خلافکارها، مادام‌العمر ‌محروم شوند

عده‌ای بر این باورند اشاره علنی به عمق فساد، به نومیدی توده و کاهش اقبال عمومی نسبت به فوتبال منجر خواهد شد، اما عده‌ای دیگر معتقدند حالا که تابوی صحبت درباره این ماجرا شکسته شده، بستری برای واکاوی دلایل رواج فساد و بررسی راهکارهای مبارزه با آن فراهم شده و باید از این فرصت برای تطهیر فضای فعلی استفاده کرد. افشین پیروانی، کاپیتان سابق تیم ملی و پرسپولیس که چند صباحی به عنوان سرمربی سنگ آهن بافق در لیگ دسته اول حضور داشته و تاریکی‌های تبعیدگاه فوتبال ایران را از نزدیک مشاهده کرده، در دایره همین افرادی قرار دارد که می‌گویند هم‌اکنون باید عزم و اراده‌ای جدی برای برخورد با ناپاکی‌های فوتبال ایران شکل بگیرد. پیروانی بدون پرده‌پوشی، وجود فساد در فوتبال ایران را تائید می‌کند و می‌گوید: «فساد در همه جای دنیا وجود دارد و مختص فوتبال ایران نیست. مثلا زد و بند در فوتبال ایتالیا را نمی‌توان انکار کرد یا بنگاه‌های شرط‌بندی که بعضا در رقم‌خوردن نتایج مسابقات لیگ برتر نقش دارند. به نظرم ضعف یا شدت مجازات‌هایی که برای متخلفان صادر می‌شود، تعیین‌کننده است. در کشورهای صاحب فوتبال، وزیر یا نماینده مجلس برای تخفیف مجازات‌ها پادرمیانی نمی‌کند و این مسائل معمولا با کدخدامنشی حل نمی‌شود و قانون برای همه یکسان است. همین چند وقت پیش، کاپیتان لاتزیو شش ماه محروم شد و به این حکم اعتراض کرد، اما مسئولان قضایی فوتبال ایتالیا محرومیت او را به 9 ماه افزایش دادند. متاسفانه در فوتبال هر کس اعتراض کند محرومیتش نصف می‌شود.»

کاپیتان سابق تیم ملی پیشنهاد پرداخت رشوه و به طور کلی زد و بند کردن برای تغییر نتایج را به نوعی پایمال شدن حق و حقوق مردم می‌داند: «وقتی نتایج به جای مستطیل سبز در تاریکخانه‌ها و با رشوه دادن، دوپینگ کردن و خرید بازیکن رقم می‌خورد، نوعی پایمال‌شدن حق‌الناس صورت گرفته است. در چنین بستری عده‌ای از بازیکنان یا مربیانی که به این ماجراها تن نمی‌دهند خانه‌نشین می‌شوند، اما عده‌ای دیگر که به قول معروف این کاره هستند روز به روز موفق‌تر می‌شوند. باید این واقعیت را بپذیریم که فساد بین مدیران، مربیان و بازیکنان فوتبال ما رواج دارد.»

فدراسیون تنهاست

تاکنون مربیان مختلفی از عمق فساد و تباهی در لیگ دسته اول خبر داده‌اند، اما تاکنون عزم و اراده‌ای جدی برای تطهیرکردن لیگ یک فوتبال ایران شکل نگرفته و تلاش کمیته انضباطی هم به محرومیت فله‌ای تعدادی مربی و بازیکن و اعمال محرومیت‌های نسبتا کوتاه‌مدت برای آنها محدود شده است. افشین پیروانی، وضع لیگ دسته اول را مشتی نمونه خروار می‌داند: «سه سال پیش اعلام کردم در لیگ یک دوپینگ می‌شود، اما گفتند برای صحبت‌هایت مدرک بیاور. مگر من می‌توانم بروم در رختکن تیم حریف دنبال قرص و آمپول بگردم؟! یک بار هم گفتم اینجا زد و بند بیداد می‌کند باز هم گفتند مدرک بیاور. شما مطمئن باشید جریان فساد در فوتبال ایران زرنگ‌تر از آن است که از خود ردپایی به جا بگذارد. آنها معمولا با رد و بدل کردن چک و سفته و شماره حساب کارهایشان را پیش می‌برند. الان دیگر در لیگ یک مربیگری نمی‌کنم، اما مطمئنم فساد در این دسته هنوز هم بیداد می‌کند؛ چراکه فدراسیون فوتبال به تنهایی نمی‌تواند با فساد و تبانی مبارزه کند و مقامات امنیتی و اطلاعاتی باید به کمک فوتبال بیایند.»

شاهد ماجرا

پرسش روز فوتبال ایران، اما این است که آبشخور اصلی فساد کجاست و آیا ماجرا به خلاف تعمدی یک داور خلاصه می‌شود؟ پیروانی در پاسخ به این پرسش می‌گوید: «به نظرم سرمنشا اصلی تمام این مسائل پول زیاد و بی‌حساب و کتاب و ولخرجی مدیران فوتبال ایران است. همیشه دو عامل باعث ناپاکی می‌شود؛ یکی ولخرجی و دیگری محدودیت. در فوتبال ایران برای بازیکن ولخرجی می‌کنند، اما برای داور محدودیت قائلند. تا همین سه سال قبل قیمت بازیکن 300 میلیون تومان بود، اما حالا به سه میلیارد تومان رسیده است. از طرف دیگر، مدیران باشگاه‌ها هم برای بقای خودشان هم که شده سرکیسه را برای خرید ستاره‌ها شل می‌کنند و طبیعی است در چنین شرایطی سنگ روی سنگ بند نمی‌شود.»

پیروانی که در لیگ دهم چند هفته‌ای در قامت سرمربی استیل آذین در لیگ برتر مربیگری کرد، تجربیات شخصی خود درباره مواجهه با باند فساد فوتبال ایران را بازگو می‌کند. سرمربی سابق استیل آذین که خاطره خوشی از یکی از قضاوت‌های محسن قهرمانی که سه سال پیش بازی این تیم مقابل شاهین بوشهر را قضاوت کرد ندارد، می‌گوید: «همین سال گذشته، شاهد بودم یک مربی علنا به بازیکن من زنگ زد و به او پیشنهاد رشوه داد. بارها و بارها هم شاهد دوپینگ بازیکنان در لیگ دسته اول بودم. من دکترای تربیت بدنی دارم و فیزیولوژی خواندم. خوب می‌دانم یک بازیکن برای تقویت قلب و عروقش به یک بازه زمانی چهار هفته‌ای نیاز دارد. بارها پیش آمده بازیکنی یک هفته قبل نای دویدن نداشت، اما در برابر تیم ما 90 دقیقه می‌دوید و پرس می‌کرد! جالب این که وقتی سرمربی سنگ آهن بافق بودم در یکی از بازی‌ها تماشاگران تابلویی را با خودشان به ورزشگاه آورده بودند که روی آن نوشته شده بود: کاش لیگ یک هم یک فردوسی‌پور داشت! این موضوع نشان می‌دهد مردم به وجود فساد و تبانی در فوتبال پی برده‌اند. یک بار هم وقتی سرمربی استیل‌آذین بودم دلال‌ها از طریق پزشک تیم پیشنهاد دادند، اما من بلافاصله صادق درودگر که سرپرست تیم بود را در جریان گذاشتم و ایشان هم موضوع را با رئیس وقت کمیته انضباطی در میان گذاشت. متاسفانه کمیته انضباطی هیچ واکنشی از خود نشان نداد و روز مسابقه، آقای داور در دقیقه سه، یک پنالتی علیه ما اعلام کرد.»

تقاضای اشد مجازات

چندی پیش، علی دایی در پاسخ به پرسشی درباره راهکار مبارزه با فساد در فوتبال ایران خواستار عفو عمومی و مدعی شد فقط با چنین راهکاری می‌توان پای شاهدان عینی را به مراجع قضایی باز کرد. افشین پیروانی، اما پیشنهاد تازه‌ای ارائه می‌کند که در نوع خود می‌تواند راهگشا باشد: «یک امتیاز در لیگ برتر می‌تواند به سقوط یا بقا و حتی راهیابی یک تیم به لیگ قهرمانان منجر شود و به همین دلیل رقم‌هایی که بین متخلفان رد و بدل می‌شود، درشت‌تر از حد تصور عموم است. من از نزدیک شاهد عمق فساد در لیگ یک بوده‌ام، اما مطمئنا به همین دلایلی که گفتم زد وبندها در لیگ برتر حرفه‌ای‌تر است و از سوی افراد بانفوذ انجام می‌شود. در چنین شرایطی باید اشد مجازات برای متخلفان در نظر گرفته شود تا خلاف‌کردن دیگر برای متخلفان مقرون به صرفه نباشد. به نظرم محرومیت‌های دو یا سه ساله دردی را دوا نمی‌کند، اما محرومیت‌های 15 ساله یا مادام‌العمر متخلفان را می‌ترساند.»

پیروانی زیر ذره‌بین‌بردن عملکرد مربیان، بازیکنان و داوران را هم راهکار دوم می‌داند: «باید کمیته‌ای تشکیل شود که کارش رصد کردن عملکرد داوران، بازیکنان و مربیان باشد و اعضای این کمیته حواسشان به اتفاقات غیرعادی و شک‌برانگیز باشد. حالا شاید در این بین لازم باشد عملکرد داوران بیشتر زیر ذره‌بین قرار بگیرد. همین الان مربی‌ای سراغ دارم که ادعا می‌کند به بازیکنش پول دادند تا در جام حذفی گل به خودی بزند.»

امیدی هست

امیدی به تطهیرشدن فضای فعلی فوتبال ایران هست یا نه؟ این پرسشی است که اکنون ذهن قریب به اتفاق اهالی فوتبال را درگیر کرده است و عده‌ای با نومیدی به این پرسش پاسخ می‌دهند.

افشین پیروانی، اما بر این باور است که ریشه‌کن‌کردن فساد چندان هم پروسه پیچیده‌ای نبوده و امکان‌پذیر است: «در شرایط فعلی اگر کسی چیزی می‌داند باید خدا را در نظر بگیرد و شهادت بدهد. افشاگری علیه مافیای فاسد فوتبال ایران به یک وظیفه ملی و دینی تبدیل شده و باید ترس را کنار گذاشت. خود من حاضرم تا حدی که از دستم برمی‌آید به پاک شدن فضای فعلی کمک کنم. اگر دست روی دست بگذاریم و بگوییم امیدی نیست، مطمئن باشید اوضاع بدتر می‌شود. اگر متخلفان شناسایی شوند و محرومیت‌های سنگین برای آنها در نظر گرفته شود ممکن است از این کارها دست بردارند؛ البته اگر عزم و اراده‌ای برای مبارزه با ناپاکی‌ها شکل گرفته باشد.»

حمیدرضا رسولی / جام‌جم