جذب مخاطب با ضدکلیشه‌ها

یکی از مشکلاتی که در سینمای ایران مانع می‌شود تا تهیه‌کننده خطر تولید کارهایی خارج از کلیشه‌های امتحان پس داده را متحمل شود، چرخه عرضه و تقاضا و وضع نامطلوب گیشه سینماهاست و البته این نکته که بسیاری از تهیه‌کنندگان سینمای ایران از شناخت سینمای روز دنیا فاصله دارند و ترجیح می‌دهند یا از کلیشه‌های دم‌دست استفاده کنند یا حتی به نوعی عقب‌گرد برسند و از فیلم‌های چهل پنجاه سال پیش ایرانی و خارجی کپی‌برداری کنند!

اما این مشکل در تلویزیون وجود ندارد. اینجا سالنی وجود ندارد که سینمادار از شرایط آن گله کند و گیشه‌ای هم نیست تا مخاطب برای خرید بلیت پول بدهد. پس بهترین فرصت برای ارائه اثر خلاق و غیرکلیشه‌ای وجود دارد، به شرطی که در مجامع و محافل مختلف (مثل جلسات قدردانی مدیران تلویزیونی از دست‌اندرکاران سریال‌ها و برنامه‌ها یا مثلا جشنواره جام‌جم) به این نکته توجه شود که کوچک‌ترین نوآوری‌ها می‌تواند حواس‌ را به یک حرکت مثبت و دید‌ه ‌نشده معطوف کند و این می‌تواند سرآغاز یک کشف تازه باشد.

اینجا البته باید به این نکته مهم توجه داشت که تقلید از نوآوری خود می‌تواند زاینده کلیشه‌های غیرقابل تحمل باشد و لزوما استفاده از نوآوری (ولو تقلید از یک برنامه پربیننده خارجی یا یک سبک سریال‌سازی وارداتی) نمی‌تواند پاسخگو باشد. چه خوب است اگر روزگاری برنامه‌هایی مثل «ساعت خوش» در تلویزیون پربیننده می‌شود، گروه‌های بعدی که درصدد برمی‌آیند از الگوی این برنامه ترکیبی استفاده کنند، به رفع معایب ارتباطی آن بیندیشند، نه این که با تقلید سطحی از آن نتوانند خود را به مرزهای موفقیت آن نزدیک کنند.

تلویزیون در این سال‌ها، چهره‌های خلاق کم نداشته است؛ چهره‌هایی که هر کدام در حیطه تخصصی خود توانسته‌اند از میدانی که رسانه در اختیار آنها قرار داده سود ببرند، خود را بالا بکشند و اعتبار رسانه را افزایش دهند. ما در این سال‌ها، علاوه بر ساخت سریال‌های تلویزیونی، در زمینه‌های دیگری چون مدیریت، اجرا، برنامه‌سازی، گزارشگری، طراحی مسابقه‌های تلویزیونی و... چهره خلاق و موثر کم نداشته‌ایم. اگر به حضور نام‌هایی چون عادل فردوسی‌پور، کامران نجف‌زاده، منصور ضابطیان، علی ضیا، احسان علیخانی، سعید ابوطالب، ابراهیم داروغه‌زاده و بسیاری دیگر در تلویزیون دقت کنیم و عملکردشان را زیر ذره‌بین قرار دهیم، به این نتیجه می‌رسیم این رفتارهای ضدکلیشه‌ای است که موجب می‌شود مخاطب جذب برنامه‌های رسانه شود؛ مساله‌ای که درباره سریال‌های تلویزیونی و برنامه‌های نمایشی نیز بارها به اثبات رسیده است.

احمدرضا علیزاده