دلایل هنری آغداشلو در اثبات ایرانی بودن چوگان

آیدین آغداشلو، هنرمند نقاش ، طراح و پژوهشگر هنر با رد ادعای جمهوری آذربایجان درباره این‌که بازی ورزشی چوگان را می‌خواهند به نام خود در یونسکو ثبت کنند به مدارک موجود در نگارگری و اشعار ایرانی دال بر قدمت چوگان در ایران باستان اشاره کرد و به مهر گفت: در بسیاری از مینیاتورهای قدیمی ما صحنه‌هایی از بازی چوگان وجود دارد.

وی افزود: اصولا مینیاتور و نگارگری هنری است که سینه به سینه و از استاد به شاگرد می‌رسد و بر همین اساس در بسیاری از مینیاتورهایی که امروزه کشیده می‌شود نیز شاهد خلق صحنه‌هایی از چوگان‌بازی هستیم که از گذشته‌های این هنر به امروز رسیده است.

آغداشلو تاریخچه نگارگری در جریان کشیده شدن چوگان را به قرن دهم مرتبط دانست و بیان کرد: در تصاویری که همگی هم موجود است و اکنون در موزه‌های بزرگ دنیا از جمله موزه هنرهای معاصر تهران نگهداری می‌شود، چوگان یکی از عناصر مهم مینیاتورها به حساب می‌آید. در شاهنامه شاه‌ طهماسب معروف نیز تصاویر بسیار زیادی دال بر ایرانی بودن چوگان وجود دارد. وی ادامه داد: آذربایجانی‌ها با استناد به نظامی‌گنجوی و اشعار وی می‌خواهند این کار را انجام دهند و این ادعا را دارند که چوگان آذربایجانی است، ولی دو نکته را مد نظر قرار نمی‌دهند؛ یکی این‌که ورزش چوگان در ادبیات کلاسیک ما نیز حضوری مهم و پررنگ دارد. در اشعار شعرای ما در قبل از قرن ششم نیز به ابیاتی می‌رسیم که چوگان در آنها دیده می شود و دومین چیزی که آذربایجانی‌ها آن را از نظر دور نگه‌داشته‌اند، این است که همان نظامی‌گنجوی نیز شاعری ایرانی است.

این پژوهشگر تاریخ هنر با رد ادعای آذربایجانی‌ها در مورد چوگان گفت: من نمی‌دانم کشور جمهوری آذربایجان که اسمش هم از آذربایجان ما گرفته شده است بر مبنای کدام مستند تصویری ادعا دارد که چوگان متعلق به آنهاست؟

آغداشلو در پایان سخنانش گفت: علاوه بر آثار تصویری، نقاشی و نگارگری‌ عصرهای ساسانیان، تیموری و نیز صفوی؛ حتی در معماری نیز به یک شاهد زنده و پابرجا یعنی میدان نقش جهان اصفهان می‌توان اشاره کرد که هنوز هم دروازه‌های چوگانش پابرجاست.