه‌ای است که گفت‌وگوی مخاطبان کودک را می‌طلبد.

چند وقت پیش حسین محب‌اهری پیشنهادی را درباره حضور دیوید وود، نویسنده این اثر در ایران مطرح کرد. چقدر امکان عملی شدن چنین اتفاقی وجود دارد؟

در این زمینه کاری از دست من برنمی آید، این وظیفه نهادهای مسئول در حوزه تئاتر است که برای دعوت از یک شخصیت بزرگ ادبی جهان اقدام کنند. اما خودم هم خیلی دوست دارم که این اتفاق بیفتد و او از نزدیک ببیند که نمایشنامه‌ای که نوشته چگونه اجرا شده است. شاید هم این مساله باعث شود نویسنده بزرگ و مطرحی چون او علاقه‌مند شود نمایشنامه فولکلوری هم برای کودکان ایرانی بنویسد، چون خیلی خوب بلد است درام را وارد ادبیات کودک کند و تعلیق و هیجان به وجود بیاورد. و خب می‌دانید که من قبلا هم اثر کودکانه دیگری از وود به نام «غول بزرگ مهربان» را روی صحنه بردم و سال گذشته هم دو اثر دیگر او از سوی خانم پرستو گلستانی و آقای هومن مجابی اجرا شده است.

ضمن این‌که آقای فدایی‌حسین هم در حال ترجمه چند اثر دیگر از اوست. پس با این حساب دیگر بهتر است مسئولان تئاتری برای دعوت جدی از دیوید وود آستین بالا بزنند! (می‌خندد).

علی رستگار ‌/‌ گروه فرهنگ و هنر