دشواری‌های داروخانه‌داری در روستا

بی‌عدالتی در توزیع دارو، گردش مالی نامناسب و معوقات بیمه‌ای، تمایل مردم به خرید داروهای بدون نسخه و درمان خودسرانه به علت پایین بودن سرانه درمان، رفتار دوگانه و تبعیض‌آمیز برخی مسئولان و شرکت‌های دارویی با داروخانه‌های ضعیف بر مبنای نگاه تجاری و مشکلات مربوط به دریافت پروانه تاسیس داروخانه در شهر، همگی بخشی از مشکلات و معضلاتی است که بتدریج داروخانه‌های روستایی بسیاری را به سمت ورشکستگی و تعطیلی سوق می‌دهد و چراغ آنها را کم‌سو و خاموش می‌کند.

برخوردهای تبعیض‌آمیز

محمد کیاقادی، دکتر داروسازی که از اواخر دهه 70 در روستای وسطی‌کلا از توابع شهرستان آمل مشغول ارائه خدمت به مردم است، در این ‌باره به ایسنا می‌گوید: با وجود این ‌که با سختی و مصیبت در این منطقه مشغول به کار هستم، اما آنچه بیش از این آزارم می‌دهد، نگاه تجاری و تبعیض‌آمیز برخی مسئولان، شرکت‌های داروسازی و بازرسان به این حرفه و صاحبان آن است. وی با بیان این‌ که تمام دکترهای داروساز در یک سطح درس خوانده، سختی کشیده‌اند و نیازمند احترام هستند، می‌افزاید: از مسئولان می‌خواهم داروخانه‌ها را به یک چشم نگاه کنند، نه این‌ که چون فلان داروخانه شبانه‌روزی سطح شهر از لحاظ درخواست دارو وضع خوبی دارد با او به گونه متفاوت و ویژه‌ای برخورد کنند.

این دکتر داروساز می‌افزاید: وقتی برای تاسیس یک داروخانه در روستا امتیاز می‌گرفتیم به ما گفتند اگر به روستا بروید بعد از چند سال نسبت به کسانی که متقاضی تاسیس داروخانه در شهر هستند، در اولویت بوده و از امتیاز ویژه برخوردار خواهید شد، من هم با همین هدف در روستا داروخانه تاسیس کردم که بتوانم چند سال بعد به شهر بروم، اما متاسفانه من و دیگر همکارانم با قوانینی چون کمیسیون ماده 20 روبه‌رو شدیم که براساس آن دیگر چنین چیزی امکان‌پذیر نبود، مگر این‌که امتیاز فعلی ابطال شود و ابطال به این معناست که از ابتدا در نوبت قرار بگیرید یا از امتیازات مثبت شما کسر شود.

در همین حال، رئیس انجمن داروسازان و رئیس کمیسیون ارتقای امور داروخانه‌های سازمان غذا و دارو به قوانین مربوط به داروخانه‌های روستایی و مناطق محروم اشاره می‌کند و می‌گوید: در قوانین مربوط به تاسیس و صدور مجوز داروخانه‌ها آمده است که اگر کسی بخواهد دوباره برای دریافت پروانه داروخانه اقدام کند یا باید داروخانه فعلی‌اش را به فروش برساند یا پروانه‌اش را باطل کند.

رهبر مژدهی‌آذر می‌افزاید: در صورتی که نظر ما بر این بود که آن دسته از داروسازانی که بیش از ده سال است در مناطق روستایی خدمت می‌کنند، امتیازاتی دریافت کرده و به عنوان مثال نیازی نباشد در نوبت دریافت مجوز قرار بگیرند یا پروانه‌شان را ابطال کنند که این مساله در قانون هم برای این افراد در نظر گرفته شده است.

با این حال کیاقادی، دکتر داروساز روستای وسطی کلا، در واکنش به اظهارات رئیس انجمن داروسازان می‌گوید: چنین چیزی وجود ندارد؛ چون وقتی در فلان شهر اعلام می‌شود که امتیاز چند داروخانه واگذار می‌شود به ما فراخوان نمی‌دهند؟

صورتم را با سیلی سرخ نگه می‌دارم

این دکتر داروساز وضع اقتصادی داروخانه‌های روستایی را نامناسب توصیف می‌کند و با بیان این‌ که به مرحله‌ای رسیده‌‌ام که باید هر روز صورتم را با سیلی سرخ نگه دارم، می‌گوید: وقتی داروخانه‌ها با معوقات چند ماهه بیمه‌ها دست به گریبانند و  99 درصد داروهای موجود در این داروخانه‌ها، از سوی بیمه روستایی پوشش داده می‌شود و بیمه روستایی هم چندان اهمیتی قائل نیست، به جایی رسیده‌ایم که فقط داریم از خود دارو کسب درآمد می‌کنیم و نه از سود آن!

درآمدی از داروخانه ندارم

داروخانه دکتر مهدی قاسم‌زاده در «مرتضی‌گرد» از شهرک‌های حاشیه‌ای جنوب شرق پایتخت قرار دارد.

قاسم زاده با بیان این‌که مردم این منطقه به دلیل ضعف فرهنگی و بنیه مالی، برای سلامت خود ارزش چندانی قائل نیستند و به همین دلیل بیشتر تمایل دارند داروهای OTC را خریداری و مصرف کنند، از عملکرد سازمان‌های بیمه‌گر اعلام نارضایتی می‌کند و می‌گوید: دیرکرد پرداخت مطالبات از سوی بیمه‌ها و عقب‌افتادگی‌های بیش از شش ماه به ما فشار وارد می‌کند.

وی با بیان این‌که مطالبات این داروخانه کوچک روستایی از بیمه‌ها به ماهانه 5/2 میلیون تومان می‌رسد و این میزان برای یک داروخانه کوچک بسیار بالاست و با بلوکه شدن سرمایه در بیمه، سود داروها از بین می‌رود، می‌افزاید: بعد از شش ماه هیچ درآمدی از داروخانه‌ام نداشته‌ام و ناچارم مبالغی که از مردم دریافت می‌کنم، صرف حقوق کارکنان و پرداخت مطالبات شرکت‌های دارویی کنم.

این دکتر داروساز درباره وجود کمبودهای دارویی در این منطقه می‌گوید: اکنون بخشی از داروهای خارجی که وارد کشور نمی‌شود، همه را درگیر کرده است و ما 30 تا 60 درصد بیماران را به هلال‌احمر یا داروخانه‌های شبانه‌روزی دولتی ارجاع می‌دهیم، اما داروهای ساخت داخل کم و بیش موجود است و توزیع می‌شود.

قاسم‌زاده با بیان این‌که اکنون شرکت‌های دارویی به علت مشکلات ارزی دیگر امتیازاتی برای داروخانه‌داران در نظر نمی‌گیرند، تصریح می‌کند: پیش از این شرکت‌های داروسازی چند ماه به داروخانه‌ها برای پرداخت مبلغ دارو فرصت می‌دادند، اما اکنون ناچاریم چک‌های 30 روزه بنویسیم یا مبلغ دارو را همان زمان تحویل و به اصطلاح پای بار پرداخت کنیم. این مساله بویژه برای داروخانه‌های ضعیف دردسرهای بسیاری ایجاد کرده است.

داروخانه‌ام را در روستا تعطیل کردم

دکتر مسعود فرازوقت که اکنون مسئول فنی یکی از داروخانه‌های اصفهان است، چند سال پیش ناچار می‌شود داروخانه‌اش را در روستای اژیه منطقه ورزنه از توابع استان اصفهان تعطیل کند. خودش مشکلات مالی و نداشتن سرمایه اولیه را بزرگ‌ترین علت این اتفاق می‌داند.

وی با اشاره به این‌که یکی از مشکلات اساسی داروخانه‌داری در مناطق محروم، نداشتن سرمایه اولیه است، عنوان می‌کند: معمولا کسب درآمد از داروخانه‌های روستایی چندان بالا نیست و صاحبان داروخانه برای اداره داروخانه بویژه در سال‌های اولیه تاسیس آن با مشکلات عدیده‌ای روبه‌رو می‌شوند.

این دکتر داروساز می‌گوید: اگر وام‌هایی حتی در حد ده میلیون تومان به داروخانه‌های تازه تاسیس تعلق بگیرد، بسیاری از این مشکلات حل می‌شود. فرازوقت یکی از دلایل مهم داروسازان جوان برای تاسیس داروخانه در مناطق روستایی را کسب امتیاز برای راه‌اندازی داروخانه در شهر می‌داند و می‌گوید: با وجود این‌که به ما هم گفتند می‌توانید در مناطق محروم داروخانه داشته باشید و در شهرهای بزرگ در نوبت دریافت پروانه تاسیس قرار بگیرید، اما ناچار به تعطیل کردن داروخانه‌مان در مناطق روستایی شدیم.

این دکتر داروساز ضمن انتقاد از تغییر سریع قوانین در کشور خاطرنشان می‌کند: بسیاری برای چند سال آینده خود برنامه‌ریزی می‌کنند، اما قانون یک یا دو سال بعد از استقرار آنها در داروخانه‌های مناطق روستایی تغییر می‌کند و به ناامیدی این افراد منجر می‌شود.

فرازوقت با اشاره به مشکل پرداخت مالیات به عنوان یکی دیگر از مشکلات داروخانه‌داران روستایی می‌گوید، متاسفانه با وجود این‌که درآمد داروخانه‌های روستایی همانند داروخانه‌های شهر نیست، اما ناچارند همان مالیات‌ها را بپردازند که برای بسیاری از آنها سنگین است.