اعتماد مردم به تلویزیون

سریال‌هایی که طی سال‌های اخیر ساخته شده‌اند معمولا با توجه به این خصلت برنامه‌سازی در سیما، از پژوهش و تحقیق بخوبی استفاده کرده‌اند. ژانر پرطرفدار سریال‌های تاریخی ـ مذهبی همیشه سردمدار استفاده موثر از تحقیق است. نمونه درخشانی که همین اواخر با توجه کامل به تحقیقات، هم جذابیت فراوانی داشت و هم مورد تائید محققان قرار گرفت، ‌مجموعه «مختارنامه» بود.

سریال‌هایی که به زمان معاصر می‌پردازند نیز از پژوهش بی‌نیاز نیستند. بسیاری از مسائل و معضلات امروزی که در قالب سریال‌های داستانی ساخته و عرضه می‌شوند، درباره رخدادها و وقایعی است که به فراخور شرایط خاص اجتماعی ـ فرهنگی پیچیدگی‌های منحصر به فردی دارند؛ مثلا وقتی سریالی ساخته می‌شود که قصد دارد به تجارت شبکه‌ای (نت ورک مارکتینگ) ‌بپردازد و عوارض و پلشتی پنهان شده در عمق مسائلی مانند گلدکوئیست و... را عیان کند باید با تحقیقی گسترده و مفصل همراه باشد، وگرنه نه‌تنها دستاوردی نخواهد داشت بلکه سبب می‌شود ذهنیت مخاطب با زخمه‌هایی متعدد روبه‌رو شود.

نمونه‌ای از سریال‌های با پژوهش ساخته شده در سال‌های اخیر، مجموعه جذاب و موفق «هوش سیاه» است؛ سریالی پلیسی و منسجم که با استفاده هوشمندانه از پرونده‌های واقعی و ترکیب آن با قواعد ژانر پلیسی و البته داستانی تودرتو و جذاب،‌ به یک مجموعه موفق تمام‌عیار بدل شد.

پژوهش برای نگارش یک فیلمنامه موفق، موتور محرک قوی و کارآمدی است که می‌تواند نقشه راه را بسادگی برای نویسنده و سازنده مشخص کند. درواقع در مرحله پژوهش، پتانسیل و ویژگی‌های اثر بخوبی عیان می‌شود و نویسنده متوجه می‌شود برای ایجاد جذابیت و اطلاع‌رسانی توامان باید از کدام بخش‌های موضوع بهره گیرد.

معضلی که بعضا دامنگیر نگارش متن‌های تلویزیونی می‌شود، بی‌توجهی تهیه‌کننده و نویسنده به مرحله تحقیق و پژوهش است. حتی در مورد برخی سریال‌های پرهزینه هم متاسفانه گاهی دیده می‌شود این اتفاق می‌افتد. نتیجه چنین کوتاهی خطرناکی معمولا در نتیجه کار خود را بخوبی نشان می‌دهد و نه‌تنها جذابیت لازم در اثر دیده نمی‌شود، بلکه مشکلاتی نظیر فقدان توضیح منطقی سبب می‌شود بیننده بسرعت اعتماد خود را به آنها از دست بدهد، هرچند طی سال‌های اخیر خوشبختانه کمتر نمونه‌ای دیده شده که از تحقیقات لازم سر باز زده باشد.

سریال‌سازی به عنوان مهم‌ترین و پرمخاطب‌ترین بخش فعالیت نمایشی صدا و سیما، بار سنگینی در زمینه برطرف کردن نیازهای مردم بر دوش دارد. گزاف نیست اگر بگوییم مخاطب میلیونی سریال‌ها که از پیش تضمین شده است، فرصتی یگانه برای برنامه‌سازان تلویزیونی ماست تا با سخت و جدی گرفتن کار و وظیفه خودشان و با ارائه آثاری کیفی و ممتاز، در مسیر جلب رضایت مردمی گام بردارند که به تعبیر تمام بزرگان،‌ ولی نعمت ما هستند.

ساخت برنامه تلویزیونی با توجه به گستردگی نفوذ این رسانه در کشور ما، فعالیتی خطیر و استراتژیک است. نداشتن درک درست از اهمیت این نوع فعالیت هنری می‌تواند با انجام ندادن مرحله تحقیق شروع شود و گام اول که کج برداشته شد، نتیجه مشخص است. موفق‌ترین برنامه‌های تلویزیونی طی سال‌های اخیر همان‌هایی بوده‌اند که هم سختگیرانه مرحله پژوهش را پشت‌سر گذاشته و هم به نتایج پژوهش‌های خود پایبند بوده‌اند. صدا و سیما که نشان داده کیفیت آثار برایش اولویت دارد، به یقین با جدی گرفتن مرحله پژوهش و تحقیق، دستاورهای کیفی بیشتری خواهد داشت.

حمید سلیمی