بودجه ناکافیِ وزارت بهداشت مدیریت هم نمی‌شود

هم‌اکنون بر اساس آمارهای رسمی، مردم بیش از 70 درصد هزینه‌های درمان را پرداخت می‌کنند و حتی برخی کارشناسان نظام سلامت بر این باورند که این میزان بیش از 80 درصد است.

افزایش 14 درصدی بودجه وزارت بهداشت برای سال 93، در بهترین حالت فقط می‌تواند اثرات تورمی در سال آینده را خنثی کند و با این میزان بودجه نباید توقع داشت که سهم پرداختی مردم در نظام سلامت کاهش پیدا کند. در حالی که قانون برنامه پنجم توسعه تصریح دارد که مردم باید فقط 30 درصد از هزینه‌های درمان را پرداخت کنند، اما به گفته مشاور عالی وزیر بهداشت، هم‌اکنون پرداختی مردم در نظام سلامت از متوسط جهانی بالاتر است.

علاوه بر کمبود بودجه وزارت بهداشت، مدیریت درستی هم بر بودجه‌های ناکافی این وزارتخانه وجود ندارد؛ به گونه‌ای که هم‌اکنون منابع نظام سلامت به طور عادلانه بین اقشار مختلف مردم توزیع نمی‌شود و در بسیاری از مناطق محروم کشور، مردم به حداقل امکانات درمانی هم دسترسی ندارند. در برنامه مناظره که روز گذشته از شبکه اول سیما پخش شد، موضوع بودجه وزارت بهداشت و سهم بالای مردم در پرداخت هزینه‌های درمان بحث و بررسی شد که مهمانان این برنامه، به نقد کارشناسی بسیاری از چالش‌های کنونی نظام سلامت پرداختند. مسعود پزشکیان عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، داوود دانش‌جعفری مشاور عالی وزیر بهداشت، احمد میدری معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و حمیدرضا صفی‌خانی پزشک عمومی، مهمانان این برنامه بودند.

تبعیض در توزیع بودجه‌ها

«سیاستگذاران و بزرگان با سرانه چند هزار دلاری با بخش خصوصی قرارداد می‌بندند و به مردم که می‌رسند می‌گویند پول نداریم.»

اینها بخشی از گفته‌های عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس است که بصراحت از نوع مدیریت بودجه‌های نظام سلامت گلایه و تاکید کرد: باید مسئولان ارشد خدمات سلامت را عادلانه ارائه کنند، زیرا اگر کل پول دولت را خرج این حوزه کنیم باز هم کم است.

به گفته مسعود پزشکیان، در برخی موارد 2000 دلار سرانه درمان یک فرد می‌شود، اما از طرفی دیگر به یکی در روستا بابت درمان دو دلار هم اختصاص نمی‌دهیم.

به اعتقاد وزیر سابق بهداشت، مشکل و خطری که سیستم‌های بهداشتی درمانی از جمله ما را تهدید می‌کند سه چیز است؛ یکی درمانگرایی و توجه نکردن به پیشگیری، دوم چند پاره بودن سیستم‌های درمانی و سوم تجاری شدن سیستم‌های بهداشتی و درمانی بدون نظارت که در نتیجه این فرآیند، افراد فقیر، محروم و در حاشیه صدمه می‌بینند.

پزشکیان یادآوری کرد که ما در مجلس به دنبال آنیم که دولت، قوه قضاییه و مجلس بر سر سفره‌ای که برای مردم پهن کرده‌اند، بنشینند و از دولت هم می‌خواهیم قانون برنامه توسعه را اجرا کند.منافع شرکت‌های تجاری، دارویی، خدمات پزشکی و آدم‌هایی که از این بازار میلیارد‌ها تومان پول به جیب می‌زنند نیز از دیگر موانعی است که به گفته این مقام مسئول، نظام سلامت را به مشکلات اساسی دچار کرده است.

مدیریت اصلاح نشود، مشکلات ادامه دارد

با آن‌که وزارت بهداشت متولی اصلی نظام سلامت در کشور است، اما معاون توسعه مدیریت و منابع نظارت وزارت بهداشت نیز ضمن تاکید بر مدیریت ناکافی بودجه‌های وزارت بهداشت می‌گوید: از محل هدفمندی باید کمک جدی به سلامت شود و اگر مدیریت‌ها اصلاح نشود مشکلات همچنان ادامه دارد.

ایرج حریرچی نیز با اشاره به مشکل کمبود بودجه تاکید کرد کل منابعی که در حوزه سلامت هزینه می‌کنیم نسبتاً پایین است، اما با وجود این نیز 70 درصد هزینه‌های سلامت از جیب مردم پرداخت می‌شود، در حالی که باید این عدد حداکثر 30 درصد باشد.

هزینه‌های سلامت در سال 93 نیز به گفته این مقام مسئول، حدود 70 هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده است که این مبلغ 6‌درصد تولید ناخالص ملی را تشکیل می‌دهد.برای هر یک ‌درصد کاهش از هزینه‌های سلامت از جیب مردم، باید دولت 600 تا 700 میلیارد تومان اختصاص دهد؛ این پیش بینی است که حریرچی دارد و بر اساس این حرف می‌توان تحلیل کرد برای کاهش 40 درصدی هزینه‌های درمانی مردم ( یعنی همان مفادی که در برنامه پنجم توسعه بصراحت به آن اشاره شده است) دولت باید 40 برابر این 700 میلیارد تومان را هزینه کند.

نیاز همزمان به افزایش و مدیریت بودجه

مشاور عالی وزیر بهداشت و درمان کشور نیز در این برنامه مناظره تاکید کرد که باید تأمین منابع مالی و مدیریت در نظام سلامت، هر دو به صورت موازی دنبال شود.

به گفته داوود دانش جعفری، ۶۰ درصد هزینه‌های سلامت در ایران از سوی منابع خصوصی تأمین می‌شود و بر همین اساس باید گفت که جایگاه سلامت در ایران پایین است. حمیدرضا صفی‌خانی، مشاور پیشین وزیر رفاه نیز عنوان کرد مشکلات نظام سلامت ربطی به ادوار دولت ندارد، زیرا آنها در مجموع نتوانستند نقش خود را در نظام سلامت درک کنند.

به گفته وی، رتبه ایران را در زمینه عدالت تأمین منابع مالی نظام سلامت 112 از 191 است و ساختار سیاستگذاری سلامت کشور نیز پراکنده است.در نظرسنجی این برنامه از مردم پرسیده شد که آیا حاضرند در قبال رایگان شدن دارو و درمان، از بخشی از یارانه نقدی خود صرف نظر کنند که در پایان این نظرسنجی، حدود 61 درصد مردم با این ایده موافقت کردند حدود 39 درصد هم مخالف چنین نظری بودند.

حال کسی نیست به این پرسش اساسی پاسخ دهد که حتی در‌صورت اختصاص کل مبلغ یارانه، آیا هزینه‌های نجومی بهداشت و درمان خانواده‌ها امکان رایگان شدن دارد یا خیر؟!

امین جلالوند / گروه جامعه