واقعیت افزوده

بشر توانست با اختراع پروژکتورهای سینما برای اولین بار تصاویری مجازی را ایجاد کند. بعدها با ورود تلویزیون و نیز رایانه، کیفیت این تصاویر مجازی بهبود چشمگیری یافت. امروزه انواع بازی‌های رایانه‌ای، محیط‌های مجازی با کیفیت بسیار بالایی را در اختیار ما قرار داده‌اند. اما دسته‌ای جدید از فناوری‌ها در این زمینه، این تصاویر را از محدوده صفحه نمایشگر بیرون کشیده و با واقعیت‌های بیرونی ترکیب و قابلیت تعامل کاربر با آن را فراهم می‌کند. این دسته از فناوری‌ها در اصطلاح «واقعیت افزوده» (augmented reality) نام دارد. واقعیت افزوده در واقع مرز بین دنیای واقعی و دنیای مجازی را کمرنگ‌تر کرده و سبب افزایش دریافت ما از حواس پنجگانه می‌شود.

اگر دنیای واقعی را در یک سوی طیف و واقعیت مجازی (نظیر تصاویر ایجاد شده روی نمایشگرهای رایانه‌ای) را سوی دیگر آن بدانیم، واقعیت افزوده به دنیای واقعی نزدیک‌تر است. واقعیت مجازی در واقع بازخوردهایی را در قالب صدا، تصویر، بو و نیز محرک‌های لمسی به دنیای واقعی ما می‌افزاید. امروزه بسیاری از سازندگان بازی‌های رایانه‌ای و نیز تلفن‌های همراه به طور جدی به افزایش قابلیت‌های واقعیت افزوده آنها می‌پردازند.

حس ششم

یکی از جذاب‌ترین فناوری‌های مبتنی بر واقعیت افزوده که چند سال پیش از آن رونمایی شد، توسط گروهی از دانشمندان MIT طراحی و ساخته شده است. این فناوری که «حس ششم» (SixthSense) نام دارد، از چند بخش ساده برای ایجاد واقعیت افزوده استفاده می‌کند. این اجزا عبارت است از: یک دوربین، یک پروژکتور کوچک، یک گوشی همراه هوشمند و یک آینه.

این اجزا به شیوه‌ای خاص به هم متصل شده و کاربر آن را دور گردن خود آویزان می‌کند. سپس کاربر چهار کلاهک رنگی کوچک را روی انگشتان دست خود قرار داده و به این ترتیب می‌تواند با تصاویر تابیده شده از پروژکتور، تعامل داشته باشد. یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد فناوری حس ششم، سادگی اجزا و قیمت کم آن (حدود 350 دلار) است. یکی دیگر از ویژگی‌های جالب این فناوری این است که پروژکتور می‌تواند تصویر را روی هر سطحی تابانده و آن را به یک سطح تعاملی تبدیل کند.

این دستگاه ابتدا با استفاده از دوربین و آینه، به بررسی محیط اطراف می‌پردازد سپس داده‌های دریافتی خود را به تلفن همراه هوشمند ارسال می‌کند. تلفن همراه هوشمند با استفاده از داده‌های دریافتی از جی.پی.اس و نیز اینترنت، تصاویر دریافتی را ارزیابی می‌کند سپس داده‌های حاصل شده را روی سطح مقابل (از هر نوعی که باشد) می‌تاباند. از آنجا که کل این دستگاه دورگردن فرد قرار می‌گیرد، دوربین می‌تواند تصویر چیزی را که در برابر فرد قرار دارد ارزیابی کرده و اطلاعات مربوط به آن را نمایش دهد. به عنوان مثال، اگر کاربر به یک فروشگاه معمولی برود و یک قوطی سوپ را از قفسه برداشته و در دست بگیرد، این دستگاه اطلاعاتی از قیبل مواد اولیه به کار رفته در سوپ، ارزش غذایی و حتی نظرات دیگر مشتریان را که در اینترنت یافته در سطحی که در برابر فرد قرار دارد، نمایش می‌دهد.

اما دامنه قابلیت‌های فناوری حس ششم به همین جا ختم نمی‌شود. کاربر با استفاده از انگشتان خود (که روی هر یک از آنها کلاهکی کوچک و رنگی قرار داده) وارد منوی ظاهر شده روی سطح مقابل خود می‌شود و به اطلاعاتی بیشتر (نظیر محصولات مشابه و...) دست می‌یابد. همچنین برخی حرکات دست برای این فناروی معنای خاصی دارد. برای نمونه با کشیدن یک دایره روی مچ دست، این دستگاه تصویر یک ساعت مچی را روی مچ دست تابانده و به این ترتیب می‌توان زمان دقیق را دریافت کرد.

گوشی‌های هوشمند هم از قافله عقب نمانده‌اند

با گسترش استفاده از تلفن‌های همراه هوشمند، به کارگیری قابلیت واقعیت افزوده در آن شتاب دوچندانی یافته است. امروزه ابزارک (app)‌های متفاوتی در این زمینه طراحی شده است. یکی از این ابزارک‌ها که در دسترس کاربران هلندی قرار دارد، Layar نام دارد.

این سیستم قادر است با استفاده از داده‌های دریافتی از جی.پی.اس و نیز اینترنت، اطلاعاتی در مورد محیطی که فرد در آن قرار دارد نمایش دهد. کافی است کاربر تلفن همراه خود را در برابر مکان مورد نظر در دست گیرد تا اطلاعاتی در مورد آن مکان روی تصویری که فرد از طریق دوربین از مکان روبه‌روی خود دارد روی صفحه نمایش ظاهرا شود. البته دامنه این اطلاعات بسیار گسترده است.

به عنوان نمونه اگر در حال قدم زدن در یک شهر با ساختمانی جالب برخورد کنیم، این ابزارک می‌تواند اطلاعاتی در مورد شرکتی که آن ساختمان را کرایه کرده است، عکس‌هایی از این ساختمان در شبکه‌های اجتماعی و حتی تاریخچه آن در ویکی پدیا را ارائه کند.

باز هم گوگل پیشتاز می‌شود

عینک گوگلی شاید یکی از معروف‌ترین محصولاتی باشد که با وجود عرضه نشدن به بازار، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. اساس کار این نوآوری، بر پایه واقعیت افزوده است. به این ترتیب فردی که این عینک را بر چشم می‌زند، می‌تواند اطلاعات بیشتری در مورد چیزهایی که به آنها می‌نگرد دریافت کند.

به عنوان نمونه، با نگاه کردن به یک جاذبه گردشگری می‌توان اطلاعاتی درباره قدمت، ساعات کار، قیمت بلیت و نیز آمارهایی در مورد آن را مشاهده کرد. این اطلاعات روی شیشه این عینک و کنار آنچه به صورت معمول می‌بینیم، جای می‌گیرد. در این صورت شاید دیگر به یک راهنمای گردشگری نیاز نباشد و هر کس بتواند به تنهایی به اطلاعات موردنیاز خود دست یابد.

همچنین در آینده امکان مشاهده کوتاه‌ترین مسیر برای رسیدن به مقصد مورد نظر و اطلاعاتی از این دست نیز فراهم می‌شود. با توجه به گستردگی دامنه قابلیت‌های عینک گوگلی، شاید در آینده شاهد توانایی‌های حیرت‌آوری دراین محصول شرکت گوگل باشیم.

واقعیت افزوده به کمک رانندگی می‌آید

برتری‌های بی‌بدیل واقعیت افزوده، دست‌اندرکاران صنایع خودروسازی را نیز به سمت استفاده از این فناوری‌ها سوق داده است. چندی پیش یکی از شرکت‌های مطرح خودروسازی دنیا از بهره‌گیری فناوری واقعیت افزوده در برخی محصولات خود خبرداد. با این فناوری راننده می‌تواند اطلاعاتی در مورد سرعت و شتاب خود و خودرویی را که از مقابل می‌آید روی شیشه مقابل خود مشاهده کند. همچنین در صورت وجود دست‌انداز یا جسمی مشکوک در جاده و وجود خودرویی در مقابل، این سیستم تصویر امن‌ترین مسیر را روی شیشه نمایش می‌دهد.

واقعیت افزوده، فرصت یا تهدید؟

هر وسیله ساخته دست بشر بی شک مزایا و معایبی دارد و فناوری‌های مبتنی بر واقعیت افزوده از این امر مستثنا نیستند. یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های پیش رو در استفاده از این فناوری‌ها، بحث حریم خصوصی افراد است. این‌که روزی یک فرد فقط با نگاه کردن به صورت ما از طریق عینک گوگلی، اطلاعات خصوصی ما را از شبکه‌های اجتماعی دریافت کند، در واقع حریم خصوصی ما و البته همه انسان‌های اطراف ما نقض می‌شود.

البته بجز این معایب، این فناوری مزایای گسترده‌ای برای زندگی ما به همراه خواهد داشت؛ از جمله این‌که بدون زحمت تایپ کردن و جستجو در اینترنت، می‌توان براحتی به منبعی گسترده‌تر از اطلاعات دسترسی پیدا کنیم. شاید دیدن از زاویه نگاه ربات‌های انسان نما در فیلم‌های علمی ـ تخیلی، برای نسل آینده دیگر عجیب نباشد!

صالح سپهری‌فر