گردشگری در دست زنان

بانوان روستایی می‌توانند در مدیریت حضور گردشگر در اقامتگاه‌های بومی نقش مهمی داشته باشند. از تقسیم‌بندی مهمانان در اتاق‌های مختلف منزل گرفته تا مدیریت برنامه غذایی آنها متناسب با سلیقه گردشگر و متناسب با شرایط اقلیمی منطقه، کنترل بهداشت و نظافت منزل و ایجاد شرایط آرام برای اقامت خاطره‌انگیز گردشگر از دیگر مسئولیت‌های بانوان در مناطق روستایی است. اصولا در گردشگری بر پایه جوامع محلی یکی از ارکان مهم این نوع گردشگری بانوان روستایی هستند که با جلب مشارکت مهمانان در فعالیت‌های روزمره زندگی‌شان می‌توانند خاطرات به یاد ماندنی برای آنها ثبت کنند. در این‌گونه سفرها مهمانان مایلند درباره آداب و رسوم و شیوه‌های زندگی مردم آن منطقه بدانند، همچنین با روش پخت غذاهای محلی آشنا شوند و انواع طعم‌های آن را تجربه کنند، بانوان بومی با صبر، علاقه و حوصله کافی این کنجکاوی‌ها را پاسخ می‌دهند. تولید و عرضه محصولات بومی از مواد غذایی، شیرینی‌های سنتی، نوشیدنی‌های طبیعی و خوراکی‌های بومی‌ گرفته تا صنایع دستی و هنرهای بومی بانوان همه از فعالیت‌هایی است که بانوان در روستاهای گردشگرپذیر انجام می‌دهند. مسلما با آموزش می‌توان این مهارت‌ها را تقویت کرد. این آموزش‌ها از ظرافت‌های خاصی برخوردار است، چرا که جامعه بومی به زیبایی این مهارت‌ها را در زندگی روزمره خود به‌کار می‌گیرد و تنها با آموزش‌های ساده و تکمیلی می‌توانند کیفیت کار خود را ارتقا دهند. آموزش‌دهندگان باید در کار خود تبحرکافی داشته و مراقب باشند مبادا به جای تقویت نقاط قوت این جامعه و کاهش نقاط ضعف احتمالی آنان باعث از بین‌رفتن خودباوری در آنها شوند. متاسفانه این اتفاق بارها در کشورمان افتاده است و معمولا افراد و گروه‌هایی که از شهرهای بزرگ مسئولیت این آموزش‌ها را به عهده می‌گیرند با تاکید بر آموزش‌های استاندارد ویژه کشورهای توسعه یافته بویژه در حوزه مهمانداری بی‌توجه به ویژگی‌های ارزشمند بومی ویژه منطقه و پیش از ایرانی کردن این نوع آموزش‌ها تاثیرات منفی برگشت‌ناپذیری در این جوامع بر جای می‌گذارند.

هرچه شناخت و آگاهی آنها از ارزش‌های بومی و هویت محلی‌شان بیشتر شود بیشتر به خودباوری می‌رسند و خودباوری به آنها کمک می‌کند توانمندتر شوند و با اعتماد به نفس کافی گردشگران را تحت تاثیرقرار دهند. گردشگران، راهنمایان تور و برنامه‌ریزان سفر نیز ‌باید آموزش‌های کافی و صحیح روش‌های درست تعامل با جامعه بومی را گذرانده باشند. بر این اساس بهترین روش اجرای طرح‌های درازمدت براساس اصول پایداری است که نمونه‌هایی از آن در برخی نقاط ایران اجراشده است. در این نوع طرح‌ها جامعه محلی گام به گام و آرام آرام با گردشگری و ادبیات آن آشنا می‌شود و با شناخت بیشتر از خود و ظرفیت‌های منطقه و نیزشناخت خواسته‌ها و نیازهای گردشگران به بهترین شیوه ممکن خود را برای پذیرش گردشگر آماده می‌سازند.

در سال‌های اخیر، بانوان بی‌ادعا و آرام فعالیت‌های ارزشمندی در حوزه حفاظت از ارزش‌های بومی ایران برداشته‌اند و مشارکت آنها در بخش‌های مختلف گردشگری محسوس بوده است. از فعالیت‌های آنها تولید و عرضه صنایع دستی و محصولات بومی خود با هدف حفاظت از طبیعت منطقه بوده است که در قالب طرح‌‌هایی با حمایت ارگان‌های ملی و بین‌المللی انجام شده است.

افسانه احسانی/ کارشناس اکوتوریسم