ناسزا بگویید، ناسزا می‌شنوید

وقتی کودکی ناسزا می‌گوید، اولین متهم، خانواده و والدین او هستند که از این موضوع شرمسار می‌شوند. نکته‌ای که همه والدین باید مد نظر داشته باشند آن است که آنها معلم و مربی فرزندشان هستند، پس رفتار مورد انتظارشان را باید به طور دقیق برای کودک خود توضیح و به او فرصت دهند تا آن رفتار را تمرین کند سپس متناسب با رفتار کودک، مشوق او باشند یا با انتقادهای سازنده و درست، او را نسبت به رفتار اشتباهش آگاه کنند.

بر این اساس حتی گاهی لازم است تا بدزبانی و ناسزاگویی کودک نادیده گرفته شود؛ زیرا کودک باید آگاه شود که وقتی ناسزا می‌گوید، مورد توجه قرار نمی‌گیرد. اولین مساله‌ای که درباره ناسزاگویی کودکان مطرح می‌شود، این است که این کلمات را از کجا آموخته است. کودکان براحتی از طریق مشاهده کردن و شنیدن می‌آموزند و اگر والدین در منزل ناسزا می‌گویند، نباید انتظار داشته باشند فرزندشان گزینشی رفتار کند و فقط رفتارهای شایسته آنها را تکرار کند؛ بنابراین فضایی که کودک در آن قرار دارد، اهمیت دارد. پس والدین باید سعی کنند در منزل رفتارهای مناسب و الفاظ شایسته را به‌کار ببرند و با یکدیگر با احترام سخن بگویند.

همچنین پدر‌ها و مادرها باید کودکان را از معنی الفاظی که به کار می‌برند، با زبان ساده و مودبانه آگاه کنند. گاهی کودکان بدون این‌که معنی کلمات را بدانند، آنها را به کار می‌برند و تکرار می‌کنند و برای آنها به صورت عادت در می‌آید. در این مواقع باید با فرزند خود گفت‌وگو کنند و با زبانی ساده، معنای ناشایست الفاظی را که به کار می‌برند، برایشان توضیح دهند و به آنها بگویند که این الفاظ باعث می‌شود دیگران درباره آنها چگونه فکر کنند.

یکی از بهترین توصیه‌ها به والدین در این زمینه آموزش روش‌های کنترل و ابراز خشم به فرزند است؛ یعنی اگر کودکی هنگام عصبانیت ناسزا می‌گوید به او کمک کنند تا یاد بگیرد، چگونه احساسات خود را بیان کند.

نکته مهم دیگر، همدلی با کودک است؛ یعنی والدین باید بدقت به حرف‌های فرزندشان گوش دهند و از آنچه او می‌بیند، تصویری ذهنی برای خود بسازند و برای راهنمایی یا دلداری‌اش وقتی که ناراحت است، با لحنی آرام و قاطعانه با او صحبت کنند. پس از این‌که فرزندشان کمی آرام گرفت به جای آن که به او بگویند چه کاری را نباید انجام دهد، بگویند که چه کاری را باید انجام دهد و در صورت امکان، درباره زمان انجام کار یا چگونگی انجام آن، به او حق انتخاب بدهند.

نباید فراموش کرد که توجه کردن به کودک در زمانی که ناسزا نمی‌گوید، نیاز به توجه او را برطرف می‌کند؛ یعنی فقط کودک را وقتی ناسزا می‌گوید، نباید مورد توجه قرار داد. والدین باید تغییر هرچند کوچک در رفتار کودک را پیدا کنند و انتظار بیش از حد از او نداشته باشند و رفتار نزدیک به هدف مطلوب را مورد تشویق قرار دهند.