خودم را تکرار نمی‌کنم

قرار بود سریال سه پنج دو در دو فصل 45 قسمتی ساخته شود و به موضوع‌های خاص‌تر در ورزش بپردازد، اما چرا فصل دوم این سریال به قصه دختران حوا ختم شد؟ از سوی دیگر بانک صادرات مشارکت‌کننده سریال سه پنج دو بود و برخی می‌گویند قطع همکاری مشارکت‌کننده منجر به تغییر قصه شد.

فکر می‌کنم سوءتفاهمی که در نشست مطبوعاتی سریال سه پنج دو در هتل اسپیناس به وجود آمد باعث دامن زدن به چنین مساله‌ای شد. اصل ماجرا این است که از طرف شبکه تهران و آقای کریمان مدیر گروه ورزش، تفریحات و سرگرمی این شبکه پیشنهاد ساخت یک اثر نمایشی 90 قسمتی به من داده شد.

با توجه به خلوص نیتی که در کریمان دیدم این همکاری را پذیرفتم. تا آن زمان من غیر از گروه فیلم و سریال با گروه دیگری همکاری نکرده بودم. بنابراین وقتی بحث یک مجموعه 90 قسمتی مطرح شد، در همان موقع گفتم گنجایش هیچ طرحی را به اندازه 90 قسمت نمی‌بینم. در ضمن این مذاکره دی ماه صورت گرفته بود و دوستان می‌خواستند این سریال تیرماه پخش شود.

من اصلا نمی‌توانستم در این فرصت یک سریال 90 قسمتی را به پخش برسانم. همین دو مشکل باعث شد پیشنهاد بدهم اگر می‌خواهید چنین کاری انجام شود، می‌توانیم دو سریال 45 قسمتی بسازیم و پخش کنیم. بحث اولیه فیلمنامه سه پنج دو با موضوع ورزش بود و برای فصل دوم قرار شد یک سریال درام بسازیم و اصلا قرار نبود ادامه سه پنج دو تولید شود. حتی بحث ما در سریال دوم طنز ورزشی هم نبود، بنابراین طرح سریال دختران حوا را پیشنهاد کردم و همان زمان تصویب شد. تصویربرداری سه پنج دو را شروع کردیم و نگارش دختران حوا هم آغاز شد.

فکر می‌کنم خلاقیت در بخش‌های مختلف شکل می‌گیرد. وقتی شما طرح موضوع می‌کنید خود سوژه شما را به یک مسیر درست هدایت می‌کند؛ بنابراین علاقه‌مند هستم اثری که امسال می‌سازم با سال‌های دیگر متفاوت باشد. به همین دلیل برای رسیدن به این هدف لازم است به گونه‌ها، طرح‌ها و قصه‌های مختلف دست پیدا کنم. در غیر این صورت فقط خودم را تکرار می‌کنم.

من به ساخت آثاری با مضامین طنز، سیاسی، درام، اجتماعی و تاریخی علاقه دارم و هر زمان شرایط مهیا باشد این کار را انجام می‌دهم. به نظرم کارگردان حرفه‌ای کسی است که بتواند در هر شرایطی قصه‌اش را خوب بیان و ارتباط خوبی با مخاطب برقرار کند. حال اگر این ارتباط درست برقرار شود، مسلما موفق خواهیم بود. ممکن است شما در یک گونه‌ موفق باشید و در گونه دیگر موفقیت‌تان کمتر باشد، اما می‌شود همه موضوعات را تجربه کرد تا خودتان را تکرار نکنید.

سریال تلویزیونی دختران حوا هم از همان ابتدا از نامش مشخص است قصه‌ای زنانه دارد. معتقدم فضای زنانه در داستان خطرناک نیست، بلکه می‌تواند متفاوت باشد. همین فضای متفاوت باعث می‌شود نگاهم به این سریال نسبت به سریال‌های دیگر من فرق کند.

نه. من چنین حرفی نزدم. این جمله اشتباه است که همه کارگردانان باید همه گونه‌های سریال‌سازی را تجربه کنند. ما نمی‌توانیم برای کسی حکم صادر کنیم. من برای خودم این حرف را زدم که این علاقه را دارم تا به تمام موضوعات سرک بکشم. حال ممکن است در برخی گونه‌ها موفق باشم و در بعضی گونه‌ها کمتر، اما این دلیل نمی‌شود وارد این حیطه نشوم.

اگر من در ژانر طنز نمی‌توانم مثل ملودرام موفق باشم دلیل نمی‌شود به این سمت نروم. باز هم این خطر را می‌کنم و کار طنز می‌سازم. البته سعی می‌کنم بهتر از کار قبلی‌ام بسازم. سریال افزونه‌خواه کوچک در گونه طنز را که ساختم، خوب بود. سریال سه پنج دو هم یک کار متوسط است. در مجموع در ژانر درام بهتر عمل می‌کنم.

بهتر و بدتر بودن آن پس از پخش مشخص می‌شود. ممکن است بعضی اوقات کارم نتیجه خوبی نداشته باشد اما انجام می‌دهم. یعنی اگر قرار باشد بعد از دختران حوا یک درام بسازم، سعی می‌کنم یک درام متفاوت‌تر بسازم یا سراغ موضوع دیگری بروم. ممکن است سریال تاریخی بسازم.

این تنوع باعث می‌شود انگیزه‌ام بیشتر شود. من عاشق فضاسازی‌های تاریخی هستم. در سریال‌های روزهای اعتراض، عشق گمشده و آخرین دعوت توانستم لحظات تاریخی را در قصه بگنجانم. اتفاقا در این فضاسازی هم موفق بودم؛ در حالی که بودجه صددرصد تاریخی نداشتیم. در حال حاضر این انگیزه را دارم تا یک اثر تاریخی صدر اسلام بسازم. این جزو برنامه‌هایم است.

بله. بخش عمده‌ای به قصه ارتباط دارد. من همیشه می‌گویم بحث کارگردانی بعد از قصه مطرح می‌شود. ما ابتدا باید قصه خوب داشته باشیم تا بتوانیم یک کار خوب بسازیم. قصه، شرایط و هجوم شبکه‌های ماهواره‌ای باعث شده کار ما سخت‌تر شود.

متاسفانه بخش عمده سریال‌های ماهواره‌ای مبتذل، سخیف و نازل است و هیچ حرفی برای گفتن ندارد. در واقع این سریال‌ها به لحاظ فنی، تکنیک و محتوا چیزی ندارد، اما پربیننده است. بنابراین قصه طرح شده خیلی اهمیت دارد، ولی این که آیا دست ما در قصه‌های متعدد باز است یا نه، خودش مساله مهمی است.

معتقدم کارگردان باید به قصه اشراف کامل داشته باشد. این اشراف کامل دلیل بر دخالت نمی‌شود، بلکه مشاوره است. با تمام نویسندگانم از زمانی که شروع به نگارش قصه می‌کنند، همراهی می‌کنم و نظراتم را می‌دهم.

علاوه بر آن، گاهی هم پیش آمده در زمان تصویربرداری از نویسنده خواسته‌ام برخی سکانس‌ها را بازنویسی کند یا با هم مشورت کردیم و خط قصه را تغییر دادیم. این طور نیست که فیلمنامه را به دست بگیرم و واو به واو آن را کارگردانی کنم. در خط قصه دخالت می‌کنم. وقتی قرار است چیزی را که دوست دارم، بسازم باید فیلمنامه نزدیک به دیدگاه من شود.

تاکنون ده قسمت از این سریال پخش شده و 20 قسمت تا پایان سریال مانده است. بنابراین برای قضاوت کردن زود است. شخصیت‌های این سریال لایه‌های پنهان زیادی دارند. هنوز نمی‌دانیم سرانجام شخصیت‌ها چه می‌شود.

سریال باید تمام شود و بعد درباره شخصیت‌ها بگوییم چرا چنین پرداختی داشتند. تعدد شخصیت‌ها تا حدودی منجر به محدودیت می‌شود، اما در این کار ما ناچار بودیم تعدد شخصیت داشته باشیم. برای این که سه خانواده را در این سریال بررسی می‌‌کنیم. هر خانواده‌ای هم متشکل از چند شخصیت است که باید به همه اینها پرداخت شود، حال به برخی بیشتر و به برخی کمتر. این خصوصیت درام است. بنابراین نمی‌توانم به این سوال شما در حال حاضر پاسخ بدهم، چون منجر به کالبدشکافی شخصیت‌ها و لو رفتن داستان می‌شود.

نه، برای این که سه خانواده و سه طبقه اجتماعی را باید بررسی می‌کردیم. تا زمانی که شما کسی را نشناسید، نمی‌توانید با او همذات‌پنداری کنید. ما باید شخصیت‌ها را معرفی می‌کردیم. به عنوان مثال باید نشان می‌دادیم نیکی که در رفاه بزرگ شده و حالا وقتی متوجه می‌شود فرزند خانواده نیست، چه واکنشی نشان می‌دهد؟ ما باید این شکستن را نشان می‌دادیم و مخاطب را با آن درگیر می‌کردیم. مسلما این مساله زمان می‌برد و این دست و بال ما را بسته بود.

شما در قسمت هفت می‌بینید که ثریا با کمک هدی بچه‌ها را جمع می‌کند و به آنها می‌گوید زمانی که نوزاد بودند جایشان را تغییر داده است. این اتفاق در قسمت دوازدهم فیلمنامه بود، اما من تعدادی از سکانس‌ها را حذف کردم و آن را در قسمت هفت گذاشتم. یعنی چیزی حدود 15 قسمت را در هشت قسمت فشرده کردم و بقیه سکانس‌ها را دور ریختم. احساس می‌کنم این کار به ریتم کمک کرده است.

به چند دلیل مخاطب ما حفظ شد و از این به بعد هم تعداد مخاطب بیشتر می‌شود. ابتدا طرح موضوع بدرستی انجام شد. یعنی قلاب را درست انداختیم، چون در سکانس پایانی قسمت اول می‌بینید که سه دختر جایشان تغییر کرده است.

همین مساله باعث شد مخاطب برای دنبال کردن قصه کنجکاو شود. باید پیدا کردن دختران در قصه می‌بود و همین از ما زمان می‌گرفت. تلاش کردیم آن را به حداقل برسانیم و در پنج قسمت شخصیت‌ها را معرفی کنیم. از این به بعد قصه به حیطه ماجرای اصلی وارد می‌شود و تعلیق‌ها بیشتر خواهد شد.

خوشبختانه سعدوندیان جوان با استعدادی است. خیلی به من اعتماد داشت و مشکلی خاصی با او نداشتم. وقتی درباره فیلمنامه حرف می‌زدیم، او هم استدلال‌های خودش را داشت و بعد از نتیجه‌گیری تغییرات را اعمال می‌کرد.

این طور نبود که او همیشه چشم بگوید. او هم استدلال‌های خودش را داشت. برخی مواقع هم من مجاب می‌شدم. در مجموع با تعامل جلو رفتیم. او نه تنها موضع نداشت، بلکه همراه خوبی هم بود.

من بر عکس شما فکر می‌کنم. معتقدم این سه دختر کاملا در نقش‌هایشان جا افتادند و خیلی خوب بازی کردند. ما در این سریال یک دختر بزهکار را نشان دادیم که نوع گویش‌اش جای تحلیل دارد.

به نظرم در حد این که این دختر بزهکار قابل نمایش باشد این کار را انجام دادیم که خطری ایجاد نکند. نازنین کریمی به زیبایی نقش گیلدا را بازی کرده، حتی می‌توانست بیشتر از این در بازی‌اش بزهکار بودن این دختر را نشان بدهد، اما دیگر قابل نمایش نمی‌شد. باید این ذهنیت را فراموش کنید که هر کاری را می‌توان انجام داد.

مردم برعکس شما می‌گویند و خیلی‌ها بازی گیلدا و پسرخاله‌اش (پوریا پورسرخ) را دوست دارند. این نشان می‌دهد آنها موفق بودند و شخصیت‌ها را بدرستی درک کردند. شاید اگر ایده‌آل نیست به خاطر نوع پرداخت ماست و نه بازی بازیگران جوان. گیلدا یکی از خطوط قرمز قصه بود. معتقدم تا همین جای کار خیلی خوب به نمایش درآمد و هم این که خوب پرداخت شد. فراتر از این حساسیت‌برانگیز می‌شد.

ما نمی‌خواستیم بگوییم این طبقه بد است. با وجود آن که خانواده تنگدست است، اما وقتی پسر خاله کار خلاف انجام می‌دهد، بعد از مدتی پشیمان می‌شود. از سوی دیگر مادر خانواده که فالگیری می‌کند حاضر نمی‌شود از دخترش پول بگیرد و به او می‌گوید پولی که او به دست می‌آورد، حرام است. او از دیدگاه خودش شغل‌اش را موجه می‌داند. ما روی مرز حرکت کردیم. من از بازی این سه دختر راضی هستم و بقیه بازیگران هم حرفه‌ای هستند. پوریا خیلی خوب نقش‌اش را بازی کرده است. امیرحسین رستمی در ژانر کاملا متفاوت نمره قبولی می‌گیرد. ایرج راد که استاد ماست. گوهر خیراندیش و یکتا ناصر هم خیلی خوب بازی کردند. من از همه بازی‌ها راضی هستم.

بله. ما به یک خانواده الگو احتیاج داشتیم. وقتی می‌گوییم طبقه مرفه یا طبقه تنگدست این مشکلات را دارند به طبقه الگو نیاز داریم که طبقه متوسط است. در جامعه ما همین است. مرفه‌ترین آدم‌ها از نظر ذهنی و خانوادگی، خانواده‌های متوسط هستند.

البته این قانون نیست، اما طبقه خیلی پولدار مشکلات خاص خودش را دارد. طبقه متوسط الگو است و ما تشویق می‌کنیم به سمت خانواده الگو برویم، حتی نوع ارتباط دختر و پسر هم این طور است. وقتی همکار دختر خانواده متوسط (مژگان) از او دعوت می‌کند تا بیرون از بانک ناهار بخورند و قصدش هم ازدواج است، مژگان با دوستش به محل قرار می‌رود.

نه. ما حکم ندادیم. در سریال دختران حوا و در خانواده دکتر نشان می‌دهیم اگر ازدواج نیکی موفق نیست، اما خواهر و برادری دارد که معقول هستند. نقش‌های این دختر و پسر را رضا یزدانی و آیلار نوشهری بازی می‌کنند. همچنین نشان دادیم دکتر (ایرج راد) خصوصیات اخلاقی تند دارد. گرچه آدم خوبی است، اما در گذشته‌اش هم اشتباهاتی داشته است.

همه ما در زندگی‌مان خصوصیات خوب و بد داریم. این مطلق نیست. این طور نیست که اگر یک نفر جراح خوبی است، بنابراین هیچ وقت هم خطا نکرده است. یک اشتباه ممکن است به اتفاقاتی منجر شود. ما نمی‌خواهیم هیچ طبقه‌ای را محکوم کنیم. ما نیاز به طبقه الگو داشتیم و سعی کردیم آن را نشان بدهیم.

باید دید مفاهیم چیست؟ با صحبت شما موافق نیستم. من در کارهایم به مسائلی می‌پردازم که اساسی است. دختران حوا قصه سه تا دختر است که جابه‌جا شدند. روبنای قصه ما ساده، مردم پسند و جذاب است، اما در لایه‌های زیرین به مفاهیم عمیق‌تر می‌پردازیم.

در این سریال به مساله روان‌شناسی اجتماعی و جایگاه آدم‌ها توجه کرده‌ایم و این که هر کس وقتی در یک محیط دیگر قرار بگیرد چه نوع رفتاری خواهد داشت. بحث عمده ما در این سریال محیط و وراثت است و این که وقتی محیط تغییر کند چگونه رفتار آدم‌ها عوض می‌شود. آنها اوج می‌گیرند یا سقوط می‌کنند.

در سریال آخرین دعوت اندیشه دینی آدم‌ها را ریشه‌یابی کردیم. برخی الان می‌گویند اگر ما در زمان امام حسین(ع) بودیم حتما در رکاب ایشان خدمت می‌کردیم، ولی همین آدم‌ها ممکن است در همان دوره به خاطر یک خواسته زمینی لباس اشقیا را می‌پوشیدند.

در سریال دختران حوا هم به مساله مهم محیط و وراثت پرداختیم. البته برای این که مخاطب بیشتر متوجه قضیه شود باید به او کمک کنیم. منتقدان و خبرنگاران هم به این وضع کمک کنند و آسیب‌شناسی کنند.