جای خالی شبکه فرهنگ‌و‌هنر

در پی طراحی سیاست تاسیس شبکه‌های تخصصی دیجیتال در صداوسیما ـ که کلید آن از چند سال پیش زده شد ـ اکنون این طرح در حال به بار نشستن است و این شبکه‌ها یکی پس از دیگری در حال بازگشایی هستند. در میان این تفکیک‌ها، گرچه به سینما و تلویزیون در قالب شبکه‌هایی مثل تماشا، نمایش و آی‌فیلم پرداخته شده و توجه به حوزه تئاتر نیز در برنامه‌های تلویزیونی وجود دارد، اما شاید جای شبکه‌ای مستقل و تخصصی به‌نام فرهنگ‌وهنر خالی باشد. شاید دوستان در صداوسیما برنامه‌ای برای تاسیس چنین شبکه‌ای داشته باشند، اما به هر حال این یک واقعیت است که تاسیس شبکه ویژه فرهنگ و هنر علاوه‌ بر تاثیرش در افزایش شناخت مردم، به رونق‌بخشی فعالیت‌های فرهنگی و هنری نیز می‌انجامد و تاثیرات اجتماعی بسزایی خواهد داشت. در یک شبکه تخصصی و در قالب برنامه‌های جذاب و مخاطب‌پسند می‌توان با نویسندگان مطرح کشور صحبت و مردم را بیشتر با آنها آشنا کرد. می‌‎توان درباره فرهنگ‌های بکر فولکلور مناطق مختلف این سرزمین برنامه ساخت یا از موسیقی، ترانه، شعر، عکاسی و مجسمه‌سازی و سایر هنرها سخن گفت و مردم را در جریان گالری‌ها، نمایشگاه‌ها و مراکز هنری گذاشت. نکته‌ای که مهم‌تر از تاسیس چنین شبکه‌ای است، شیوه برنامه‌سازی آن است. از یاد نبریم با تاسیس و راه‌اندازی شبکه‌ها، رسالت به پایان نمی‌رسد و تازه شروع کار است. تبلیغات و معرفی صحیح، جذب مخاطب و نحوه ساخت برنامه‌های جذاب، اصولی است که در این راه ما را به سرمنزل مقصود می‌رساند.

تقریبا یکی دو دهه است کیفیت محصولات سریال‌های ایرانی و ساخت داخل بشدت مورد نقد و زیر ذره‌بین کارشناسان و حتی منتقدان و روزنامه‌نگاران قرار می‌گیرد و درباره آن نوشته‌ها و مطالبی به چاپ می‌رسد. حتی این مساله در خود تلویزیون هم رواج دارد و معمولا برای سریال‌های ساخته شده، پس از پایان نمایش با حضور کارشناسان، جلسات نقد و بررسی می‌گذارند. اما آیا هیچ گاه به این موضوع فکر کرده‌ایم که به همان میزان و اندازه‌ای که نسبت به کیفیت و شاخصه‌های کیفی آثار داخلی حساسیت داریم ـ و اتفاقا هم بسیار خوب است ـ به محصولات و مجموعه‌های خارجی و پخش شده دقت و توجه نمی‌کنیم؟ قبول کنیم خرید، ترجمه، دوبله و تصحیح هر برنامه و سریال خارجی از کشور مبدا تا فرستادن این برنامه‌ها روی آنتن تلویزیون، کاری هزینه‌بر و پردردسر است. پس می‌توان اثر روی آنتن رفته را نیز مورد بررسی قرار داد و نگاه کارشناسانه‌تری نسبت به آنها داشت.

سریال‌های خارجی هر گاه با دقت انتخاب شده‌اند، یکی از پربیننده‌ترین بخش‌های تلویزیونی بوده‌اند. مجموعه‌هایی مانند پوآرو، کارگاه کاستر، درک، رکس و حتی هشدار برای کبرا 11 و آثاری مثل ارتش سری و ... نه تنها باعث جذب بیشتر مخاطبان سیما شده‌اند که حتی عامل مهمی در ارتقای سطح سریال‌سازی وطنی به شمار آمده‌اند.

با این وصف، شاید توجه منتقدانه و ریزبینانه به کیفیت محصولات خارجی در حال پخش از سیما باعث شود این آثار بیشتر در راستای اهداف جامعه و سیاست‌های سازمان باشند و هیچ گاه این جریان به یک ویترین بی‌خاصیت و کم‌تماشاگر بدل نشود.

محمدرضا لطفی