حاجی فیروز تحریف شده

هر چند در تمام متونی که به آیین‌های نوروزی ایرانیان پرداخته شده به اسم حاجی فیروز یا معادله‌ای مانند بابا نوروز و عمونوروز اشاره شده، اما تاریخچه ظهور حاجی فیروز بدرستی معلوم نیست.

با وجود این حاجی فیروز نشانه رسیدن نوروز است و در یک تعریف ساده مردی است که صورتش را سیاه می‌کند، لباس قرمز می‌پوشد، دایره می‌زند، ترانه مخصوصی می‌خواند و روح شادی و نشاط را به میان مردم می‌آورد.

حاجی فیروز با هدیه دادن پول، شیرینی و تخم مرغ رنگی به کودکان دل آنها را شاد می‌کند.

در فرهنگ معین هم به این مساله اشاره شده و مقابل اسم بابانوروز نوشته است: در اصطلاح کودکان، پیری که به شب نوروز (شب اول سال) جامه نو و شیرینی و بازیچه برای کودکان آرد، نظیر بابانوئل مسیحیان.

این، همه آن چیزی است که در مورد حاجی فیروز می‌دانیم و بیشتر از این هم صحبتی از او نمی‌شود. اما فرض کنید یکی از همین کشورهای همسایه که حالا مولانا، ساز‌تار و حتی نظامی و ابن سینا را هم به نام خودشان زده‌اند، جشن نوروز داشتند.

اگر داشتند شک نکنید که حاجی فیروز را مال خودشان کرده بودند و کار را به جایی رسانده بودند که بابا نوئل اروپاییان نیز کاری تقلیدی از حاجی فیروز آنها بوده است و چه داستان‌ها که این وسط ساخته نمی‌شد.

اگر این کار انجام می‌شد تازه یادمان می‌آمد که بیاییم و قدر این نماد انسانی آمدن نوروز را بدانیم و کمی به آن ارزش دهیم که ارزش دادن به این نماد‌ها یعنی احترام به فرهنگ و ارزش نهادن به آیین‌های مردمی، اما حیف!

حیف که گاه حاجی فیروزی که می​بینیم یک متکدی اغلب معتاد است که نای خواندن و شادی ندارد و حتی گاهی با همان لباس نمادین شیشه ماشین‌ها را پاک می‌کند و فال فروش و گل‌فروش هم می‌شود. کاش کمی به ترانه‌اش گوش می‌دادیم و یک «نیگا» به او می‌انداختیم.

مستوره برادران نصیری - دبیر گروه جامعه