یکسان سازی؛ تقویت اقتصاد زیرزمینی

آخرین مصوبه شورای پول و اعتبار مبنی بر یکسان سازی نرخ سود تسهیلات بانکی ، مصوبه جنجال برانگیزی بود. به دلیل ورود این مصوبه به سرنوشت بخشهای مولد کشور مانند صنعت ، کشاورزی و خدمات و تغییراتی
کد خبر: ۶۶۴۸۸
که در نرخ و شیوه دریافت تسهیلات مربوط به آنها ایجاد می شد، بسیاری از کارشناسان اقتصادی و نمایندگان مجلس با آن مخالفت کردند و خواستار تجدیدنظر و اصلاح این مصوبه شدند.
در پی بالا گرفتن این انتقادها، دولت با اختصاص یارانه ، بخشی از نگرانی های منتقدان را رفع کرد، با این حال کارشناسان این اقدامات را کافی نمی دانند و خواستار اصلاحات جدیدی در مصوبه شورای پول و اعتبار هستند.


شورای پول و اعتبار چندی پیش با تصویب یکسان سازی نرخ سود بانکی موجب تحول بزرگی در اقتصاد ایران شد، تعیین رقم 16درصد سود برای تسهیلات بانکی در تمام بخشها اعم از تولیدی ، تجاری ، کشاورزی ، صنعت ، مسکن و... تصمیمی است که به زعم برخی کارشناسان در شرایط حساس اقتصاد ایران و روزهای مانده به انتخابات دور از انتظار است و به نظر می رسد دولت به نتایج دلخواهش نخواهد رسید.
با وجود این به نظر می رسد بخشهایی که پیش از این تسهیلات بانکی را با نرخ سود کمتر از 16درصد دریافت می کردند، با این مصوبه زیان ببینند.
دکتر رحمت الله نیکنام ، استاد اقتصاد دانشگاه تهران در این خصوص گفت : نرخ بهره باید براساس ریسک پذیری متقاضیان وام تعیین شود، نه این که دولت به صورت دستوری ، روی یکسان سازی آن مانور دهد.
وی افزود: تعیین نرخ سود باید براساس نوع کار و فعالیت وام گیرنده صورت گیرد. بخش کشاورزی تا دیروز 13درصد سود پرداخت می کرد؛ اما امروز باید معادل بهره ای را بپردازد که یک صنعتگر یا کسی که کار خدماتی (واسطه ای) انجام می دهد، پرداخت کند.
نیکنام افزود: دستورات معمولا درخصوص متغیرهای اقتصادی بی اثر است ؛ چرا که تصویب یکسان سازی نرخ بهره تنها رانت را از یک گروه یا طبقه خاص می برد و آن را به گروه دیگر می دهد و به این صورت ساختار اقتصادی بهبود نمی یابد. استاد دانشگاه تهران گفت: «ساختار اقتصادی کشور را تنها بازار می تواند تعیین کند، نه دستورالعمل هایی که دولت ارائه می کند».
نیکنام به ساز و کار بانکهای زیرزمینی اشاره کرد و گفت : تعیین نرخ از سوی شورای پول و اعتبار هیچ مشکلی را از سیستم بانکی حل نخواهد کرد؛ چرا که طبقه ای که توان استفاده از این تسهیلات را دارند، با گرفتن وام آن را به واسطه بانکهای زیرزمینی (نزول) با نرخ سود بالاتر ارائه و بهره عظیمی را عاید خود می کنند.
وی افزود: اعضای شورای پول و اعتبار با این تصمیم به جای یکسان کردن نرخ سود تسهیلات بانکی ، سیستم بانکی و اقتصاد زیرزمینی را تقویت کردند.
استاد دانشگاه تهران گفت : با توجه به این که بانکداری زیرزمینی اثرات مخربی را به اقتصاد کشور تحمیل می کند، دولت باید با ایجاد رقابت میان بانکها نرخ سود را تعیین کند، نه این که گمان کند با دستور از بالا می توان این معضل را حل کرد.


افزایش نرخ بهره تا 50درصد
محمدحسین اعتصادی ، کارشناس امور بانکی و یکی دیگر از مخالفان تصمیم فوق در این خصوص گفت : با توجه به شرایط موجود اقتصاد کشور، تصمیم شورای پول و اعتبار مبنی بر یکسان سازی نرخ سود تسهیلات بانکی ، برای تمام بخشها با شکست مواجه می شود.
وی افزود: نرخ سود همواره باید با نرخ تورم هماهنگ باشد، این در حالی است که نرخ تورم واقعی در کشور بالای 25درصد است.
اعتصادی تصریح کرد: یکسان سازی نرخ سود تسهیلات بانکی موجب می شود ارائه خدمات بانکها در زمینه پرداخت تسهیلات کاهش و نرخ سود در بازار تا 50درصد افزایش یابد.
صادق خلیلیان ، عضو سابق شورای اقتصاد نیز می گوید: تصمیم شورای پول و اعتبار درباره یکسان سازی نرخ سود بانکی به طور کلی تصمیم مثبتی تلقی می شود؛ اما به ضرر بخشهای تولیدی مانند صنعت ، کشاورزی و حتی معدن است.
وی خاطرنشان کرد: تصمیم شورای پول و اعتبار به نفع بخش خدمات است ؛ زیرا این بخش در گذشته سود بالاتری را نسبت به میزان تعیین شده فعلی می پرداخت.


ابهامات نمایندگان و پاسخ دولت
نمایندگان مجلس درخصوص مصوبه شورای پول و اعتبار برای یکسان سازی نرخ سود تسهیلات با 4ابهام مواجه هستند. به گفته حیدر مستخدمین حسینی ، معاون پارلمانی وزیر اقتصاد و دارایی ، ابهام نخست آنها ضربه ای است که با یکسان سازی نرخ سود به بخشهایی چون صنعت و کشاورزی وارد می شود؛ چرا که در سالهای اخیر نرخ سود تسهیلات آنها پایین تر بوده است.
ابهام دوم این که نحوه حمایت دولت از تولیدکنندگان و پرداخت مابه التفاوت نرخ بهره به چه صورت است و آیا دولت برای تامین آن یارانه پرداخت می کند؛ مستخدمین حسینی گفت : نحوه تامین این یارانه ، دیگر ابهام کمیسیون اقتصادی مجلس است ؛ چرا که به اعتقاد نمایندگان مجلس تدارک ساز و کارهای پرداخت یارانه در قالب بودجه سنواتی مشکل ساز است.
به گفته وی ، چهارمین ابهام سقف تسهیلات اعطایی بانکهاست که دولت باید در قبال آن پاسخگو باشد. در مقابل ، حمید پور محمدی ، معاون امور شرکتهای دولتی وزارت امور اقتصادی و دارایی این مصوبه را تکلیف قانون برنامه چهارم خواند و گفت : شورای پول و اعتبار وظیفه داشت این کار را انجام دهد.
اگر قرار است ما به رشد 8درصدی اقتصادی برسیم ، باید نظام بانکی کشور قادر به ایفای نقش موثرتری در اقتصاد کشور باشد و با خروج نظام بانکی از حالت تکلیفی و دستوری این نقش ایفا می شود.
با این حال ، پاسخهای پورمحمدی ، نمایندگان مجلس را قانع نکرد و اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس ، خواستار اجرایی نشدن مصوبه تا رفع ابهامات شدند.


جلسه ویژه دولت
سرانجام با افزایش فشار مجلس بر دولت و ارسال نامه 165نفر از نمایندگان به رئیس جمهوری ، کمیسیون اقتصادی دولت در جلسه ای موضوع کاهش اثرات منفی مصوبه یکسان سازی نرخ سود بانکی را بررسی کردند.
سیدصفدر حسینی ، وزیر امور اقتصادی و دارایی در آخرین نشست خود با خبرنگاران در این باره گفت : دولت با اختصاص 175 میلیارد تومان یارانه به بخشهای صنعت و کشاورزی ، موضوع یکسان سازی نرخ سود بانکی را حل کرد.
به گفته حسینی ، نرخ سود تسهیلات 2بخش یاد شده تغییر نخواهد کرد و دولت مابه التفاوت این نرخ را به بانکها می پردازد. با وجود این ، آیا می توان نتیجه گرفت که اثرات منفی مصوبه شورای پول و اعتبار با این مصوبه حل شده و موضوع خاتمه یافته است؛
دکتر مهدوی عادلی ، کارشناس اقتصادی در پاسخ می گوید: خیر، موضوع خاتمه نیافته است. دولت فقط مشکل بخشهای تولیدی را برای یک سال حل کرد و معلوم نیست آیا سالهای بعد نیز چنین یارانه ای پرداخت خواهد شد یا خیر. وی افزود: از سوی دیگر، دولت به ابهام احتمال کاهش پرداخت تسهیلات از سوی بانکها پاسخی نداده است و تضمینی برای موظف کردن بانکها به کاهش نیافتن وامهای پرداختی به بخش تولید ارائه نشده است.
وی تصریح کرد: ابهام حل نشده دیگر، ایجاد توازن میان سود بانکهای دولتی با بانکهای خصوصی برای جلوگیری از جابه جایی پول از بانکهای دولتی به خصوصی و دامن زدن به اقتصاد و بانکداری زیرزمینی است.
چه تضمینی وجود دارد که تسهیلات 16درصدی به صورت سپرده 25درصدی نزد بانکهای خصوصی دپو نشود؛ آیا شورای پول و اعتبار به چنین موضوعی فکر کرده است ؛ آیا با این مصوبه منابع بانکی و یارانه های هنگفتی که به این منظور اختصاص یافته است ، به هدر نمی رود؛ قطعا پاسخ مثبت است.
پس با احترام به وزیر محترم اقتصاد باید بگوییم تمهید دولت فقط تجویز آسپیرین برای ساکت کردن درد سرطان بود؛ اما برای درمان سرطان کاری نشده و ماجرا نیز پایان نیافته است.
وی افزود: تا زمانی که استقلال بانک مرکزی تامین نشود و بانکها آزادانه و با توجه به سود واقعی هر بخش و نرخ تورم ، به طور مستقل نرخ سود تسهیلات پرداختی خود را تنظیم نکنند، این گونه مصوبات نه تنها مشکلی را حل نخواهد کرد، بلکه فقط به هرز رفتن منابع دولت و ضرر دیدن بخشهای مولد منجر می شود.

الهام علاقه بندان
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها