تصاویر همه‌جا، به‌روایت همه‌کس

واقعیت آن است که گوشی هوشمند دیگر فقط ابزاری برای ارتباط صرف تلفنی دو نفر نیست. با گوشی می‌توان خبرها را دنبال کرد، چرخی در اینترنت زد و اگر حادثه یا چشم‌اندازی دیدنی پیش رویمان بود از آن عکس گرفت و تصویربرداری کرد و حاصل کار را به اشتراک گذاشت.

با افزایش روزافزون ضریب نفوذ استفاده از تلفن همراه، عکاسی با آن نیز رواج یافته و آن قدر فراگیر شده که جشنواره‌های متنوعی در سراسر جهان و حتی ایران به عکس‌ها و فیلم‌های موبایلی اختصاص یافته است. رسانه‌ای به نام موبایلوگراف در قالب نرم‌افزار موبایلی، فایل پی‌دی‌اف و وب‌سایت (tfpf.ir) اختصاصا به این موضوع می‌پردازد و نرم‌افزاری به نام اینستاگرام در بازار نرم‌افزارهای موبایلی روز به روز محبوب‌تر می‌شود.

درباره ویژگی‌های خاص عکاسی با تلفن همراه بویژه برای گردشگران ، صاحب نظران بارها سخن گفته‌اند. تلفن همراه همیشه در دسترس است، برخلاف دوربین‌های حرفه‌ای ورودش به بسیاری نقاط دیدنی ممنوع نیست، ابعادش به گونه‌ای است که محدودیت‌های حرکتی ناچیزی دارد و به بسیاری نقاط سر می‌زند که حتی به لحاظ فیزیکی نیز برای دوربین‌های حرفه‌ای دسترس‌ناپذیر است، توجه سوژه را برنمی‌انگیزد و به همین دلیل عکس‌هایش واقعی‌تر است و سرانجام آن که صاحبش تمام روز با آن سر و کله می‌زند و به همین دلیل آن‌قدر با آن خو گرفته که فرآیند عکاسی با آن با سرعت و مهارتی رقابت‌ناپذیر انجام می‌گیرد.

اما به باور نگارنده آنچه بیشترین سهم را در فراگیری عکاسی با تلفن همراه داشته از دیده‌ها پنهان مانده است. انقلاب ارتباطات و امکان اشتراک‌گذاری وسیع تصاویر، سهم اصلی را در این فراگیری دارد و به یک انقلاب تصویری در دنیای عکاسی (و در آینده نزدیک در دنیای ویدئو) منجر شده است.

تا پیش از این برای دیده شدن عکس‌هایتان باید حتما هزینه‌های سنگین خرید دوربین‌های حرفه‌ای و تجهیزات جانبی‌شان را انتخاب می​کردید ، نمایشگاهی برپا می‌کردید یا عکس‌هایتان را برای انتشار به رسانه‌ها می‌دادید و عملا می‌توان گفت باشگاهی وجود داشت که برای دیده شدن عکس‌تان باید حتما عضو آن می‌شدید.

حالا کافی است کسی که هنگام گردشگری از محلی که برایتان جالب بوده و قصد دارید به اطلاع دیگران برسانید را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کنید و برچسب موضوعی مناسب را هم برای آن انتخاب کنید تا عکس شما از سوی «هر کسی» که دنبال این موضوع است، دیده شود. یعنی حالا شما یک (یا بهتر است بگوییم چند) نمایشگاه جهانی عکس دارید که نمایش عکس‌هایتان در هیچ کدامشان هزینه‌ای ندارد و فقط کافی است عکس خوب بگیرید و برچسب‌گذاری مناسب را بیاموزید. پس از زلزله بم، سازمان میراث فرهنگی از عکاسان خواست هر تصویری از ارگ بم دارند، ارائه کنند تا در بازسازی ارگ به کار رود و با این حال برای بسیاری از نقاط ارگ تصویری یافت نشد. حالا اما می‌توانید نام هر استان، هر شهر یا هر نقطه ناشناس کشور را در شبکه‌های اجتماعی تصویری همچون اینستاگرام جستجو کنید. مثلا می‌توانید از روستای «زوارم» که یک مقصد گردشگری است شروع کنید و از زیبایی آن شگفت‌زده شوید! با توجه به امکان ثبت مشخصات جغرافیایی که امروزه در بیشتر دوربین‌های همراه فراهم شده، زیرا اطلاعات گوناگونی همچون نقشه و مختصات جغرافیایی و حتی امکانات رفاهی نیز همراه عکس ثبت می‌شود که ناگفته پیداست چه تحولی در صنعت گردشگری با کاربرد این ابزار رخ خواهد داد. این گونه است که عکس موبایلی و امکان اشتراک‌گذاری آن را می‌توان مصداق رواج تفکر «ویکی‌باور» و «همه چیز را همگان دانند» عنوان کرد و چشم به راه گنجینه‌ای بود که شکل‌گیری آن از هم اکنون با رواج این نگاه «هم‌افزایانه» آغاز شده است: گنجینه‌ای از تصاویر همه جا، ثبت شده با دوربین همه کس چه گردشگر و چه غیر گردشگر.

مسعود بُربُر