انسان از وقتی در این دنیا پا گرفت، در پی بقای خود و نسل خویش برآمد. این خصیصه فقط متعلق به او نبود، بلکه تمامی موجودات برای بقای نسل خود می‌کوشیدند و این خصلت در تمامی موجودات و حتی انسان نیز وجود داشت.
کد خبر: ۵۹۰۰۸۶
افسانه حسرت

در این راه آدمی گاه به رذائلی متوسل می‌شد که دون از شأن او بود و صرفا در حیوانات وجود داشت. از این رو بود که انبیا مبعوث شدند تا راه درست و حقیقی را به او بنمایانند و به او تذکر دهند به چه منظوری به این دنیا آمده است. آنها به او خاطر نشان کردند به دنیا آمدن او صرفا به منظور جستجوی خداوند است که آن نیز راه و روشی دارد که رعایت شئون اخلاقی و پایبندی به آنها یکی از همین روش‌هاست و تمایز بین انسان و حیوان محسوب می‌شود.

انسان‌ها با سرشت‌های متفاوتی آفریده شده‌اند که صفات خوب و بد در آنها شدت و ضعف دارد. جامعه‌ای در صدد بهبود روابط اجتماعی و خانوادگی است که سعی دارد گفتار بزرگان دین را که همگی دربردارنده صفات اخلاقی حسنه است، با عمل به آن رواج دهد. این کار می‌تواند با تذکر و ارزش گذاشتن به نعمات و استعدادهایی که خداوند به انسان عطا کرده است نیز کسب شود. به طور یقین ملکه‌شدن فضایل اخلاقی در رفتار و کردار انسان امری است که زمان زیادی می‌طلبد، اما اندیشیدن و تمرین آنها در زندگی روزمره بیهوده نیست و آرامشی در زندگی به همراه خواهد داشت که شخص پیش از این آن را تجربه نکرده است. این آرامش باعث می‌شود آدمی به چیزهای بی ارزش فکر نکند و در حسرت آرزوهای ناکام خویش نباشد.

او فقط به لحظه می‌اندیشد و حتی نگران فردا نیست. این امر به آن معنا نیست که او کاهلی را پیشه خود کند؛ بلکه بدان معناست که نگران آینده نباشد تا بلکه به این وسیله فشارهای زندگی نتوانند او را خرد کنند. این یکی از خصایصی است که در انسان‌های بدوی دیده می‌شود. انسان‌های بدوی نیز از آنچه دارند خشنودند و چیزی بیش از آن نمی‌خواهند. از این رو می‌توان گفت آنها از انسان‌های متمدن که هر دقیقه و هر لحظه در حسرت آرزویی جدید هستند، خوشبخت‌ترند.

در حسرت‌بودن و غبطه‌خوردن به دیگران یکی از رذایلی است که آدمی را نه‌تنها از خود که از همنوع خود دور می‌کند. افرادی که چنین خصیصه‌ای دارند، هیچ‌گاه در زندگی آرامش ندارند. زیرا همواره تصور می‌کنند دیگران از آنها خوشبخت‌ترند. البته این خصیصه به طبقه خاصی تعلق ندارد و همه اقشار جامعه به آن گرفتار هستند. چنین افرادی در هر طبقه‌ای که باشند، در حسرت طبقه دیگر هستند و آنها را خوشحال‌تر و خوشبخت‌تر از خود می‌دانند. اما در همین جامعه گاه انسان‌هایی هستند که ساده زندگی می‌کنند و به آنچه دارند خشنود و قانع هستند. رهایی این افراد نیز گاه موجب حسرت چنین افرادی می‌شود؛ هر چند سادگی و قانع بودن انسان‌های آزاد‌اندیش آنچنان نزد دیگران حقیر جلوه می‌کند که حتی به چشم نمی‌آید. این انسان‌ها دریافته‌اند خوشبختی منوط به داشتن و نداشتن چیزی نیست، بلکه خوشبختی امری است کاملا درونی که می‌توان آن را به رضایت از آنچه هست و آنچه داشت، تعبیر کرد. این همان خصلتی است که پیامبران و امامان از آن بهره‌مند بودند. از این‌روست که در اغلب روایات آمده پیامبر(ص) و امامان همواره از دسترنج خود نان می‌خورده‌اند و به آن افتخار می‌کرده‌اند. پیامبر(ص) و حضرت علی(ع) هیچ‌گاه بیت‌المال را برای خود نخواستند و همان زندگی‌ای را که در قبل داشتند، پیش گرفتند. از این روست که مذمت غبطه‌خوردن به حال دیگران در احادیث نیز بارها یاد شده است.

شاعران نیز که وارث آب و خرد و روشنایی‌اند و نسبت به مردم عادی دیدی تیزبین‌تر به زندگی دارند، به این موضوع پی و آن را در اشعار خود به کار برده‌اند. آنچنان که سهراب سپهری بسیار زیبا درباره حسرت چنین سروده است:

چرخ یک گاری در حسرت واماندن اسب

اسب در حسرت خوابیدن گاریچی

مرد گاریچی در حسرت مرگ. (سپهری، 1378،281)

ادوین آرلینگتون رابینسون، شاعر آمریکایی قرن نوزدهم و بیستم نیز در یکی از اشعار خود به نام ریچارد کوری به حسرت اشاره می‌کند؛ حسرتی که مردم فقیر شهری به مردی ثروتمند و خوش پوش داشتند:

وقتی ریچارد کوری هر روز به سر کار خود می‌رفت، همه با حسرت به او می‌نگریستند و دوست داشتند جای او باشند. وقتی او غذای خوب می‌خورد، این فقرا بودند که با نان خشک خود می‌ساختند و به زندگی خود لعنت می‌فرستادند و غافل بودند از این‌که ریچارد کوری، خود نیز از زندگی خویش راضی نیست و همواره در حسرت مرگ است.

این همان دردی است که اکثریت مردم، بی‌آن‌که بدانند، به آن گرفتارند.

اشعار، داستان‌ها و حتی آثار سینمایی بسیاری در این‌باره تولید شده‌ تا شاید اندکی مردم را به آنچه دارند و از داشتن آنها غافلند آگاه کند. اما انسان‌ها همواره در حسرت چیزی هستند که ندارند و همواره طالب آن هستند. شاید این حسرت، حسرت دوری از خداوند است. حسرتی که در آدمی نهاده شده تا بلکه به این وسیله در جستجوی خداوند برآید و با رسیدن به او آرام و قرار گیرد.

هما شهرام‌بخت / جام‌جم

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها