فصل سرما و خطر مصرف زیاد آنتی بیوتیک در کودکان

جام جم آنلاین:هر ساله با آغاز فصل سرما، مشکلاتی همچون گلودرد، سرماخوردگی و آنفلوآنزا در میان کودکان شیوع پیدا می کند، معمولا در چنین مواردی والدین با مراجعه به پزشک انتظار دریافت نسخه ای را دارند

کد خبر: ۵۳۸۹۶

که در آن مصرف آنتی بیوتیک ها تجویز شده است.
حتی در بسیاری موارد از این که بدون نسخه یا دست خالی از مطب پزشک خارج شوند، ناراضی هستند.

نحوه عمل آنتی بیوتیک ها
آنتی بیوتیک ها اول بار در دهه 1940 مورد استفاده قرار گرفتند و مطمئنا یکی از تحولات عظیم در علم پزشکی محسوب می شوند. اما مصرف زیاد آنها منجر به ایجاد سویه های مقاوم باکتری هایی شده است که به درمان پاسخ نمی دهند. به علاوه کودکی که در موارد غیرضروری این داروها را مصرف می کند به مشکلات مختلف همچون ناراحتی معده و اسهال دچار می شود.
به منظور درک عملکرد آنتی بیوتیک ها آشنایی با دو گروه از میکربهای عامل ایجاد بیماری در کودکان ضروری به نظر می رسد. این دو گروه مهم ، باکتری ها و ویروسها هستند، گرچه برخی باکتریها و ویروسهای خاص بیماریهایی با علایم مشابه ایجاد می کنند، روش تکثیر و گسترش بیماری توسط آنها کاملا متفاوت است.
باکتریها، ارگانیسم های زنده تک سلولی هستند که از طریق تهاجم به سلول های انسانی یا حیوانی سالم ، تولید ترکسین یا تکثیر به صورت توده های انبوه که با فرآیندهای طبیعی بدن تداخل می کنند، باعث ایجاد بیماری می شوند.
آنتی بیوتیک ها با کشتن این ارگانیسم های زنده ، از طریق توقف رشد و تکثیر آنها، بر علیه باکتری ها موثرند، و این اثر را مشخصا با تخریب دیواره سلولی حفاظت بخش سلول باکتری اعمال می کنند.
اما ویروسها زنده نیستند (در خارج از سلول میزبان) و به خودی خود فعالیت حیاتی ندارند. آنها مجموعه ای از ملکول هایی هستند که تنها پس از تهاجم به سلولهای زنده دیگر و ورود به آنها قادر به زنده ماندن ، رشد و تکثیر هستند.
برخی از ویروسها پیش از آن که بیماری ایجاد کنند توسط سیستم ایمنی خود بدن دفع می شوند اما دیگر انواع آنها (مانند ویروس سرماخوردگی ، آنفلوآنزا و آبله مرغان) باید دوره خود را بگذرانند.
به دلیل این که این نوع میکربها در خارج از سلول ، زنده نیستند و دیواره سلولی ندارند به هیچ وجه به آنتی بیوتیک ها پاسخ نمی دهند.

چرا مصرف زیاد آنتی بیوتیک ها مضر است؛
اکنون مشخص می شود که مصرف آنتی بیوتیک برای درمان سرماخوردگی و دیگر بیماری های ویروسی نه تنها موثر نیست ، بلکه اثر جانبی خطرناکی نیز در پی دارد و آن این که با گذشت زمان، این عمل به ایجاد سویه های ابر میکرب یعنی انواع مقاوم که کشتن آنها دشوارتر است ، کمک می کند.
این حالت را «مقاومت باکتریایی» گویند. در صورتی که کودک به دلایل غلط و به کرات تحت درمان آنتی بیوتیکی قرار گیرد، باکتری های «خوب» که در شرایط طبیعی در بدن زندگی می کنند به طور غیرعمد همراه با انواع «بد» یا بیماریزا از بدن دفع می شوند.
این باکتری های مقاوم که در تعداد زیادی قادر به ایجاد بیماری هستند، ممکن است زنده مانده و رشد مجدد را از سر گیرند.
و این امر از تاثیر آنتی بیوتیک ها می کاهد، زمانی که کودک بار دیگر واقعا به یک عفونت باکتریایی دچار شود.
این یک معضل فراگیر است. باکتری هایی که زمانی بشدت به آنتی بیوتیک پاسخ می دادند، به طور قابل ملاحظه ای نسبت به آنها مقاوم شده اند.
از میان آن دسته میکربهایی که درمانشان دشوار شده است می توان به عوامل ایجاد کننده ذات الریه ، عفونت های دستگاه ادراری ، عفونت های گوش میانی ، عفونت های پوست و مننژیت اشاره کرد.

مصرف بی خطر آنتی بیوتیک ها
بنابراین وقتی فرزندتان بیمار می شود، برای به حداقل رساندن احتمال مقاومت باکتریایی نکات زیرا را در نظر بگیرید:
-با پزشکتان مشورت کنید. اجازه دهید بیماری های خفیف (بویژه گروهی که به نظر می رسد توسط ویروس ها ایجاد شده باشند) دوره خود را سپری کنند تا بدین صورت از ایجاد میکربهای مقاوم به دارو اجتناب شود.
اما حتی درمان یک بیماری خفیف را هم به پزشک واگذار کنید. حتی اگر نشانه های بیماری در فرزندتان بدتر نشود و بلکه کاهش یابد، با این وصف جانب احتیاط را گرفته او را تحت ارزیابی قرار دهید.
-سوال کنید. در مطب پزشک درباره عامل ایجاد بیماری (باکتری یا ویروس ) سوال کنید و در مورد مصرف آنتی بیوتیک ها و خطرات و مزایای آن اطلاع کسب کنید. مطالعات اخیر نشان داده اند 80 درصد موارد عفونت های گوش میانی بدون استفاده از آنتی بیوتیک خود به خود بهبود می یابند. (چرا که بسیاری از آنها به احتمال زیاد عفونت ویروسی هستند). این بدان معنی است که بسته به علایم مشاهده شده در کودک و آزمایشات بدنی ، شاید پزشک معالج پیش از تجویز آنتی بیوتیک منتظر باشد تا ببیند طی یک یا دو روز بعد حال کودک چه تغییری می کند.
از پزشک درباره راههای درمان بدون آنتی بیوتیک ، علایم و مشکلاتی که کودک را آزار می دهد، همچون گرفتگی بینی ، یا خشکی گلو جویا شوید.

استفاده مناسب از دارو
آنتی بیوتیک ها تنها زمانی موثر واقع می شوند که طبق تجویز پزشک به طور کامل مصرف شوند و برای ایفای نقش خود به زمان نیاز دارند.
بنابراین انتظار نداشته باشید پس از دریافت اولین دز دارو فرزندتان احساس بهبودی کند. معمولا پس از یک یا دو روز احساس بهتری پیدا می کند.
همچنین اجازه ندهید بیش از زمان تجویز شده ، دارو مصرف شود. و مهم تر از همه این که ، هرگز از آنتی بیوتیک هایی که در گوشه و کنار خانه دارید استفاده نکنید شاید تاریخ مصرف آنها به پایان رسیده باشد.
هرگز آنتی بیوتیک را که برای شخص دیگری تجویز شده به کار نبرید. در هر کودک ، دز مصرف متفاوت است. نگه داشتن این داروها برای مصرف مجدد در بیماری احتمالی بعد نیز ایده مناسبی نیست.
پس از پایان دوره مصرف کامل آنتی بیوتیک توسط کود، باقیمانده آن را فورا دور بریزید. این توصیه بویژه در مورد داروهایی است که به شکل مایع در دسترس قرار می گیرند، چرا که بسیاری از آنها در مدت کوتاهی منتفی می شوند.