کارشناسان نیاز مالی را اصلیترین دلیل پذیرش تابعیت خارجی توسط ورزشکاران ایرانی میدانند
پیشنهادهای اغواکننده برای جذب ستارهها
موج جدیدی در ورزش به وجود آمده است، موجی که ورزشکاران شناختهشده، مطرح و مدالآور ایرانی را به آن سوی مرزها میبرد و به تابعیت کشورهای دیگر درمیآورد. کوچ ورزشکاران رشتههای مختلف ورزشی به کشورهای دیگر و گرفتن تابعیت آن کشور مشکل جدید ورزش ایران است، چرا که ورزش ما همیشه در هر مقطع و در هر رشتهای وابسته به ستارهها و ورزشکارانش است. پذیرفتن تابعیت یک کشور برای حضور در تیم ملی ورزشی آن کشور جریانی است که از سالها پیش در ورزش ایران آغاز شد، اما روند آن طی سالهای اخیر شدت بیشتری به خود گرفته است.
یک آمار رو به افزایش
جریانی که ورزشکاران ایرانی و آینده حرفهایشان را به آن سوی مرزها هدایت میکند بیش از هر رشتهای کشتی و بخصوص کشتیفرنگی را تحت تاثیر خود قرار داده است. موقعیت قابل توجه و زبانزد کشتی ایران در دنیا از یکسو و مشکلات مالی و متعدد کشتیگیران از سوی دیگر باعث شده تعدادی از کشتیگیران برای حضور در کشتی آذربایجان وسوسه شوند، البته هستند ورزشکارانی که هرچند هم پیشنهادهای مالی اغواکننده باشد، حاضر نمیشوند کشورشان را ترک کرده و تحت پرچم کشور دیگری در عرصه رقابتها حاضر شوند. نمونه بارز این مساله در گذشته حسین رضازاده بود که بعد از قهرمانیاش در المپیک راضی نشد به پیشنهاد چند میلیون دلاری ترکیه برای حضور در ترکیب تیم ملی این کشور پاسخ مثبت دهد. در حقیقت وزنهبرداری ترکیه که میخواست مثل نعیم سلیمان اوغلو بلغاری، وزنهبردار شاخص دیگری مانند حسین رضازاده را به چنگ آورد، هیچ فکر نمیکرد با نه بزرگ قهرمان سرافراز ایرانی مواجه شود. از جدیدیها هم میتوان به پاسخ منفی محمدرضا آذرشکیب، آزادکار سنگینوزن کشورمان اشاره کرد که حاضر نشد برای ادامه کشتی قهرمانیاش، راه باکو را در پیش بگیرد.
به هر حال سرمایهگذاری کشورهایی همچون آذربایجان روی کشتی و در اولویت قراردادن نتیجهگیری توسط این کشور مزید بر علت شده تا تعدادی از قهرمانان برای کوچ به این کشور وسوسه شوند.
درآمد 4000 دلاری طهماسبی
سامان طهماسبی آغازگر پروسه نامطلوب و بحثبرانگیز کوچ کشتیگیران ایرانی به آذربایجان و حضور آنها در تیم ملی این کشور بود. طهماسبی سال 2006 و در رقابتهای جهانی گوانگجو چین به عنوان عضوی از تیم ملی کشتیفرنگی ایران به مدال برنز رقابتها دست یافت و یکسال بعد نیز در همین رقابتها که به میزبانی باکو برگزار شد مجدد مدال برنز کسب کرد. این کشتیگیر وزن 84 کیلوگرم تیم ملی کشتیفرنگی ایران در همان سال و در رقابتهای قهرمانی آسیا که به میزبانی بیشکک قرقیزستان برگزار شد مدال طلا را به گردن آویخت. در شرایطی که انتظار میرفت این کشتیگیر طی سالهای بعد افتخارات جدید و مهمتری برای کشتی ایران به دست بیاورد، آذربایجانیها برای اینکه او را به تابعیت کشور خودشان دربیاورند دست به کار شدند و طهماسبی که از شرایط مالی خود در ایران و میزان حقوق و پاداشهایی که به او تعلق میگرفت ناراضی بود، سریع به پیشنهاد آذربایجانیها پاسخ مثبت داد. طهماسبی اکنون برای تیم ملی کشتیفرنگی آذربایجان روی تشک میرود و در سال 2010 نیز در رقابتهای جهانی کشتیفرنگی مسکو مقابل تیم ایران قرار گرفت، اما مقابل طالب نعمتپور شکست خورد. طهماسبی اکنون در آذربایجان ماهانه 4000 دلار درآمد دارد و برای هر مدال اروپایی و جهانی مبلغی معادل 100 تا 200 هزار دلار دریافت میکند.
تلاش غیرقانونی هاشمزاده
پس از سامان طهماسبی، مسعود هاشمزاده دومین کشتیگیری است که به پیشنهاد آذربایجانیها پاسخ مثبت داد و برای تیم ملی کشتیفرنگی این کشور به میدان رفت. هاشمزاده سی و یک ساله زمانی که برای تیم ملی کشتیفرنگی آذربایجان در یک مسابقه بینالمللی به میدان رفت مورد انتقاد شدید فدراسیون کشتی قرار گرفت. عارف ربطی، دبیر فدراسیون کشتی ضمن انتقاد از این حرکت هاشمزاده گفت که با او برخورد شدیدی صورت میگیرد. هاشمزاده که در وزن 120 کیلوگرم کشتی میگیرد در المپیک 2004 آتن همراه تیم ملی کشتیفرنگی ایران در عرصه رقابتها شرکت کرد. این کشتیگیر در المپیک پکن نیز حضور داشت، اما همان چیزی که سامان طهماسبی را به کشتی آذربایجان کشاند او را هم به تیم ملی کشتیفرنگی آذربایجان برد. هاشمزاده بارها از اینکه درآمد قابل توجهی در کشتی ندارد صحبت کرد و از اینکه کشتیگیران خارجی دو برابر قهرمانان و مدالآوران ایرانی درآمد دارند لب به گله و شکایت باز کرد. حضور هاشمزاده در کشتی آذربایجان هنوز هم بحثبرانگیز است، مسئولان فدراسیون کشتی تلاش این کشتیگیر برای پیوستن به تیم ملی کشتیفرنگی آذربایجان را غیرقانونی توصیف کردهاند.
ضربالاجل یک کشتیگیر
امیر علیاکبری جدیدترین نمونهای است که از کشتیفرنگی آذربایجان سر در آورده است. این فرنگیکار وزن 96 کیلو گرم در رقابتهای جهانی 2009 هرنینگ و 2010 مسکو به ترتیب به مدالهای برنز و طلا دست یافت و در رقابتهای قهرمانی آسیا سال 2009 که به میزبانی تایلند برگزار شد مدال طلا کسب کرد. این پدیده سنگینوزن به دلیل استفاده از ماده نیروزای «آنابالویک استروئید» با محرومیتی دو ساله از فیلا مواجه شد که این محرومیت پنج ماه دیگر به پایان میرسد، البته این کشتیگیر هنوز اعتقاد دارد به هیچ عنوان مرتکب دوپینگ نشده است. او در دوران محرومیت خود با پیشنهاد آذربایجانیها مواجه شد. علیاکبری که در طول دوران محرومیتش مشکلات مالی متعددی را تحمل کرده بود به پیشنهاد آذربایجانیها پاسخ مثبت داد تا مانند طهماسبی و هاشمزاده راه این کشور همسایه را در پیش بگیرد. علیاکبری دلایل پذیرش تابعیت آذربایجانیها را پیشنهاد مالی بسیار مناسب آنها و میزان حمایتی دانست که آنها از قهرمانان ورزشیشان به عمل میآورند. او در عین حال تأکید کرده که اگر مسئولان حتی یکدهم پیشنهاد آن کشور خارجی را به وی بدهند، از پذیرفتن پیشنهاد آنها صرفنظر خواهد کرد تا به نوعی برای فدراسیون کشتی ضربالاجل تعیین کرده باشد. با وجود این به نظر نمیرسد تلاشی برای حفظ علیاکبری انجام شده باشد تا این قهرمان کشتیفرنگی ایران که پیشبینی میشود در پایان دوره محرومیت، بازگشتی قدرتمندانه به صحنه مبارزهها داشته باشد، جمع ایرانیها را در تیم ملی کشتی آذربایجان تکمیل کند. گفته میشود آذربایجانیها قرار است 500 هزار دلار به حساب این کشتیگیر ایرانی واریز کنند که تیم این کشور را تا المپیک 2016 برزیل نیز همراهی کند. البته موج سرازیرشدن به کشتی کشور آذربایجان در انحصار کشتیگیران نیست، جمشید خیرآبادی مربی تیم ملی کشتیفرنگی نیز ثابت کرد کاملا تحت تاثیر جریان سرازیرشدن به سمت کشتی آذریها قرار گرفته است! او که پیشنهاد مالی و مناسب آذربایجانیها را تنها دلیل خود برای رفتن به این کشور میداند ناصر نوربخش را هم به عنون دستیار به این کشور برده است.
جودوکاران آن سوی آب
پذیرش پیشنهاد تابعیت کشورهای دیگر مختص به کشتیگیران نیست و جودوکاران هم میتوانند راهی آنسوی آب بشوند! وحید سرلک، عضو سابق تیم ملی جودوی ایران ورزشکار دیگری است که به دلیل آنچه نادیده گرفتن زحماتش در ورزش ایران نامید، راهی آلمان شد تا پناهنده آن کشور شود. او در رابطه با دلایل این تصمیم خود گفت: «سالها برای رسیدن به تیم ملی زحمت کشیدم و درآمد دیگری جز ورزش و تیم ملی نداشتم. زمانی که به نفر اول وزن خود در تیم ملی تبدیل شدم خیلی راحت زحمات من نادیده گرفته شد.» به غیر از او احسان رجبی دیگر جودوکاری است که راهی آن سوی مرزها شده است.
آغوش باز ترکها و یونانیها برای رضازاده
یکهتازی بیسابقه حسین رضازاده در وزنهبرداری دنیا که از قهرمانی او در المپیک 2000 سیدنی آغاز شد او را مورد توجه بسیاری از کشورهای جهان قرار داد. نخستین مشتری رضازاده یونانیها بودند که قصد داشتند با حقوق ماهیانه 20 هزار دلاری او را به تابعیت خود در بیاورند تا هرکول ایرانی برای آنها در المپیک 2004 آتن وزنه بزند، اما رضازاده در نهایت چنین پیشنهادی را نپذیرفت. مدت زمان زیادی طول نکشید تا این بار ترکها به او پیشنهاد تغییر تابعیت بدهند. ترکیه به رضازاده پیشنهاد 20هزار دلار حقوق ماهانه داد، اگر رضازاده پیشنهاد ترکها را میپذیرفت و در المپیک آتن برای این کشور مدال طلا کسب میکرد جایزهای 10 میلیون دلاری در انتظار او بود، اما رضازاده حاضر به پذیرش این پیشنهاد هم نشد. رضازاده هر چند به اندازه پیشنهادهای وسوسهکننده ترکها و یونانیها در ایران درآمدی نداشت اما به هر حال از ورزشکارانی بود که در ایران بخوبی مورد حمایت مالی قرار گرفت. هادی ساعی هم که یکی از پرافتخارترین ورزشکاران المپیکی تاریخ ورزش ایران است پس از المپیک 2004 آتن با پیشنهاد چند میلیون دلاری تایوانیها مواجه شد. علاقه و تعصب به ایران باعث شد تا ساعی دست رد به سینه تایوانیها زده و در ایران به دوران حرفهایاش در تکواندو پایان بدهد.
از بین رفتن سرمایهها
پذیرش تابعیت یک کشور و به میدان رفتن برای تیم ملی آن کشور امری نکوهیده و مذموم در ورزش ایران است. اصولا پشتکردن به پیراهن تیم ملی ایران و پذیرش تابعیت یک کشور دیگر کاملا با ورزش ایران که معیارهای پهلوانی را درون خود جای داده است منافات دارد و اینگونه ورزشکاران اصولا به وطن فروشی و بیتعصبی متهم میشوند، اما با همه این تفاسیر به نظر میرسد کوچ ورزشکاران ایرانی به کشورهای دیگر در حال تبدیلشدن به اتفاقی معمول در ورزش ایران است. هیچ چیز عامل پذیرش پیشنهاد تابعیت کشورهای دیگر توسط ورزشکاران ایرانی نیست به جز نیاز مالی. نیازی که اگر برآورده شود تبعات مختلفی به دنبال خواهد داشت، از جمله اینکه ارزشهای اخلاقی و پهلوانی به دلیل پذیرفتن تابعیت یک کشور دیگر نادیده گرفته نمیشود و از طرفی یک نیروی مطرح ورزشی که مسلما سرمایهگذاری قابل توجهی روی آن انجام شده است به هدر نمیرود. نادیده گرفتن نیازهای مالی یک ورزشکار آن هم در شرایطی که ورزشکاران درجه دو کشورهای دیگر بهترین شرایط مالی را تجربه میکنند جریان کوچ اخیر ورزشکاران را به وجود آورده است، جریانی که توان ورزشی کشورهایی همچون آذربایجان را با کمک کشتیگیران ایرانی غنیتر میکند و از آنسو به هدر رفت سرمایههای انسانی ورزش ایران منجر میشود. در اوجگیری جریان اخیر حتی بیش از ورزشکاران این خود ورزش ایران است که بابت از دست دادن سرمایههایش ضرر میکند.
هیلدا حسینی خواه / جام جم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
