جنگل ودیعه ای برای فردا

جنگلهای خارج از شمال از اقلیمی استثنایی برخوردارند. از یک سو جنگلهای حرا و چندل را با آب و هوایی گرمسیری و برخورداری از نوعی اکوسیستم دریایی مناسب برای پرورش ماهی و میگو در این عرصه می بینیم
کد خبر: ۶۰۷۹۰
و از سوی دیگر در جنگلهای ارسباران ، از سرما و ترس از مواجهه با خرسهای قهوه ای به خود می لرزیم.
بعلاوه این اقلیم شگفت انگیز بستر رویش متنوع ترین جنگلهای دنیا و در واقع یک ذخیره گاه ژنتیکی در حد و اندازه های جهانی محسوب می شود.
همه اینها را گفتیم ، ولی این را هم اضافه می کنیم که متاسفانه این جنگلها با دارا بودن وسعتی نزدیک به 12میلیون هکتار طی سالیان زیاد آنقدر تحت الشعاع توجهات به جنگلهای شمال و برداشت های بی رویه قرار گرفته اند که قسمت عمده آنها در معرض نابودی هستند؛ به گونه ای که حتی با کوچ بسیاری از بومیان منطقه نیز امید زیادی به بازگشت حیات به بخشهای عمده ای از این جنگلها نمی رود.
مهندس جمشید آقازمانی مدیر کل دفتر جنگل های خارج از شمال می گوید: وقتی می گوییم جنگلهای ایرانی و تورانی ، از یک طرف به پوشش سرو کوهی (ارس) در محدوده هزار مسجد، خراسان و سمنان اشاره می کنیم و از طرف دیگر بر وجود جنگلهای بنه و بادام خراسان و نیز جنگلهای پسته به عنوان پایه تمام درختان پسته دنیا تاکید داریم ؛ بعلاوه جنگلهای زاگرس با داشتن بلوطهای مقاوم ایرانی ، درختانی با عمر چندصد ساله را در خود جای داده اند، از اینها گذشته جنگلهای مناطق گرمسیری خارج از شمال (حرا و چندل ) بهترین محیط آب و هوایی برای پرورش میگو و انواع آبزیان محسوب می شوند، در حالی که در بخش دیگری از این عرصه ها، خرسهای قهوه ای خود را پشت درختان جنگلهای سرد ارسباران پنهان می کنند.
بعلاوه نباید فراموش کرد که این جنگلها عامل حفظ آب و خاک غرب کشورمان هستند، کما این که بیشترین رودخانه های کشور چون زاینده رود، کارون ، دز و کرخه وابسته به وجود این عرصه های سبز طبیعی هستند و بدون آنها قطعا خشک خواهند شد.

درختی که با شما حرف می زند
البته بسیاری از تحقیقات روی شیوه زادآوری گونه های جنگلی صورت می گیرد. به طور مثال بلوط، گونه ای آفتاب پسند است ، ولی هنگام تولید نهال باید در وضعیت سایه روشن قرار بگیرد.
در واقع درختان بلوط نقش پرستار را ایفا می کنند و می توانند از فرسایش خاک یا حرکت روان آبها جلوگیری کنند. از سوی دیگر پسته وحشی یا بنه در اقتصاد مردم محلی کردستان تاثیر دارد، پس هیچ خانواده کردی حاضر به قطع درختان بنه یا سقز نخواهد بود.
آنچه اهمیت دارد آن که از دیدن یک درخت پی می بریم چه درخت دیگری را می توانیم در آنجا بکاریم و در واقع اکوسیستم طبیعی جنگل کنار مزیتهای اقتصادی ، راهنمای ما در رویش گیاهان و نهالهای جنگلی خواهد بود.

اقتصاد معیشتی بومیان و فرسایش جنگلها
سعی می کنیم طرحهایمان را بر مبنای اقتصاد معیشت روستایی و جنگل نشین تعریف کنیم ، یعنی به صنایع روستایی بیشتر بپردازیم تا بهره برداری علمی از محصولات جنگلی صورت بگیرد.
مهندش آقا زمانی می افزاید:کنار این مساله ما با مشکل چرای کوچنده در جنگل نیز مواجه ایم که سعی می کنیم با برنامه هایی آن را در برخی مناطق حذف و به محلهای کاشت خاصی محدود کنیم.
می رسیم به کشت دیم که به طور روزافزون و در طول سالها در اراضی شیبدار جنگل منجر به نابودی خاک و تبدیل آن به سنگ شده است که راهی جز تحت کنترل درآوردن زراعت دیم در مناطقی که امید به زادآوری آن می رود، باقی نگذاشته است.
بحث تامین سوخت فسیلی نیز برای جلوگیری از تامین سوخت از درختان جنگلی نیز باید به موازات اقدامات بالا صورت گیرد. به هر حال اجرایی شدن این طرح نیاز به سرمایه گذاری و حمایت همه جانبه دولت دارد تا جایی که ما بتوانیم در مناطق قابل احیا به حداقل انبوهی 50درصد برسیم که پس از آن دیگر نیازی به نهال کاری و بذرکاری نخواهد بود.
در این مسیر بهترین و موثرترین راهکار در کوتاه مدت استفاده از مجریان محلی و مشارکت آنها در اجرای طرحهای علمی است و در درازمدت نیز باید بتدریج مشاغل جدیدی خارج از جنگل به وجود آورد تا اقتصاد معیشتی مبتنی بر بهره برداری از تولیدات جنگل به حداقل برسد.

خاکی که امکان زادآوری ندارد
واقعیت آن است که عوامل نابود کننده جنگل به 2بخش تقسیم می شوند که یکی به از میان رفتن خاک بر می گردد و دیگری به کاهش مساحت بخشهای جنگلی.
در حال حاضر 90درصد این جنگلها تحت تاخت و تاز دام و 30درصد زیر برداشت دیم هستند و متاسفانه ما هم از سیستم مدیریتی که بتواند اقتصاد پراکنده در این جنگلها را ساماندهی کند که تاکنون ، برخوردار نبوده ایم.
در چنین شرایطی راهکارهایی وجود دارد که یکی به کاشت درختان پیشاهنگ و غیربومی باز می گردد که می توانند بتدریج به احیای بخشهایی که خاکشان کاملا از بین نرفته است ، کمک کند.
دیگر آن که دولت باید تصمیم بگیرد که آیا می خواهد جنگل داشته باشد و آیا برای وجود آن ، ارزش اقتصادی و کلانی قائل است یا خیر، که در صورت حمایت و سرمایه گذاری دولت می توان طرحهایی را برای تامین نیاز چوبی کشور (چون طرح طوبی) به اجرا گذاشت تا طی برنامه ای چندساله بتوان جنگل یا عامل تامین آب ، خاک و محیطزیست نسلهای آینده را حفظ کرد.

پونه شیرازی
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها