رسانه، فرزند دنیای مدرن است

 چراکه قرارگیری علم و تکنولوژی در جوار یکدیگر شرایطی پیش‌روی انسان امروزی می‌گذارد که زندگی‌اش را دگرگون می‌کند. ابزار اتوماتیک را نباید صورت تکمیلی ابزار پیشین دانست. اتومبیل را نمی‌توان صورت تکمیلی گاری و درشکه محسوب کرد و همین‌طور رسانه‌های گروهی فقط وسایل تازه‌ای برای یک نیاز قدیمی ـ که مثلا پیش از این با جار زدن برآورده می‌شد ـ نیست.

سینما، رادیو و تلویزیون و روزنامه‌ وسایلی بی‌سابقه است که حتی از آنها در گذشته‌ها نشانی وجود نداشته است. حتی باید گفت بسیاری از نیازهایی که توسط این رسانه‌ها برآورده می‌شود نیز در گذشته وجود نداشته است؛ هم نیازها جدید است و هم متعلقات این نیازها.

اساسا شکل‌گیری نیازهای جدید در دوره کنونی را باید از نتایج ظهور و بروز تکنولوژی یا به عبارتی انگیزه‌ای برای کشف دانست. تا زمانی که نیازی شکل نگیرد تلاشی در جهت ساخت یا تولید محصولی نو برای برطرف کردن آن پیش نمی‌آید. از این منظر، رسانه‌ها پیش از هر چیز در مسیر پاسخگویی به نیازهای مخاطبانی شکل گرفته است که کسب اطلاع، نیازی بنیادین برای آنها محسوب می‌شود.

در گذشته محدودیت شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی و کم‌شمار بودن آنها سبب می‌شد رسانه، موضعی برتر نسبت به مخاطب داشته باشد، شرایط انحصار خبری به وجود می‌آمد و مخاطب به رسانه به عنوان یک منبع خبری منحصر به فرد رجوع می‌کرد، اما ظهور ابررسانه‌هایی همچون فضای مجازی و به دنبال آن تکثر رسانه‌ای و چند رسانه‌ای شدن همگی سبب شد حق انتخاب زیادی در اختیار مخاطب قرار گیرد، بنابراین وزنه به سمت مخاطب سنگینی کند.همچنین رسانه، فرزند دنیای مدرن و تکنولوژیک است و از این منظر نمی‌تواند خنثی عمل کند. ضمن این که در خود مفهوم نیاز هم نوعی سوگیری و جهت وجود دارد که پاسخ را به سمت و سویی خاص سوق می‌دهد. از این رو رسانه‌های مختلف در راستای نیازها و خواسته‌های هوادارانشان که از اساس منجر به شکل‌گیری و تاسیس‌شان شده است، گام برمی‌دارند و همین تعیین مسیر است که به ذائقه مخاطب جهت می‌دهد و برای رفع نیازهایی خاص او را به سمت استفاده از یک رسانه مشخص می‌کشاند.

بنابراین قضاوت درباره ماهیت رسانه‌ها و برساخته‌های ذهنی‌شان کمی دشوار می‌شود و براحتی نمی‌توان درباره مناسبات میان آنها، هوادارانشان و بده و بستان‌هایی که از طریق ارائه محتوا و دریافت بازخورد آنها صورت می‌گیرد نظر داد؛ چراکه هم مخاطب و هم رسانه در بستر کنش‌ها و واکنش‌های فعالانه و دامنه‌دار هر دو درگیر در تولید متن رسانه‌ای هستند. حال نقش و عملکرد هر کدام در این فرآیند متفاوت تعریف می‌شود. مخاطب در مقام مصرف‌کننده‌ای قرار می‌گیرد که با بروز احساسات خود نسبت به محتوا و واکنش به فرم و ساختار عرضه‌شده از سوی رسانه در ادامه یافتن حیات رسانه‌ای تاثیرگذار است. از طرفی رسانه نیز با الگو گرفتن از مشاهدات موجود و نگاه به پیشینه و تجربه‌های امتحان پس داده محتاطانه گام برمی‌دارد.

روجا ساسان